III SA/Lu 56/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak [...], wydaną na podstawie m. in. art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851), po rozpatrzeniu odwołania Z. G. od decyzji Nr [...] z dnia [...] znak: [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o braku podstaw do stwierdzenia u niej choroby zawodowej narządu głosu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji trafnie stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu, mimo że w zawodzie nauczyciela pracowała ona przez 35 lat, a z biegiem czasu stan jej narządu głosu uległ pogorszeniu. Zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem - przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej - narażeniem zawodowym. Z powyższego wynika, że do uznania u pracownika schorzenia za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie następujące warunki: - rozpoznana choroba winna być wymieniona w wykazie chorób zawodowych, - przyczyną rozpoznanej choroby muszą być czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy. Z materiału dowodowego - kart narażenia zawodowego wynika, że Z. G. w latach 1970 – 2005, z około 15 miesięczną przerwą z powodu urlopów dla poratowania zdrowia oraz z przerwami z powodu zwolnień lekarskich, w czasie pracy na stanowisku nauczyciela w różnych szkołach była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Łącznie okres narażenia na taki rodzaj wysiłku przekraczał 15 lat. Z orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. wydanego przez lekarza posiadającego wymagane kwalifikacje, zatrudnionego w Poradni Chorób Zawodowych WOMP, a więc osoby upoważnionej na podstawie przepisu § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia do orzekania o rozpoznaniu chorób zawodowych wynika, że u odwołującej się nie rozpoznano choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 załącznika do rozporządzenia czyli przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat. Rozpoznane u Z. G. w jednostce orzeczniczej pierwszego stopnia schorzenie "przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani" nie ma związku przyczynowego z nadmiernym wysiłkiem głosowym i nie jest wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Przyczyną rozpoznanego schorzenia są przewlekłe zakażenie bakteryjne lub wirusowe. Choroby zawodowej wymienionej w punkcie 15 załącznika do rozporządzenia nie rozpoznano u odwołującej się również w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia tj. w Instytucie Medycyny Pracy, do której została ona skierowana na swój wniosek w celu ponownego badania lekarskiego, zgodnie z przepisem § 7 ust. 1 rozporządzenia. Z wydanego w tej jednostce orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] października 2006 r. oraz korekty tegoż orzeczenia z dnia [...] grudnia 2006 r., wynika, że na podstawie wykonanych badań lekarskich: badania laryngologicznego, foniatrycznego, videostroboskopowego oraz całości dokumentacji medycznej, u skarżącej rozpoznano "przewlekły prosty nieżyt krtani", potwierdzając tym samym rozpoznanie ustalone w WOMP. Nie rozpoznano natomiast "zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych, bądź niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią" tj. schorzeń spowodowanych przez nadmierny wysiłek głosowy, uznanych za schorzenia zawodowe i wymienionych w wykazie chorób zawodowych. Tym samym nie zostały spełnione podstawowe warunki niezbędne do rozpoznania choroby zawodowej zgodnie z § 2 pkt. 1 rozporządzenia, a mianowicie rozpoznana u skarżącej choroba nie jest spowodowana nadmiernym wysiłkiem głosowym i nie jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych. Na tę decyzję skarżąca w dniu [...] lutego 2007 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której wniosła o uchylenie błędnego rozstrzygnięcia. Skarżąca podnosi, że w szkolnictwie pracowała 35 lat ucząc głównie małe dzieci, co wymagało głośnej mowy, a warunki w jakich uczyła przyczyniły się do powstania u niej choroby narządu głosu. Ponadto o chorobie narządu głosu świadczą dowody leczenia w poradni i sanatorium. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa materialnego ani przepisów postępowania. Regulacja dotycząca chorób zawodowych jest aktualnie unormowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132 poz. 1115). Organy administracji przeprowadziły przewidziane tymi przepisami oraz przepisami kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe i oceniły jego wynik zgodnie z treścią art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa. Skarżąca nie wskazuje żadnych konkretnych uchybień w ramach postępowania dowodowego. Trafnie przyjęły organy sanitarne, że zgodnie z § 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się: - choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, - jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana "narażeniem zawodowym". Tym samym definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Załącznik do rozporządzenia wskazuje w poz. 15 jako choroby zawodowe przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: - guzki głosowe twarde, - wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych - niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Do rozpoznania lub stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest spełnienie dwu nierozłącznych warunków, a mianowicie: rozpoznane schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych, przyczyną zaś tego schorzenia muszą być czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy. Spełnienie jednego z tych warunków nie daje podstaw do rozpoznania lub stwierdzenia choroby zawodowej. Bezsporne jest, że żadna z tych postaci choroby zawodowej nie została stwierdzona przez specjalistów badających skarżącą. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje natomiast na występowanie u skarżącej przewlekłego prostego nieżytu krtani, która to dolegliwość nie została zaliczona do chorób zawodowych. Zarówno orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych WOMP, jak i Instytutu Medycyny Pracy nie zawierają przy tym wad, które dyskwalifikowałyby je jako środki dowodowe w przeprowadzanym postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, iż bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. W świetle uchwały Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. sygn. akt OPS 3/02 opubl. w ONSA 2003/1/4 nie jest słuszna próba rozszerzania zakresu wykładni tych przepisów poprzez obejmowanie nim innych schorzeń niż wymienione, uznając, że są one podane jedynie przykładowo. Uchwała ta, wydana jeszcze na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 i z 1989 r. Nr 61, poz. 364) zachowała aktualność, tym bardziej, że nowe przepisy bardziej precyzyjnie wskazują rodzaje schorzeń, niż poprzednie rozporządzenie, ograniczające się do wskazania jako choroby zawodowe "przewlekłych chorób narządu głosu związanych z nadmiernym wysiłkiem głosowym (guzki śpiewacze, niedowłady strun głosowych, zmiany przerostowe)". Konsekwentnie trzeba przyjąć, że zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie, nie daje podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Podobny pogląd na tle zbliżonego stanu faktycznego został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2000 r. sygn. akt I SA 709/00 (niepubl.), w którego uzasadnieniu stwierrdzono, że decyzje organów inspekcji sanitarnej odmawiające uznania dolegliwości za chorobę zawodową są zgodne z prawem, jeśli schorzenia stwierdzone u skarżącej (prosty nieżyt krtani typu dysfonii hiperfunkcjonalnej) nie odpowiadają chorobom zamieszczonym w wykazie. Zatem gdy u pracownika wprawdzie stwierdza się chorobę narządu głosu i dochodzenie epidemiologiczne potwierdza nawet długoletni okres narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy, jednakże orzeczeniem lekarskim rozpoznano inną chorobę niż jedna z trzech chorób wymienionych w wykazie, sytuacja taka uzasadnia oddalenie skargi. Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę oddalił.