III SA/Lu 557/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Referent Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz.1071 ze zm. zm.) w związku z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz.732 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2007 r. znak [...]w przedmiocie zatrzymania A. S. prawa jazdy kat. ABCET o nr [...] wydanego przez Starostę, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją organu pierwszej instancji zatrzymano A. S. prawo jazdy kat. ABCET o nr [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że A. S. zobowiązany został przez Sąd Rejonowy w L. do płacenia alimentów na rzecz swoich dzieci w łącznej wysokości [...]zł, do rąk matki dzieci M. S.. Zobowiązany nie reguluje należności alimentacyjnych, a ich egzekucja jest bezskuteczna. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że A. S, zamieszkuje wspólnie z żoną , która jest osobą bezrobotną. Stanowią oni rodzinę zastępczą dla wnuków jego małżonki D. Z informacji OPS wynika, że bezrobocie jest główną przyczyną niewywiązywania się przez dłużnika alimentacyjnego ze swoich obowiązków. Powiatowy Urząd Pracy zaproponował A. S. pracę, której przyjęcia odmówił. Wobec powyższego orzeczono o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy. W odwołaniu A. S. podniósł, że jest świadomy ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, jednakże jego możliwości płatnicze są niewielkie. Wskazuje, że zarówno on, jak i jego żona D. są osobami bezrobotnymi i stanowią rodzinę zastępczą dla dwojga wnuków jego żony D. Wnuki mają orzeczoną niepełnosprawność i wymagają umieszczenia w placówkach nauczania specjalnego, do których skarżący codziennie dzieci dowozi. Skarżący podaje, że stara się podejmować dorywcze prace, lecz kwoty, jakie uzyskuje, nie pozwalają mu na bieżące regulowanie zobowiązań alimentacyjnych. Pozbawienie go prawa jazdy z jednej strony uniemożliwi mu transport dzieci do szkoły, z drugiej zaś uniemożliwi podjęcie pracy. To z kolei uczyni go całkowicie niezdolnym do jakichkolwiek płatności alimentacyjnych. Głównym powodem z jakiego odmówił podjęcia pracy było to, że nie mógłby zapewnić dzieciom w sposób prawidłowy uczęszczania na zajęcia w szkole. Skarżący wskazuje, że w dniu [...] sierpnia 2007 r. dokonał wpłaty na rzecz alimentów w kwocie [...]zł. Skarżący deklaruje zintensyfikowanie poszukiwań stałej pracy, aby móc regulować płatności alimentacyjne. Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, w przypadku uniemożliwienia przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub odmowy podjęcia pracy przedstawionej przez urząd pracy lub uchylania się od niej, organ właściwy dłużnika informuje podmiot uprawniony do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553 ze zm.) W myśl art. 5 ww. ustawy organ właściwy dłużnika, w przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 3, kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie z art. 209 § 1 k.k. kto uporczywie uchyla się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to naraża ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. W rozpatrywanej sprawie Ośrodek Pomocy Społecznej, z uwagi na bezskuteczność prowadzonej przeciwko skarżącemu egzekucji zasądzonych na rzecz dzieci alimentów oraz odmowę podjęcia pracy zaproponowanej przez Powiatowy Urząd Pracy, w dniu [...]czerwca 2007 r. złożył do Prokuratury Rejonowej wniosek o ściganie A.S. (dłużnika alimentacyjnego) za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2007 r. OPS zwrócił się do Starosty o zatrzymanie A. S. prawa jazdy. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Przepisy powyższego artykułu nie dają organowi administracji publicznej (staroście) możliwości zastosowania konstrukcji uznania administracyjnego w rozpatrywanym przypadku, lecz przyjęły konstrukcję decyzji związanej. W konsekwencji oznacza to, że po spełnieniu przesłanek przewidzianych w ustawie, a mianowicie złożenia do właściwego organu wniosków o ściganie (na skutek wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy) oraz po otrzymaniu wniosku o zatrzymanie prawa jazdy, starosta jest zobowiązany do wydania decyzji o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu posiadanego prawa jazdy, które podlega zwrotowi dopiero po stwierdzeniu ustania przyczyn jego zatrzymania. Ponadto kolegium wskazało, że skarżący od dłuższego czasu nie tylko nie podejmuje kroków zmierzających do podjęcia pracy zarobkowej, mogącej umożliwić mu regulowanie należności alimentacyjnych, ale też nie podjął pracy zaproponowanej mu przez urząd pracy, rezygnując z wynagrodzenia, dzięki któremu mógłby opłacić przynajmniej część zaległych alimentów. W tych okolicznościach, zdaniem Kolegium, jedynym skutecznym sposobem zdyscyplinowania skarżącego do płacenia alimentów na rzecz dzieci jest zatrzymanie mu prawa jazdy, które zostanie skarżącemu zwrócone, jeżeli ustaną przyczyny, dla których zostało ono zatrzymane. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2007 r. nr SKO. [...] A. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L., wskazując, że niewywiązywanie się przez niego z obowiązku alimentacyjnego związane jest z trudnościami ze znalezieniem pracy oraz zapewnianiem właściwej opieki A. i S. B., których skarżący codziennie dowozi do szkoły jako dzieci ze stopniem orzeczonej niepełnosprawności. Podnosił ten fakt w swoim odwołaniu od pierwotnej decyzji. Informował także o fakcie zintensyfikowaniu poszukiwania pracy w tym prac dorywczych. Zobowiązał się również do regulowania należności alimentacyjnych. Organy nie sprawdziły, czy na skarżącym ciąży nadal obowiązek alimentacyjny. Obaj jego synowie K. i K. są osobami pełnoletnimi. Młodszy syn od [...] roku, a więc już ponad rok przebywa w Zakładzie Karnym. Prawdopodobnie w jego sprawie zapadł już wyrok. Skazany został na [...]lat pozbawienia wolności. Tym samym obowiązek alimentacyjny z mocy prawa wygasł już ponad rok temu. Młodszy syn K. porzucił szkołę i jego matka po raz ostatni pobrała zasiłek z Funduszu alimentacyjnego w [...]r. Tak więc i w tym przypadku obowiązek alimentacyjny wobec niego wygasł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze kognicję sądu administracyjnego, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Instytucja zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu w sytuacji dopuszczenia się przez niego tzw. uporczywej niealimentacji (art. 209 § 1 Kodeksu karnego; ustawa z 6 czerwca 1997 r., Dz. U. z 1997 r. nr 88, poz. 553 ze zm.) została wprowadzona ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. nr 86, poz. 732 ze zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 tej ustawy w przypadku bezskutecznej egzekucji świadczenia alimentacyjnego komornik sądowy prowadzący postępowanie jest obowiązany do poinformowania organu właściwego dłużnika (wójt, burmistrz, prezydent miasta właściwy ze względu na zamieszkanie dłużnika) o stanie egzekucji i przyczynach jej bezskuteczności, a ośrodek pomocy społecznej, na wniosek organu właściwego dłużnika, przeprowadza wywiad środowiskowy u dłużnika alimentacyjnego. Natomiast w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swych zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika: 1) zwraca się do właściwego urzędu pracy o przedstawienie informacji o możliwościach aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego, 2) występuje, w razie braku możliwości aktywizacji zawodowej, z wnioskiem do starosty o skierowanie dłużnika do prac organizowanych na zasadach robót publicznych, określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (art. 4 ust. 2 ustawy). W przypadku uniemożliwienia przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu, o którym mowa w ust. 1, lub odmowy podjęcia prac, o których mowa w ust. 2, lub uchylania się od nich, organ właściwy dłużnika informuje podmiot uprawniony do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego (art. 4 ust. 3 ustawy). W przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 3, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego (art. 5 ust. 1-2 ustawy). Z powyższych przepisów wynika, że przesłankami poinformowania podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo uporczywej niealimentacji (tj. złożenia wniosku o ściganie dłużnika alimentacyjnego na podstawie art. 209 § 1 Kodeksu karnego) przez organ właściwy dłużnika są: 1) uniemożliwienie przez dłużnika przeprowadzenae wywiadu środowiskowego lub 2) odmowa przez dłużnika podjęcia prac organizowanych na zasadach robót publicznych lub 3) uchylanie się przez dłużnika od prac organizowanych na zasadach robót publicznych. Natomiast przesłanką skierowania przez organ właściwy dłużnika do starosty wniosku o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika jest złożenie przez organ właściwy dłużnika wniosku do podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o ściganie dłużnika alimentacyjnego na podstawie art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Z literalnego brzmienia powyższych przepisów wynika, że jedynym warunkiem skierowania do starosty wniosku o zatrzymanie prawa jazdy jest uprzednie skierowanie wniosku do podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o ściganie dłużnika alimentacyjnego na podstawie art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Przesłanka ta została w przedmiotowej sprawie spełniona. Egzekucja świadczenia alimentacyjnego przez komornika sądowego od zobowiązanego do alimentów A. S. okazała się bezskuteczna. Z pisma Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]sierpnia 2007 r. do Starostwa Powiatowego wynika, że Powiatowy Urząd Pracy prowadził aktywizację zawodową A. S.. W dniu [...] maja 2007 r. A. S. odmówił przyjęcia oferty pracy. Pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej zwrócił się do Prokuratury Rejonowej o ściganie dłużnika alimentacyjnego A. S. za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. Zaistnienie przesłanki wymienionej w art. 5 ust. 1 oznacza obowiązek organu właściwego dłużnika do skierowania do starosty wniosku o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej spełnił go, kierując do Starostwa Powiatowego pismo z dnia [...]czerwca 2007 r., zawierające wniosek o zatrzymanie prawa jazdy m.in. A. S., uzupełnione pismem z dnia [...]sierpnia 2007 r. W myśl art. 5 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej na podstawie ww. wniosku starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Podkreślić przy tym należy, że w przypadku zatrzymywania prawa jazdy przez starostę dłużnikowi alimentacyjnemu na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie jest podejmowana decyzja uznaniowa charakteryzująca się swobodą decyzyjną organu, lecz tzw. decyzja związana, tj. taka, w której jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest, niezależnie od okoliczności ubocznych, wskazywanych przez skarżącego, wydać przewidzianą prawem decyzję. Dlatego argumenty podnoszone przez skarżącego w skardze, dotyczące opieki nad dziećmi, A. i S. B. oraz dotyczące faktu, że jego synowie są pełnoletni i jeden z nich przebywa w zakładzie karnym, a drugi porzucił szkołę, nie mogą być brane pod uwagę w świetle spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 1-2 ustawy. Okoliczności te, mogą stanowić podstawę do orzeczenia w postępowaniu sądowym przed sądem powszechnym orzeczenie w zakresie ustania obowiązku alimentacyjnego. Wobec powyższego Starosta zobowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu A. S. prawa jazdy, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze do utrzymania decyzji organu pierwszej instancji w mocy. Z powyższych względów, nie znajdując w poddanej badaniom decyzji organu administracyjnego naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.