III SA/Lu 555/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K. M. i A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., po rozpatrzeniu zażalenia A. S. na postanowienie Wójta Gminy G. z dnia [...] listopada 2009 r. ustalające wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości - określonych działek położonych we wsi M., w wysokości 3.200 zł i zobowiązujące do ich poniesienia wnioskodawcę - A. S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 263 § 1 k.p.a. i art. 264 § 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. postanowiło: - uchylić w całości zaskarżone postanowienie; - obciążyć kosztami postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 3 200 zł: - A. S. - właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr 630 w kwocie 1 600 zł; K. M. - właściciela nieruchomości oznaczonej jako działki nr 628/8, w kwocie 800 zł;, S. i A. małż. M. - właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr 628/7 - w kwocie 800 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia 7 lutego 2008 r. Wójt Gminy G. orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 630, stanowiącej własność A. S. z nieruchomościami oznaczonymi nr 628/7, nr 628/8, nr 628/4, nr 628/3, nr 628/1 i nr 629. Zaskarżonym postanowieniem organ pierwszej instancji ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego w/w decyzją w wysokości 3 200 zł, obciążając nimi w całości wnioskodawcę - A. S.. Do wykonania czynności rozgraniczeniowych wyznaczony został przez Wójta Gminy G. geodeta uprawniony L. J., który dokonał rozgraniczenia oraz sporządził dokumentację techniczną, która zaewidencjonowana została w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. pod nr 553-561/07 w dniu 9 października 2007 r. Za wykonanie tych czynności geodeta wystawił dwie faktury VAT: nr 19/2007 z dnia 28 marca 2007 r. na kwotę 1 500 zł brutto oraz nr 43/2007 z dnia 24 lipca 2007 r. na kwotę 1 700 zł brutto. Powyższe kwoty zostały uiszczone przez wnioskodawcę. Jedna z faktur zapłacona została przed wydaniem postanowienia o rozgraniczeniu. W ocenie organu pierwszej instancji, przebieg granic między działkami nr 628/4, 628/3, 628/1 i 629 w głównej mierze został ustalony na podstawie rozgraniczenia przeprowadzonego w 1985 r. Wnioskodawca, zdaniem organu, mógł skorzystać z możliwości wznowienia znaków lub wyznaczenia punktów granicznych na podstawie istniejących dokumentów powstałych w wyniku orzeczenia sądowego z dnia 27 lutego 1985 r. sygn. akt II Ns 1982/83, co oznaczałoby poniesienie mniejszych kosztów wskazania położenia w terenie granic prawnych. Pomimo tego, że granice ustalone zostały dnia 27 lutego 1985 r. w postępowaniu rozgraniczeniowym, wnioskodawca złożył ponowny wniosek. Wobec powyższego, powstałe w niniejszym postępowaniu koszty rozgraniczeniowe wynikły, zdaniem organu pierwszej instancji, z winy strony wnioskującej - A. S. i w jego interesie. Na powyższe postanowienie A. S. wniósł zażalenie, wskazując, iż wznowienie granic lub wyznaczenie punktów granicznych na całej długości działki nr 630 nie było możliwe w oparciu o istniejącą dokumentację, co potwierdzone zostało przez geodetów przed wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego. Zdaniem skarżącego, koszty te winni ponieść wszyscy właściciele rozgraniczanych nieruchomości, a nie tylko strona, która żądała wszczęcia postępowania. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło w/w decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wyrażając jednocześnie stanowisko, że w niniejszej sprawie kosztami postępowania rozgraniczeniowego winni być obok wnioskodawcy rozgraniczenia obciążeni właściciele nieruchomości oznaczonych jako działki nr 628/7 i nr 628/8, a mianowicie K. M. oraz S. i A. małż. M.. Na decyzję Kolegium K. M. oraz S. i A. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wyrokiem z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 61/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie Kolegium. Sąd nie zakwestionował jednak stanowiska Kolegium co do przyjętej zasady obciążenia kosztami postępowania wskazanych w postanowieniu stron, lecz uznał, że w braku konieczności przeprowadzania dalszego postępowania wyjaśniającego w całości lub w części, Kolegium powinno orzec o kosztach samodzielnie, zamiast po uchyleniu postanowienia, przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. dokonało podziału kosztów postępowania i uzasadniło podział treścią art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W ocenie Kolegium, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest nieprawidłowe, gdyż obciążył on kosztami postępowania rozgraniczeniowego (koszt czynności geodezyjnych wytyczenia granic) w wysokości 3 200 zł wyłącznie właściciela nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 630 (A. S.), będącego zarazem wnioskodawcą postępowania rozgraniczeniowego. Pozostali zaś właściciele rozgraniczanych nieruchomości kosztami postępowania nie zostali obciążeni. Kolegium wskazało, że rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się wówczas, gdy granice pomiędzy nimi stały się sporne. Rozgraniczenie to leży wówczas w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości rozgraniczanych. Koszty takiego postępowania winny zatem obciążyć wszystkie strony postępowania rozgraniczeniowego tj. wszystkich właścicieli nieruchomości (o spornych granicach) objętych rozgraniczeniem. Organ wyjaśnił też, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie art. 152 kodeksu cywilnego, stanowiący, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W ocenie organu udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właścicieli nieruchomości sąsiadujących, jeżeli jego celem jest doprowadzenie do ustalenia granic, co do których istnieje spór. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż spornymi granicami stały się granice pomiędzy nieruchomością oznaczoną jako działka nr 630 a nieruchomościami oznaczonymi jako działki nr 628/7 i 628/8. Potwierdzeniem powyższego jest znajdujące się w aktach sprawy sprawozdanie techniczne geodety L. J. z dnia 30 sierpnia 2007 r., z którego wynika, że współrzędne punktów granicznych zawarte w operacie z podziału działem nr 628/5 na działki nr 628/7 i 628/8 (nr ew. 553-15/02), sporządzonym przez inż. R. Ż., na odcinku granicy z działką nr 630, są rażąco rozbieżne z położeniem granicy ustalonej przez sąd w 1985 r. Pozostałe zaś granice tj. granice pomiędzy nieruchomością oznaczoną jako działka nr 630 a nieruchomościami oznaczonymi jako działki nr 628/4, 628/3, 628/1 i 629 nie były sporne (granica na tym odcinku została wznowiona zastabilizowana zgodnie z ustaleniem sądowym z 1985 r., na zgodne wskazanie stron). W tym stanie rzeczy, koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 3 200 zł winni ponieść właściciele nieruchomości oznaczonych jako działki nr 630, 628/7 i 628/8 w odpowiednich proporcjach. Pozostałych natomiast właścicieli nieruchomości oznaczonych jako działki nr 628/4, 628/3, 628/1 i 629 koszty przedmiotowe nie obciążają. Mając powyższe na uwadze, połowę kosztów postępowania rozgraniczeniowego tj. kwota 1 600 zł winien uregulować wnioskodawca postępowania - A. S., bowiem granica jego nieruchomości oznaczonej jako działka nr 630 stała się sporna na odcinku z dwoma nieruchomościami sąsiednimi oznaczonymi jako działki nr 628/7 i 628/8. Pozostałe koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 1 600 zł obciążają właścicieli nieruchomości oznaczonych jako działki nr 628/7 i 628/8 tj. K. M. oraz S. i A. małż. M. w kwocie po 800 zł. Na postanowienie to wspólną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnieśli K. M., A. M. i S. M. (którego skarga została odrzucona postanowieniem sądu z dnia 21 lutego 2011 r. ze względu na niepodpisanie jej mimo wezwania sądu). Skarżący zarzucili, że postępowanie wszczęte przez A. S. leżało tylko w jego interesie, gdyż jedynie on kwestionował przebieg granicy swojej działki na całym jej odcinku, a nie tylko na granicy z ich działkami - nr 628/8 i nr 628/7. Ponadto jedynie wnioskodawca odniósł rzeczywiste korzyści z rozgraniczenia. Skarżący twierdzą, że w rozgraniczeniu uczestniczyli jedyni formalnie, nie byli zainteresowani rozgraniczeniem, gdyż nie kwestionowali przebiegu granicy, a w wyniku rozgraniczenia działka 628 jest węższa o 3 m. Skarżący podnoszą też, że A. S., wystawiane przez geodetę rachunki, regulował jeszcze przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Świadczyć to może o tym, że jako zleceniodawca i wnioskodawca rozgraniczenia czuł się w obowiązku uregulowania należności z tytułu wykonania zleconego przez niego zadania, i że był to geodeta działający na jego zlecenie. Przyjmując natomiast, że zastosowanie ma art. 152 k.c., stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, zasadne byłoby traktowanie jednakowo wszystkich stron toczącego się postępowania. Dotyczyło ono działek nr 630, nr 628/1, nr 628/4, nr 628/8, nr 628/3, nr 628/7, nr 628/6 i nr 629. Dokonano rozgraniczenia działki nr 630 na całej jej długości, ze wszystkimi sąsiadującymi z nią działkami, nie tylko z dwoma. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę zakresie zgodności zaskarżonego postanowienia z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie jest zasadna, a zatem nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, które zresztą opiera się na utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych. Obciążając kosztami postępowania w stosownych częściach organy obu instancji musiały uwzględnić uchwałę podjętą w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06 (NSA i WSA 2007/2/26), zgodnie z którą organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Jak to wyjaśniono już w toku postępowania administracyjnego, pogląd ten został wywiedziony z zawartej w art. 152 kodeksu cywilnego regulacji stanowiącej, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W podjętej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że cyt. art. 152 kc stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Sąd wziął pod uwagę, że w postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a wobec tego nie powinien on ponosić kosztów rozgraniczenia, które - w jego ocenie - zostało wszczęte zbyt pochopnie. Jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Podsumowując, koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu administracji, obciążają strony; a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego. Tym samym sąd nie stwierdził naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.