III SA/Lu 589/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. sprawy ze skargi J.N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w postaci układu ratalnego na zadłużenie nie objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmawiającą udzielenia J. N. ulgi w postaci układu ratalnego dotyczącego spłaty zadłużenia. Z uzasadnienia stanowiska ZUS oraz akt sprawy wynikało między innymi, że: - na wniosek J. N. z dnia [...]listopada 2002 r. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" Przedsiębiorstwo Wielobranżowe wszczęto postępowanie zmierzające do zrestrukturyzowania zadłużenia wobec ZUS stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców; - przedmiotem tego postępowania było ustalenie, czy zachodzą warunki do umorzenia należności z tytułu składek (w tym na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Pracy za okres od stycznia 1999 r. do lipca 2001 r.); - zgodnie z wydaną w trybie w/w ustawy, decyzją restrukturyzacyjną ZUS z dnia 13 grudnia 2002 r. należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należności nie objęte postępowaniem oraz składki wynikające z deklaracji za grudzień 2001 r. do maja 2002 r. wraz z odsetkami należało uregulować stosownie do zasad określonych w ustawie z dnia 30 grudnia 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, do dnia 31 marca 2003 r.; - w myśl art. 10 a ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, warunkiem umorzenia należności objętych restrukturyzacją było nieposiadanie przez przedsiębiorcę zaległości w opłacaniu składek (powyższa przesłanka jest spełniona również w sytuacji, kiedy zobowiązanie wraz odsetkami, nie objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym zostanie rozłożona na raty lub zostaną odroczone terminy ich zapłaty); - odrębnym wnioskiem z dnia [...] marca 2003 r. doprecyzowanym pismem z dnia [...] marca 2010 r. J. N. wystąpił do ZUS o rozłożenie na raty spłaty zadłużenia nie objętego postępowaniem restrukturyzacyjnym; - wyniki kontroli sądowej decyzji podjętych przez ZUS w ramach postępowania restrukturyzacyjnego wskazywały, że ZUS musi rozpatrzyć ten ostatni wniosek (z dnia [...] marca 2003 r.) na podstawie art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; - w wyroku z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. akt III AUa [...] (uchylającym zarówno wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...]listopada 2008 r. sygn. akt VIII U [...], jak i decyzję ZUS z dnia [...] listopada 2006 r. o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego) Sąd Apelacyjny w L. stwierdził, że ZUS ma obowiązek rozpoznać i merytorycznie załatwić wniosek o rozłożenie należności na raty, poprzez zawarcie układu ratalnego albo wydanie decyzji odmawiającej zawarcia układu i dopiero w dalszej kolejności rozstrzygnąć o tym, czy postępowanie restrukturyzacyjne powinno zostać umorzone, czy też wnioskodawca spełnił warunki do umorzenia mu należności objętych restrukturyzacją; - decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. ZUS odmówił udzielenia ulgi w postaci układu ratalnego dotyczącego zadłużenia z tytułu składek nie objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym; - postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił odwołanie J. N. od w/w decyzji; - w dniu [...] kwietnia 2012 r. stronie przywrócono termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy załatwionej powyższą decyzją; - stronę wezwano do uzupełnienia wniosku z dnia [...] marca 2003 r. oraz do nadesłania dodatkowej dokumentacji ilustrującej możliwości płatnicze wnioskodawcy; - strona wyjaśniła w piśmie z dnia [...]maja 2012 r., że nie ma obowiązku przedłożenia dokumentów, których domaga się ZUS skoro sprawa z przedmiotowego wniosku była już rozpoznawana przez Sąd Apelacyjny, a wcześniej przez Sąd Okręgowy; - decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. ZUS utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [..]kwietnia 2010 r. argumentując, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych można ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie, rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych; - w ocenie ZUS w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia wnioskowanej ulgi, bowiem analiza zgromadzonych akt w postępowaniu restrukturyzacyjnym świadczyła, że argumenty o trudnej sytuacji wnioskodawcy nie znajdują potwierdzenia w dokumentacji finansowej (w deklaracji PIT – 36 za rok podatkowy 2001, deklaracji PIT – 5 za 2002 r. oraz danych wynikających z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres bezpośrednio poprzedzający złożenie wniosku); - strona osiągnęła wymierne dochody ([...] zł w 2002 r. oraz [...] zł w 2003 r.); - na dzień poprzedzający złożenie wniosku o restrukturyzację strona nie miała żadnych zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą; - aktualnie wnioskodawca nie posiada zadłużenia (prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą i terminowo opłaca bieżące składki); - strona nie złożyła dokumentów (wymienionych w wezwaniu ZUS z dnia [...] kwietnia 2012 r.) niezbędnych w świetle ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, do przyznania wnioskowanej pomocy; - w świetle przepisu art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ZUS może, ale nie musi zawrzeć układu ratalnego z dłużnikiem. W skardze na powyższą decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. J. N. zarzucił, że organ naruszył: - art. 2 Konstytucji RP (zasadę demokratycznego państwa prawa) oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że wnioskodawca nie spełniał warunków do udzielenia mu ulgi w spłacie zadłużenia nie objętego postępowaniem restrukturyzacyjnym; - art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń, przez niezastosowanie przez ZUS ulgi przewidzianej w tym przepisie (w sytuacji, kiedy nadal się toczy postępowanie restrukturyzacyjne przed organami ZUS, nie respektują one wytycznych Sądu Apelacyjnego odnoszących się do tego postępowania, skarżący posiadał w dacie złożenia wniosku z dnia [...] marca 2003 r. zadłużenie w wysokości [...] zł plus odsetki w kwocie [...] zł - nie objęte tym postępowaniem). W odpowiedzi na skargę ZUS wnosił o jej oddalenie podkreślając, że na dzień wpływu wniosku o układ ratalny na koncie rozliczeniowym skarżącego figurowały zaległości nie objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym, które wygasły wskutek zapłaty długu. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, organ administracji publicznej – w tym przypadku ZUS - nie dopuścił się naruszeń prawa, które uzasadniałyby usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Przesłanki zastosowania wnioskowanej przez skarżącego ulgi określa art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten przewiduje, że ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie ZUS może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Odroczenie terminu płatności może dotyczyć jedynie należności finansowanej przez płatnika składek. Omawiany przepis w ust. 1 a wyjaśnia, że odroczenie terminu płatności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy. Nie wyjaśnia natomiast w jakiej formie powinno zapaść rozstrzygnięcie ZUS w przedmiocie odmowy zastosowania ulgi, o której mowa w art. 29 ust. 1 w/w ustawy. W art. 123 określa ona, że w sprawach nią uregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji. Rozstrzyga ona sprawę co do jej istoty (art. 104 § 2 k.p.a.). Jak wynika z akt sprawy w dacie złożenia wniosku o układ ratalny z dnia [...] marca 2003 r. na koncie rozliczeniowym skarżącego figurują zaległości z tytułu składek. Nie są one objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym, zainicjowanym wnioskiem z dnia [...]listopada 2002 r. - złożonym w trybie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Odnosząc powyższe uwagi do decyzji będącej przedmiotem skargi Sąd stwierdza, że organ administracji publicznej odmawiając udzielenia ulgi w postaci układu ratalnego nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Nie uchybia też przepisom postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Wprawdzie organ wskazuje w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że na dzień poprzedzający złożenie wniosku o restrukturyzację skarżący nie miał żadnych zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jest to nieistotne uchybienie, skoro oczywistym jest, że z powodu zaległości w uiszczaniu składek na rzecz ZUS skarżący występuje o restrukturyzację zadłużenia (i w dalszej perspektywie jego umorzenia) stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Występuje też z odrębnym wnioskiem (aczkolwiek ściśle powiązanym z postępowaniem restrukturyzacyjnym ) o udzielenie ulgi w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o systemie o systemie ubezpieczeń społecznych. W stanie faktycznym sprawy organ słusznie przyjmuje, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na zastosowanie wnioskowanej ulgi. W sytuacji, kiedy skarżący nie ma zadłużenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, nie można wymagać od organu, aby pozytywnie rozpatrzył wniosek o rozłożenia na raty spłatę długu (nieistniejącego). Z notatki służbowej pracownika ZUS z dnia [...] czerwca 2012 r. (k. 71 akt adm.) wynika, że raport rozliczenia wpłat przez skarżącego wskazuje, że wpłaty te pokrywają zadłużenie, o którym mowa we wniosku o układ ratalny. Załącznik nr 5 do w/w notatki (k. 81 akt adm.) zawiera adnotację Kierownika Referatu ZUS, że "Zadłużenie pokryte wpłatami płatnika zgodnie z wydrukiem". Powyższe oznacza, że nie ma zadłużenia i w grę nie wchodzi zawarcie umowy w sprawie układu ratalnego. Wobec tego skarżący nieskutecznie zarzuca organowi, że ten z naruszeniem art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bezpodstawnie odmawia udzielenia ulgi, o której mowa w tym przepisie. Stanowisko skarżącego nie uwzględnia obiektywnych okoliczności, które nastąpiły po złożeniu wniosku z dnia [...] marca 2003 r. i które wykluczają możliwość układu. Skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i na bieżąco regulował (płacił) składki na rzecz ZUS. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. skarżący nie jest osobą zadłużoną. Treść skargi, zwłaszcza jej uzasadnienie wskazuje, że skarżący nie wie w jaki sposób ZUS księgował dokonywane wpłaty (w jakiej dacie, kwocie i na jakie zaległości). Tego rodzaju problem, podobnie zresztą jak i kwestia (poruszana w skardze), że skarżący nie posiadał w okresie poprzedzającym ubieganie się o restrukturyzację zadłużenia, dochodów – w świetle dokumentacji finansowej i podatkowej znanej organom ZUS – pozwalających na uregulowanie należności, ma drugorzędne znaczenie przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, której przedmiotem jest odmowa udzielenia ulgi (odmowa zawarcia układu ratalnego). Na tle tak rysującego się stanu faktycznego sprawy, skarżący nie podnosi rzeczowej argumentacji i nie powołuje się przy tym na dowody mające świadczyć o wadliwym ustaleniu stanu faktycznego przez ZUS, a zwłaszcza w kwestii istnienia zadłużenia w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Nie można pomijać, że w dniu [...]kwietnia 2012 r. ZUS wzywa skarżącego do uzupełnienia dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dokumentacji ilustrującej możliwości płatnicze wnioskodawcy. Był do dobry moment na przedstawienie okoliczności dokumentacji finansowej mogącej świadczyć o występowaniu zadłużenia. skarżącego. Bez echa pozostało również oświadczenie G. N., pełnomocnika skarżącego, z dnia [...] maja 2012 r. (k. 70 akt adm.), że ustosunkuje się ona i wypowie odnośnie zgromadzonych dowodów w terminie do dnia [...] maja 2012 r. W tych warunkach nieuwzględnienie wniosku skarżącego jest czynnością właściwie uzasadnioną w świetle podanych przez organ motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia z dnia [...]czerwca 2012 r., które daje jednoznaczną odpowiedź na pytanie, jakimi przesłankami kieruje się organ załatwiając sprawę. Dodatkowo należy podnieść, że nawet w przypadku ustalenia przez ZUS, że skarżący zalega z uregulowaniem zaległości z tytułu składek, organ może, ale nie musi zawrzeć układu ratalnego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaskarżona decyzja ZUS jest więc rozstrzygnięciem prawidłowym. Z tych też względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.