III SA/Lu 558/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn.zm.), po rozpatrzeniu odwołania H. G. od decyzji Nr [...] Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niej choroby zawodowej "zespołu cieśni w obrębie nadgarstka" – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że z materiału dowodowego wynika, iż H. G. od 1 grudnia 1977 r. do 1 grudnia 2001 r. pracowała na stanowisku sprzątaczki w SP ZOZ w Ł. i od 1 grudnia 2001 r. do 12 lutego 2003 r. na tym samym stanowisku w "[...]" sp. z o.o. w L. Podejrzenie wystąpienia u odwołującej się choroby zawodowej zgłoszono dopiero [...] 2004 r., rozpoznanie zaś "zespołu cieśni w obrębie nadgarstka" dokonała Poradnia Chorób Zawodowych. Zgodnie z przepisem § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) zwanego dalej rozporządzeniem – "zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie, może nastąpić u pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych". W wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, w poz. 20 pkt 1 "zespół cieśni w obrębie nadgarstka" określono, iż okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, nie może przekraczać 1 roku. Lek. med. I. S. – C., która sporządzała w imieniu Poradni Chorób Zawodowych opinię, stwierdziła, iż jednostka chorobowa, którą rozpoznała u H. G. wymieniona jest w pozycji 20 -1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu. Jednak w piśmie z dnia [...] lipca 2005 r. kierowanym do organu drugiej instancji przyznała, iż w wydanej opinii nie zwróciła uwagi i nie przywołała terminu zawartego w rozporządzeniu, po którym rozpoznanie choroby zawodowej nie jest możliwe. Dlatego też, w niniejszym przypadku, wobec przekroczenia rocznego terminu przewidzianego w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych i nie spełnienie wymogów przewidzianych przez § 2 ust. 2 rozporządzenia, rozpoznanie choroby zawodowej u H. G. nie jest możliwe. Inspektor Sanitarny wobec powyższego stwierdził, iż decyzja Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora braku podstaw do stwierdzenia u odwołującej się choroby zawodowej, jest prawidłowa pod względem merytorycznym i oparta została na właściwych podstawach prawnych . W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie H. G. podnosiła, iż z decyzjami organów obu instancji nie zgadza się. W związku z występującymi u niej dolegliwościami bólowymi nadgarstka zgłaszała się do lekarza w dniu [...].04.2004 r. i od tego momentu podjęła leczenie. Uważa, iż zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji, wnosił o oddalenie skargi. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), Sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny na skutek zaskarżenia działania organu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego jej załatwienia, lecz ma jedynie na celu ocenę działania tego organu. Z tego względu nie może zastępować organu administracji i wydawać końcowego rozstrzygnięcia. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa w stopniu dającym podstawę do uchylenia decyzji wydanych w ramach badanego postępowania. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115) (zwanego dalej rozporządzeniem), które weszło w życie w dniu 3 września 2002 r. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych, uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażeniem zawodowym). W myśl ust. 2 tego paragrafu zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, zwanego dalej "pracownikiem", w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został ustalony w wykazie chorób zawodowych. Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażania zawodowego, wynosi w tym wykazie dla choroby określonej jako "zespół cieśni w obrębie nadgarstka", pozycja 20 pkt 1, jeden rok. Oznacza to, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz sama choroba zawodowa i jej udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej muszą nastąpić w czasie narażenia zawodowego lub w ściśle określonym czasie po zakończeniu pracy w warunkach takiego narażenia. Do rozstrzygnięcia pozostaje to, czy mamy w omawianym przypadku do czynienia z terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje utratę przez zainteresowanego prawa do stwierdzenia występowania u niego choroby zawodowej i to niezależnie od przyczyn uchybienia, czy też z terminem prawa procesowego, który w sytuacjach określonych w przepisach procedury administracyjnej może zostać przywrócony. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy (orzeczenie z dnia 5 listopada 1976 r. OSN 1977 r. poz. 186), przy rozstrzyganiu tej wątpliwości należy brać pod uwagę nie tyle sformułowanie ustawy, ile głównie skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji termin ma charakter prawnomaterialny. Podobne poglądy zostały wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego; według wyroku NSA z 14 maja 2002 r. (sygn. I SA 2454/00; LEX Nr 81772), użyty w art. 49 ust. 2 ustawy z 1997 r. o usługach turystycznych termin ma charakter materialnoprawny. Świadczy o tym nie tylko zamieszczenie go w akcie prawa materialnego, jakim jest wspomniana ustawa, lecz przede wszystkim skutek niezachowania terminu, który spowodował utratę dotychczasowych uprawnień z upływem daty wskazanej w ustawie. W uchwale pięciu sędziów NSA z dnia 14 października 1996 r. (sygn. OPK 19/96 publ. ONSA 1997 Nr 2 poz. 56) oraz wyroku z dnia 3 lutego 1995 r. (sygn. IV SA 832/93 – nie publ.) stwierdzono, że określony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), termin złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy jest terminem prawa materialnego. W nauce prawa mianem "terminu" określa się dodatkowe zastrzeżenie czynności prawnej, przez które jej skutek zostaje ograniczony czasie. W zakresie stosunków cywilnoprawnych upływ czasu może spowodować utratę prawa podmiotowego lub roszczenia. Wiąże się to z niewykonaniem przez uprawnionego jego prawa w określonym czasie (np. A.Wolter: Prawo cywilne. Zarys części ogólnej – Warszawa 1982 str. 323 i nast.). Dlatego też mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że Powiatowy Inspektor Sanitarny tylko wtedy orzeknie o występowaniu choroby zawodowej, gdy poza spełnieniem warunków przewidzianych w cytowanym rozporządzeniu zachowany zostanie również termin zgłoszenia podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej. Oznacza to, iż termin, w którym nastąpić ma zgłoszenie wystąpienia choroby zawodowej jest terminem materialnoprawnym. Niezachowanie terminu wskazanego w rozporządzeniu do zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej lub jej udokumentowanych objawów powoduje, iż wygasa uprawnienie do rozpoznania choroby zawodowej. Terminów prawa materialnego nie można przywrócić. W przypadku H. G. zakończenie pracy w narażeniu zawodowym ustało [...] lutego 2003 r., natomiast jak sama przyznała po raz pierwszy zgłosiła się do lekarza z powodu bólu w nadgarstku prawym dnia [...] kwietnia 2004 r. Rozpoznanie zaś jednostki chorobowej zespołu cieśni nadgarstka prawego nastąpiło [...] grudnia 2004 r. Zgłoszenie zaś podejrzenia choroby zawodowej do Inspektora Sanitarnego w Ł. nastąpiło [...] grudnia 2004 r. Zestawienie powyższych dat uprawnia do stwierdzenia, iż termin roczny, w którym wystąpienie dokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, jak i termin na zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej został przekroczony, co spowodowało wygaśnięcie uprawnień do rozpoznania choroby zawodowej. Prawidłowo organ pierwszej instancji odmówił rozpoznania u H. G. choroby zawodowej, zaś Inspektor Sanitarny utrzymał tę decyzję mocy. Powołane w skardze przyczyny uchybienia terminu zakreślonego dla tej jednostki chorobowej w cytowanym rozporządzeniu, nie mają prawnego znaczenia, gdyż terminy prawa materialnego nie podlegają przywróceniu. Stwierdzone przez Sąd uchybienia w zakresie zastosowania prawa procesowego nie miały wpływu na wynik postępowania. Tym samym skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.