III SA/Lu 575/25
WyrokWSA w Lublinie2026-01-08
Skład orzekający: Anna Strzelec, Agnieszka Kosowska, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny jest zobowiązany do wykreślenia wpisów w ewidencji gruntów i budynków na wniosek strony, jeśli strona nie przedstawiła dokumentów uzasadniających taką zmianę, a jedynie powołuje się na brak dokumentów stanowiących podstawę dotychczasowych wpisów?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku o wykreślenie wpisów w ewidencji gruntów i budynków, jeśli strona nie przedstawiła dokumentów uzasadniających żądaną zmianę. Aktualizacja ewidencji następuje na podstawie udokumentowanych zmian wynikających z nowych zdarzeń prawnych lub oczywistych błędów, a nie na podstawie ponownej oceny archiwalnych dokumentów czy samych wyjaśnień strony. Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie służy do rozstrzygania sporów własnościowych.Stan faktyczny
Skarżąca J. K. wniosła o wykreślenie siebie, swoich sióstr oraz W. K. z rejestru gruntów dotyczącego działek nr [...] i [...], argumentując brak tytułów własności dla W. K. Organy administracji odmówiły uwzględnienia wniosku, wskazując na brak dokumentów uzasadniających zmianę oraz deklaratoryjny charakter ewidencji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że wpis W. K. był bezpodstawny, a postanowienie o nabyciu spadku nie stanowi tytułu własności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Kosowska, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Referent Aleksander Jabłoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 września 2025, po rozpatrzeniu odwołania J. K., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty Puławskiego z dnia 21 lipca 2025 r., odmawiającą wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gm. P. w odniesieniu do działek nr [...] i [...], poprzez wykreślenie z rejestru gruntów współwłaścicielek wymienionych działek: J. K., J. S. i T. J. oraz wykreślenie wcześniej wpisanej W. K..
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 31 października 2024 r. do Starostwa Powiatowego w Puławach wpłynęło zgłoszenie zmian danych w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działek nr [...] i [...], położonych w [...]. Skarżąca J. K. dokonała zgłoszenia powołując się na akt poświadczenia dziedziczenia po W. K.. Zgodnie z treścią tego aktu spadek po W. K. nabyły J. K., J. S. i T. J. w udziałach wynoszących po 1/3 części.
W dniu 14 listopada 2024 r. Starosta Puławski zawiadomił o zmianie w ewidencji gruntów wynikającej z powyższego aktu poświadczenia dziedziczenia, przez wpisanie w stosunku do wyżej wymienionych działek, w miejsce udziału W. K. w wysokości 1/3 części, J. K., J. S. i T. J. w udziałach w wysokości po 1/9 części w przypadku każdej z nich.
Natomiast pismem z dnia 13 listopada 2024 r., w odpowiedzi na pismo z dnia 21 października 2024 r. w sprawie tytułów własności wydanych na rzecz W. K., Starosta Puławski poinformował J. K., że w zasobie geodezyjno-kartograficznym Starostwa Powiatowego w Puławach brak tytułów własności wydanych na rzecz W. K. w stosunku do działek nr [...] i [...] położonych w [...] gmina P..
W dniu 22 maja 2025 r. do Starostwa Powiatowego w Puławach wpłynął wniosek J. K. z dnia 21 maja 2025 r. o wykreślenie z rejestru gruntów prowadzonego dla działek nr [...] i [...], położonych w [...], wnioskodawczyni oraz jej sióstr - J. S. i T. J., a także o wykreślenie wcześniej wpisanej W. K. jako współwłaściciela wymienionych działek. J. K. uzasadniła wniosek brakiem w zasobie geodezyjno-kartograficznym Starostwa Powiatowego w Puławach tytułu własności wydanego na rzecz W. K. w stosunku do wyżej wymienionych działek.
Starosta Puławski decyzją z dnia 21 lipca 2025 r. odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gm. P. w odniesieniu do działek nr [...] i [...], poprzez wykreślenie z rejestru gruntów współwłaścicielek wymienionych działek: J. K., J. S. i T. J. oraz wykreślenie wcześniej wpisanej W. K..
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że działki oznaczone nr [...] i [...], położone w obrębie [...], gmina P., stanowią las. W 1964 r. w trakcie prac związanych z klasyfikacją gruntów (operat techniczny zaewidencjonowany w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej za nr [...]) w protokole ustalenia stanu władania jako władającego tymi działkami w całości wykazano W. P., co W. P. potwierdził własnym podpisem. Następnie w czasie uwłaszczeń wydany został akt własności ziemi z dnia 28 maja 1974 r., [...], zgodnie z którym W. i K. małżonkowie P. stali się z mocy samego prawa współwłaścicielami działek w 2/3 części. Akt własności ziemi wydano w oparciu o oświadczenie W. P., złożone do protokołu, w którym stwierdził, że w [...] użytkuje las zapisany w rejestrze nr działek [...] i [...] o pow. 0,44 ha. Z tej powierzchni W. z żoną K. użytkują 2/3. Las ten W. otrzymał od ojca P. aktem notarialnym w roku 1938. Odpisu aktu nie posiada. Następnie w rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym, przyjętym do zasobu geodezyjno-kartograficznego w dniu 29 września 1976 r. za nr [...], w stosunku do działek nr [...] i [...] wpisano W. i K. P. jako współwłaścicieli w 2/3 części na podstawie wyżej wymienionego aktu własności ziemi oraz W. K. w 1/3 części, bez wskazania dokumentu własności. W 1984 r. W. P. i K. P. przekazali aktem notarialnym swój udział w wysokości 2/3 części w przedmiotowych działkach na rzecz syna R. P.. Zapis w rejestrze gruntów dotyczący W. K. pozostawał niezmienny od 1984 r. do 2024 r., kiedy to w dniu 31 października 2024 r. J. K. zgłosiła zmiany powyższych danych poprzez ujawnienie spadku po W. K. na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia nr [...], a którą to czynność organ wykonał zgodnie z żądaniem wnioskodawczyni.
Starosta Puławski podkreślił, że w obecnie toczącym się postępowaniu dotyczącym wykreślenia osób ujawnionych w rejestrze gruntów na podstawie powyższego aktu poświadczenia dziedziczenia oraz wykreślenia figurującej przez 40 lat w ewidencji gruntów W. K., którego to zapisu W. K. nie kwestionowała, wnioskodawczyni nie przedstawiła stosownego dokumentu do naniesienia wynikających z niego zmian, zgodnie z § 29a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej J. K. od decyzji z dnia 21 lipca 2025 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Starosty Puławskiego.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, przez ewidencję gruntów należy rozumieć system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Głównym celem ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów. Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian.
Wskazując na treść art. 20 i art. 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 29a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków organ wyjaśnił, że wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty, takie jak odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także akty notarialne. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy, które w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, mają charakter oczywistych omyłek. Chodzi zatem o błędy dostrzegalne bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Organ ustalił, że w stosunku do udziału w wysokości 2/3 części we współwłasności działek nr [...] i [...], położonych w obrębie [...] został wydany w dniu 28 maja 1974 r. akt własności ziemi i stan ten został ujawniony w rejestrze gruntów. Wówczas ujawniono również W. K. jako współwłaścicielkę tych działek w udziale 1/3. W. K. do czasu dokonania zmiany w 2024 r. była wpisana w rejestrze gruntów jako współwłaściciel do 1/3 części przedmiotowych działek, a wpis ten istniał od chwili przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego operatu pomiarowo-klasyfikacyjnego nr [...] z dnia 29 września 1976 r. Jak wyjaśnił Starosta Puławski, w zasobach Starostwa nie odnaleziono dokumentu stanowiącego tytuł własności W. K., co nie oznacza, że dokumentu takiego nie ma. Organ odwoławczy zauważył, że wpis dotyczący W. K. nie był przez nikogo kwestionowany, aż do czasu złożenia przez J. K. wniosku z dnia 21 maja 2025 r. Wcześniej wpis ten nie był również kwestionowany przez samą wnioskodawczynię, a nawet był akceptowany, o czym świadczy zgłoszenie przez J. K. zmiany danych ewidencji gruntów i budynków z dnia 31 października 2024 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że obecny wpis w ewidencji gruntów i budynków, dotyczący wykazania współwłasności wnioskodawczyni J. K. oraz jej sióstr, jest zgodny z dokumentacją źródłową, gdyż jest wynikiem aktualizacji ewidencji gruntów i budynków dokonanej na wniosek J. K. z dnia 31 października 2024 r. Zmiana została wprowadzona do ewidencji gruntów i budynków w dniu 14 listopada 2024 r. Nie można więc w tej sytuacji mówić o błędnym wpisie w ewidencji gruntów i budynków.
W ocenie organu, w ustalonym stanie faktycznym sprawy wniosek nie mógł zostać uwzględniony w trybie określonym w art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W celu realizacji wniosku zgodnie z zakresem żądania strony należałoby wykreślić aktualny wpis w ewidencji gruntów, jak również wpis archiwalny. Ewentualna realizacja wniosku skarżącej byłaby możliwa jedynie w przypadku, gdyby wnioskodawczyni wskazała, jakie dane winny być ujawnione w miejsce żądanego wykreślenia oraz przedstawiłaby dokumenty i dowody umożliwiające dokonanie żądanego wpisu. Starosta Puławski w piśmie z dnia 18 czerwca 2025 r. wezwał wnioskodawczynię do dostarczenia dokumentacji stanowiącej podstawę żądanych zmian. Wnioskodawczyni nie przedłożyła stosownej dokumentacji, lecz odpowiedziała, że wszelka dokumentacja dotycząca działek nr [...] i [...], położonych w obrębie [...] i jej współwłaścicieli pozwalająca na dokonanie żądanych zmian w rejestrze gruntów znajduje się w aktach Starostwa Powiatowego w Puławach. Tymczasem na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych, objętych ewidencją, wnikające z nowych zdarzeń. Zmiany te wymagają udokumentowania. Strona, chcąc dokonać zmian w zapisach ewidencji dotyczących przedmiotowej nieruchomości, winna zatem przedłożyć organowi ewidencyjnemu dokumentację pochodzącą z okresu po dacie ostatniego wpisu, która będzie wskazywała na odmienny, niż uwidoczniony w ewidencji stan faktyczny lub prawny. Natomiast wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów powstałych po ostatnio dokonanym – na jej wniosek – wpisie z dnia 14 listopada 2024 r., a które to dokumenty odnosiłyby się do nowych zdarzeń prawnych i uzasadniałyby wprowadzenie zmian we wpisach figurujących już w ewidencji gruntów. Pisemne wyjaśnienia strony nie mogą zaś stanowić podstawy zmian w ewidencji gruntów i budynków. Jednocześnie rolą organu ewidencyjnego pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie jest weryfikacja wcześniejszych wpisów, gdyż to może nastąpić w postępowaniu prowadzonym z urzędu. W postępowaniu wnioskowym możliwe jest prostowanie błędów w przypadku, gdy wynika to z dostępnej bądź przedłożonej dokumentacji. W omawianym postępowaniu w żadnym razie nie jest zasadnym oceniać, czy archiwalne wpisy w obrębie działek nr [...] i [...] dokonane w operacie z 1976 r. miały poparcie w istniejących wówczas dokumentach. W obecnym stanie faktycznym i prawnym nie jest możliwe dokonanie jakichkolwiek zmian w tym zakresie. Zatem żądane przez stronę zmiany nie mogą nastąpić obecnie w postępowaniu aktualizacyjnym, bowiem strona nie przedłożyła stosownej dokumentacji, skutkującej zmianą w ewidencji gruntów, zawierającą dane mające zastąpić obecny wpis w ewidencji gruntów i budynków. Natomiast skarżąca w każdym czasie może złożyć udokumentowany wniosek do organu ewidencyjnego.
Organ wyjaśnił jednocześnie, że rolą ewidencji gruntów i budynków i prowadzącego ją organu nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących takich kwestii jak: komu przysługuje prawo własności, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia.
W skardze wniesionej na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego skarżąca J. K. zarzuciła zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez zaakceptowanie decyzji Starosty Puławskiego wydanej bez uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy i w konsekwencji ponownie niezasadne, w sposób wykluczający jakiekolwiek zaufanie do organów administracji stwierdzenie, iż w sprawie brak jest danych uzasadniających wykreślenie współwłaścicieli oraz W. K. jako ich poprzedniczki prawnej z rejestru gruntów, w sytuacji gdy materiał dowodowy sprawy oceniony wszechstronnie wskazuje na to, iż wpis W. K. nie miał żadnych podstaw prawnych, nie istnieją żadne dokumenty wskazujące na zasadność wpisu tej osoby jako właściciela czy posiadacza nieruchomości, wnioskodawczyni nie została o takim stanie rzeczy powiadomiona, zaś samo stwierdzenie nabycia spadku po W. K. nie stanowi jakiegokolwiek tytułu własności umożliwiającego dokonanie wpisu w rejestrach gruntu, skoro nie istniały jakiekolwiek prawnie skuteczne tytuły własności dotyczące W. K. i nieruchomości nr [...] i [...] położonych w K. , nadto wnioskodawczyni oraz pozostałe wpisane "współwłaścicielki" nigdy nie objęły w jakiekolwiek posiadanie nieruchomości, o jakie toczy się sprawa niniejsza, co uzasadnia dokonanie stosownego wykreślenia, zaś samym potwierdzeniem własności nie jest w jakimkolwiek stopniu lakoniczny wpis zawarty w operacie technicznym, jakim jest operat pomiarowo klasyfikacyjny z dnia 29 września 1976 r.,
co w konsekwencji miało wpływ na:
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7d pkt 1, art. 24 ust 2a i 2b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z § 11 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez odmowę wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gm. P. w odniesieniu do działek nr [...] i [...] w postaci wykreślenia z rejestru gruntów współwłaścicielek wyżej wymienionych działek J. K., J. S. i T. J. oraz wykreślenia wcześniej wpisanej W. K., w sytuacji gdy analiza dokumentów znajdujących się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym dotyczących wyżej wymienionych działek wskazuje jednoznacznie, iż:
- Starosta Puławski, prowadząc postępowanie, poinformował strony postępowania, iż dokumenty opisane jako podstawa wpisu W. K. jako współwłaścicielki wyżej wymienionych działek nie istnieją i jest przez to oczywistym, iż pierwotny wpis W. K., a także następczy wpis jej spadkobierców jako współwłaścicieli (spadkobiercy), jest niezgodny ze stanem prawnym dotyczącym tej nieruchomości;
- samo postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej W. K. nie stanowi w jakikolwiek sposób prawnie skutecznej podstawy nabycia własności tych działek, skoro taka własność nigdy nie istniała, zaś samym potwierdzeniem własności nie jest w jakimkolwiek stopniu lakoniczny wpis zawarty w operacie technicznym, jakim jest operat pomiarowo-klasyfikacyjny z dnia 29 września 1976 r.;
- w sprawie brak jest przesłanek do tego, aby utrzymywać dotychczasowe wpisy w rejestrze gruntów dotyczące wyżej wymienionej nieruchomości, ze względu na to, że nie istnieją jakiekolwiek tytuły własności pozwalające uznać, iż rzeczywiście W. K. oraz jej następcy prawni są uprawnieni do tej nieruchomości w jakiejkolwiek części.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem jedynie art. 57a, który nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.
Po przeprowadzeniu według wskazanych zasad kontroli zaskarżonej decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia prawa, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach.
Zaskarżoną decyzją Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję, którą Starosta Puławski odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gm. P. w odniesieniu do działek nr [...] i [...], poprzez wykreślenie z rejestru gruntów współwłaścicielek wymienionych działek: J. K., J. S. i T. J. oraz wykreślenie wcześniej wpisanej W. K..
Z akt sprawy wynika, że w ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działek nr [...] i [...] położonych w [...] w rejestrze gruntów wpisane są aktualnie J. K. oraz J. S. i T. J. w udziałach po 1/9 części. Wpis J. K., J. S. i T. J. nastąpił w dniu 14 listopada 2024 r. na wniosek skarżącej, na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia po W. K., która była ujawniona w rejestrze gruntów jako współwłaścicielka wymienionych działek w 1/3 części. Pismem z dnia 13 listopada 2024 r. Starosta Puławski poinformował skarżącą, iż nie znalazł w prowadzonym zasobie geodezyjno-kartograficznym tytułów własności wydanych na rzecz W. K. w stosunku do działek nr [...] i [...] położonych w [...]. W następstwie skarżąca wniosła o wykreślenie jej oraz jej sióstr - J. S. i T. J. z rejestru gruntów prowadzonego dla działek nr [...] i [...], jak również o wykreślenie wcześniej wpisanej W. K.. W ocenie organów obu instancji nie zachodziły podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej. Wbrew zarzutom skargi uznać należy, że stanowisko organów pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz.1151 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "p.g.k.")
Przepis art. 2 pkt 8 p.g.k. definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem. Stosownie do art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k., w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się: właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian (art. 22 ust. 2 zd. 1 p.g.k.).
Przepis art. 24 ust. 2a p.g.k. przewiduje, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b p.g.k.:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).
Aktualnie sposób zakładania i prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych określone są w rozporządzeniu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 z późn. zm., dalej także jako "rozporządzenie"). Wymienione rozporządzenie zastąpiło rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393). Przepis § 29a ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków przewiduje, że aktualizacja ewidencji następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub z obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub ze stanem prawnym oraz z obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych. Przez dane błędne rozumie się takie dane zawarte w ewidencji, które nie mają potwierdzenia w zbiorze dokumentów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy (ust. 2).
Przytoczone przepisy potwierdzają prawidłowość wyrażonego w zaskarżonej decyzji stanowiska, że istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Wpisy w ewidencji gruntów i budynków nie mają charakteru konstytutywnego (tworzącego uprawnienia), ale charakter wyłącznie deklaratoryjny. W związku z tym, jak trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, ewidencja gruntów i budynków nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. I OSK 1718/13). Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 października 1998 r., sygn. II SA 1094/98; z dnia 18 marca 1999 r., sygn. II SA 1728/98 oraz z dnia 19 kwietnia 2001 r., sygn. II SA 862/00).
Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i przede wszystkim obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych.
Wymaga podkreślenia, że zgodnie z utrwalonym w tej kwestii stanowiskiem, na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń prawnych, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Wynika to z treści przywołanego wyżej przepisu art. 22 ust. 2 p.g.k.
Jednocześnie objęte wnioskiem zainteresowanego podmiotu zmiany nieaktualnych danych ewidencyjnych powinny być udokumentowane przez wnioskodawcę. Wskazuje na to między innymi przywołany wyżej § 29a ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, według którego aktualizacja ewidencji następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Z kolei rodzaje dokumentów stanowiących podstawę aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów wymienia art. 24 ust. 2b p.g.k. Natomiast w przypadku nieprzedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, wniosek o dokonanie zmiany nie może być uwzględniony.
W orzecznictwie przyjmuje się, że aktualizacja ewidencji obejmuje również usunięcie stwierdzonego błędu, jednakże może to dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2022 r., sygn. I OSK 1118/19).
Zarazem podkreślenia wymaga, że powtórna ocena dokumentów archiwalnych możliwa jest tylko w ramach postępowania prowadzonego z urzędu, nie zaś postępowania wszczynanego na wniosek podmiotu ewidencyjnego. Możliwość aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów celem wyeliminowania danych błędnych przewiduje bowiem art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.k., zgodnie z którym informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji. Stanowisko organu w tym zakresie jest zatem w pełni prawidłowe i znajduje też potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. III SA/Lu 246/18, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 września 2021 r., sygn. II SA/Rz 768/21 oraz z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. II SA/Rz 1541/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. II SA/Sz 689/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2021 r., sygn. I OSK 4240/18).
W orzecznictwie akcentuje się również, że postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty takie jak: odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także aktów notarialnych. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. I OSK 719/07 oraz z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. I OSK 1377/14). Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością, jak też kwestionować takich praw. Temu bowiem służą tego rodzaju postępowania jak, przykładowo: rozgraniczenie, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności. Natomiast organy ewidencyjne są jedynie uprawnione do badania, czy na podstawie przedłożonych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów.
Kontrolowane przez Sąd postępowanie, zakończone decyzją odmawiającą aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie z rejestru gruntów współwłaścicielek wymienionych działek: J. K., J. S. i T. J. oraz wykreślenie wcześniej wpisanej W. K., było postępowaniem prowadzonym na wniosek. Niezasadnie więc skarżąca powołuje się na treść art. 24 ust. 2a pkt 1 lit c i lit. d p.g.k., które odnoszą się do postępowania prowadzonego z urzędu. Natomiast w świetle powołanych wyżej przepisów art. 24ust. 2b oraz § 29a rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków skarżąca, jako wnioskodawczyni, była zobowiązana do udokumentowania żądanej zmiany w ewidencji gruntów, to jest przedstawienia dokumentów, które uzasadniałyby taką zmianę. Z akt sprawy wynika też, że pismem z dnia 18 czerwca 2025 r. organ pierwszej instancji wezwał skarżącą do dostarczenia dokumentacji stanowiącej podstawę żądanych zmian. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 25 czerwca 2025 r. Nie budzi zaś wątpliwości, że mimo wezwania skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów, powołując się wyłącznie na dokumenty znajdujące się już wcześniej w zasobie ewidencji gruntów i budynków. W szczególności nie przedstawiła dokumentów powstałych po ostatnio dokonanym w ewidencji gruntów wpisie, to jest po 14 listopada 2024 r., a które to dokumenty dawałyby podstawę do aktualizacji dotychczasowych danych ewidencyjnych. Zasadnie też stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że same pisemne wyjaśnienia strony nie mogą stanowić podstawy wpisu. Znajduje to potwierdzenie w art. 24 ust. 2b p.g.k., który wymienia dokumenty mogące stanowić podstawę aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów.
W tych okolicznościach prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, że w świetle obowiązujących przepisów prawa wniosek skarżącej nie mógł być uwzględniony. Jednocześnie organ odwoławczy trafnie zwrócił uwagę, że organ ewidencyjny jest związany treścią wniosku, zaś skarżąca domagała się wyłącznie wykreślenia z ewidencji gruntów J. K., J. S. i T. J. oraz wykreślenia wcześniej wpisanej W. K., nie wskazując danych, jakie miałyby być ujawnione w miejsce wykreślonych wpisów. Także więc z tej przyczyny wniosek skarżącej nie mógł być zrealizowany.
Zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w żadnym razie nie podważają zarzuty podniesione w skardze.
Wbrew stanowisku skarżącej wydając zaskarżoną decyzję organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organ w zgodzie z art. 7 k.p.a. uwzględnił całokształt okoliczności sprawy, czemu dał wyraz w obszernym i szczegółowym uzasadnieniu decyzji. Dowody, którymi dysponował organ, były też w pełni wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Trzeba przy tym zaznaczyć, że zakres czynności podejmowanych przez organy ewidencyjne w prowadzonym na wniosek określonego podmiotu postępowaniu dotyczącym aktualizacji danych uwidocznionych w ewidencji gruntów i budynków jest wyznaczony treścią powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisów rozporządzenia z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków i wyłącznie rejestrowym charakterem ewidencji gruntów i budynków. Jak wyjaśniono już wcześniej, w postępowaniu tym organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów o własność, ale do dokonywania w ewidencji gruntów udokumentowanych zmian, w celu utrzymania ewidencji w stanie aktualności.
Jednocześnie skarżąca niezasadnie wskazuje, że Starosta Puławski poinformował, iż dokumenty opisane jako podstawa wpisu W. K. jako współwłaścicielki przedmiotowych działek nie istnieją, z czego zdaniem skarżącej w sposób oczywisty wynika, że pierwotny wpis W. K., a także następczy wpis jej spadkobierców jako współwłaścicieli jest niezgodny ze stanem prawnym i winien podlegać wykreśleniu.
Zgodnie z treścią pisma Starosty Puławskiego z dnia 13 listopada 2024 r., organ pierwszej instancji poinformował skarżącą jedynie o tym, że w zasobie geodezyjno-kartograficznym Starostwa Powiatowego w Puławach brak tytułów własności wydanych na rzecz W. K. w stosunku do działek nr [...] i [...] położonych w [...] gmina P.. Starosta nie informował natomiast, że tego rodzaju tytuły własności w ogóle nie istnieją. Organy ewidencyjne nie są natomiast uprawnione do dokonywania ustaleń w zakresie prawa własności czy rozstrzygania sporów o własność. Ponownie podkreślić należy, że postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Instytucja aktualizacji ewidencji gruntów i budynków nie służy natomiast do ustalania stanu prawnego nieruchomości.
Organy ewidencyjne nie były też uprawnione do dokonywania w prowadzonym na wniosek postępowaniu ponownej analizy archiwalnych dokumentów. W ocenie Sądu trafnie przy tym organy obu instancji zauważyły, że wpis W. K. jako współwłaścicielki w 1/3 części przedmiotowych działek nie był kwestionowany przez kilkadziesiąt lat. Zapis w rejestrze gruntów dotyczący W. K. pozostawał niezmienny do 2024 r., kiedy to sama skarżąca zgłosiła zmiany powyższych danych poprzez ujawnienie spadkobierców po W. K., tym samym nie kwestionując też poprzedniego wpisu W. K. jako współwłaścicielki działek nr [...] i [...]. Przedmiotowego wpisu nie kwestionowała również wcześniej W. K., z domu P., córka P. i M. (akt poświadczenia dziedziczenia k. 30 akt adm. I instancji) ani też osoby wpisane obok niej jako współwłaściciele działek w 2/3 części. Pierwotnie byli to W. P., syn P. i M. i jego żona K. P., którzy nabyli udział zgodnie z treścią aktu własności ziemi [...], zaś od 1984 r. syn W. i K. P. – R. P..
Zasadnie również wskazano w zaskarżonej decyzji, że widniejący aktualnie w ewidencji gruntów wpis J. K., J. S. i T. J. znajduje podstawę w znajdujących się w zasobie dokumentach. Taki dokument stanowi złożony przez skarżącą akt poświadczenia dziedziczenia po W. K., z domu P., córce P. i M. , zmarłej w dniu 21 czerwca 2017 r.
Z omówionych już wyżej względów bez wpływu na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji pozostaje argument skarżącej, że samo stwierdzenie nabycia spadku nie stanowi tytułu własności oraz, że osoby wpisane obecnie w miejsce W. K. nie objęły przedmiotowych nieruchomości w posiadanie. Jednocześnie skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła nowych dokumentów, które uzasadniałyby twierdzenie skarżącej, że stan ujawniony w ewidencji gruntów jest niezgodny ze stanem prawnym przedmiotowych nieruchomości i winien być zastąpiony innym wpisem.
Przeprowadzona analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że decyzja ta pozostaje w zgodzie z przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także przepisami wykonawczymi do tej ustawy. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym w szczególności art. 24 ust.2a i ust. 2b p.g.k. są niezasadne. Nie doszło również w kontrolowanym postępowaniu do naruszenia art. 7d pkt 1 p.g.k., który do zadań starosty zalicza prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Niezrozumiały jest zarzut naruszenia § 11 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Przepis § 11 tego rozporządzenia przewiduje, że ewidencja obejmuje dane dotyczące: 1) działek ewidencyjnych; 2) użytków gruntowych; 3) klas bonitacyjnych; 4) punktów granicznych; 5) budynków; 6) lokali; 7) właścicieli albo samoistnych posiadaczy, opisu prawa własności lub stanu posiadania tych osób oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, daty nabycia tego prawa oraz informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania. Przepis § 11 pkt 2 nie zawiera zatem lit. a, zaś sam pkt 2 odnosi się do użytków gruntowych.
Z tych wszystkich względów Sąd podzielił wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko o braku podstaw do wykreślenia wpisów w ewidencji zgodnie z wnioskiem skarżącej. Zaskarżona decyzja odmawiająca uwzględnienia wniosku skarżącej jest zatem prawidłowa.
W konsekwencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło