III SA/Lu 579/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; zwanej dalej: Ordynacja podatkowa) Dyrektor Izby Celnej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie zmiany klasyfikacji taryfowej importowanych towarów oraz określenia kwoty cła podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. według dokumentu SAD Nr [...] objęto procedurą dopuszczenia obrotu towar zadeklarowany jako tablice informacyjne prezentacji wizualnych zewnętrznych, oparte o technologię diod elektro-luminescencyjnych LED oraz części zamienne. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. zmienił klasyfikację taryfową importowanych towarów oraz określił kwotę cła podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu. Zgodnie z adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, powyższą decyzję z uwagi na nieobecność adresata w mieszkaniu, doręczono pełnoletniemu domownikowi – A. M. Dodatkowo dokonano sprawdzenia daty doręczenia przesyłki nr [...] na stronie internetowej http://sledzenie.poczta-polska.pl/. Jak wynika z informacji Poczty Polskiej S.A., przesyłkę o ww. numerze doręczono w dniu 24 kwietnia 2013 r., zatem ostatnim dniem terminu do złożenia odwołania był dzień 8 maja 2013 r. Jak wynika z akt sprawy, odwołanie zostało osobiście złożone przez M. M. w Urzędzie Celnym w dniu [...] maja 2013 r., kiedy decyzja była już ostateczna. Odwołanie zatem zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W tych okolicznościach organ II instancji stwierdził, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu. Skargę sądową na powyższe postanowienie złożył M. M., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Celnej. Zarzucił naruszenie: - art. 162 § 1, 121 § 1, 122 Ordynacji podatkowej przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy skarżący wykazał brak winy w uchybieniu terminu; - art. 122, 121 § 1 Ordynacji podatkowej przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania pomimo, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 122 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania spowodowane było mylną informacją uzyskaną od żony o rzeczywistej dacie odbioru przesyłki. O faktycznej dacie odbioru przesyłki dowiedział się od funkcjonariusza Urzędu Celnego prowadzącego sprawę. Pomyłka żony nie powinna go obciążać, gdyż nie jest ona pracownikiem firmy. Podniósł, że złożył odwołanie od decyzji, nie zgadzając się ze zmianą klasyfikacji importowanych towarów. Dyrektor Izby Celnej rozpatrując odwołanie ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że zostało ono złożone po terminie. Skarżący zarzucił, że zasada prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej), nakłada na organy obowiązek rzetelnego sprawdzenia wszystkich okoliczności mimo upływu terminu do wniesienia odwołania, a wyjaśnienie sprawy zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym ma pierwszeństwo przed formalistycznym, ścisłym trzymaniem się terminu. Zwłaszcza, że w niniejszej sprawie skarżący nieznacznie przekroczył termin, bez swojej winy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania wymaga uprzedniego ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a więc czy rzeczywiście doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Zgodnie z treścią art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Warunkiem ustalenia faktu zachowania przez stronę terminu do wniesienia odwołania od decyzji jest ustalenie prawidłowości i skuteczności doręczenia tej decyzji, czyli ustalenie, w jakim dniu decyzja została doręczona i czy została doręczona prawidłowo oraz daty wniesienia od niej odwołania. Z akt sprawy wynika, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2013 r. adresowana do M. M., doręczona została A. M. (żonie adresata), co stanowi okoliczność bezsporną. Decyzja zawierała pouczenie o trybie i środkach zaskarżenia. Zgodnie zatem z treścią powołanego art. 228 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji doręczonej w dniu 24 kwietnia 2013 r., upływał z dniem 8 maja 2013 r. Niesporne jest, że we wskazanym terminie odwołanie nie zostało wniesione (nadane w urzędzie pocztowym). Przepis art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nakłada na organ odwoławczy obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, w przypadku, gdy powyższy fakt zostanie ustalony. Wydanie tego rodzaju postanowienia nie pozostawiono zatem swobodnemu uznaniu organowi administracji publicznej. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia jest kategorią obiektywną, a jej zaistnienie stoi na przeszkodzie merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Bez znaczenia zatem dla stwierdzenia uchybienia terminu, są przyczyny tego uchybienia, jak również fakt nieznacznego uchybienia terminu. W sytuacji objętej dyspozycją art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, istnieje zakaz merytorycznej oceny decyzji wydanej w I instancji. Strona w skardze kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji organu I instancji, zarzucając, że A. M., której doręczono decyzję, nie była osobą zatrudnioną w firmie skarżącego, a zatem nie posiadała upoważnienia do odbioru korespondencji. Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują trzy sposoby doręczenia pisma adresatowi. Pierwszym z nich jest doręczenie właściwe, uregulowane w art. 145 Ordynacji podatkowej, kiedy pisma doręcza się stronie, jej przedstawicielowi lub ustanowionemu pełnomocnikowi (art. 145 § 1 i 2) za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez upoważnione osoby (art. 144). W przypadku doręczania pism osobom fizycznym, przez które należy rozumieć zarówno stronę postępowania podatkowego, jak też jej przedstawiciela lub ustanowionego pełnomocnika, w pierwszej kolejności dokonuje się go bądź to bezpośrednio w stosunku do adresata pisma, bez korzystania z pośrednictwa innych osób, poprzez doręczenie w jego mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 148 § 1), w siedzibie organu podatkowego (art. 148 § 2 pkt 1) lub w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 148 § 3), bądź też w drodze doręczenia pośredniego w miejscu pracy adresata, ale osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (art. 148 § 2 pkt 2). Drugim sposobem jest doręczenie zastępcze, kiedy to w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, pismo doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy te osoby podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 149). Dopiero w przypadku niemożności doręczenia osobie fizycznej pisma w mieszkaniu lub miejscu pracy (doręczenie właściwe), bądź też w drodze doręczenia zastępczego regulowanego w art. 149 (doręczenie zastępcze), zastosowanie znajdą przepisy art. 150 § 1-2 Ordynacji podatkowej. Biorąc pod uwagę istotę doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 149 Ordynacji podatkowej przyjąć należy, że doręczenia dokonuje się domownikowi, ale ze skutkiem dla strony. W samej konstrukcji doręczenia do rąk domownika pisma przeznaczonego dla strony tkwi założenie, że w sytuacji objętej hipotezą powołanego przepisu dopuszczalne jest pozostawienie korespondencji, zamiast bezpośrednio adresatowi - innej osobie będącej domownikiem, gotowym do dalszego przekazania pisma podmiotowi nieobecnemu w mieszkaniu (zob. wyrok NSA z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1648/11, LEX nr 1221194). W orzecznictwie sądowym przyjęto, że status domownika adresata mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Zatem w świetle art. 149 Ordynacji podatkowej, z faktu pozostawania we wspólnocie domowej, potwierdzenia relacji rodzinnych oraz zobowiązania się domownika do oddania pisma wynika domniemanie upoważnienia do odbioru pism. Odebranie przez pełnoletniego domownika i podjęcie się przez niego oddania pisma stwarza domniemanie, że adresat pismo otrzymał (zob. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 2162/11). Domniemanie to może zostać obalone przez adresata, jeżeli wykaże brak upoważnienia pełnoletniego domownika do odbioru pism. W przeciwnym razie ewentualne zaniechania domownika, w tym polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, obciążają tegoż adresata (zob. postanowienie NSA z dnia 31 lipca 2008 r., I FZ 319/08). W okolicznościach faktycznych sprawy, przyjęcie przez organ prawidłowości doręczenia zastępczego do rąk pełnoletniego domownika, wynikającej z art. 149 Ordynacji podatkowej znajduje swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki doręcznej na adres wskazany przez stronę, wynika wprost, że odbierająca pismo jako domownik strony A. M., podjęła się oddania pisma adresatowi. Potwierdziła to własnoręcznym podpisem (karta 188 akt adm.). Zwrotne potwierdzenie odbioru nie budzi zastrzeżeń. Skarżący nie negował, że A. M. przekazała mu decyzję organu I instancji. Utrzymywał jedynie, że żona pomyliła datę odbioru przesyłki, czym wprowadziła go w błąd co do terminu wniesienia odwołania. Jeśli tak rzeczywiście było, to zaniedbanie domownika, pociąga za sobą negatywne skutki dla adresata pisma. Skarżący jest przedsiębiorcą. W przypadku wątpliwości co do daty doręczenia decyzji, powinien tę okoliczność ustalić w placówce pocztowej lub siedzibie organu I instancji. Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu administracyjnym M. M. podał adres do korespondencji – F., ul. R. [...], [...]. Bezsporne jest również, że wskazany adres to miejsce zamieszkania skarżącego. M. M., jako osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą pod firmą M. Z pieczęci firmowej przystawionej na odwołaniu (k. 200 akt administracyjnych) wynika, że Biuro Handlowe firmy M. znajduje się przy ul. T. [...] . Nawet gdyby przyjąć, że pod adresem: F., ul. R. [...] znajduje się zarówno miejsce zamieszkania skarżącego, jak i jego firma, to doręczenie pisma dorosłemu domownikowi, który nie jest pracownikiem skarżącego, było prawidłowe w świetle art. 149 Ordynacji podatkowej. Zarzuty skierowane do postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie mogą być badane w niniejszej sprawie, której przedmiot jest inny. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.