III SA/Lu 590/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia SO del. Robert Hałabis, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej – na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 lutego 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 29 listopada 2011 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty sądowej od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 listopada 2011 r., którym odmówiono mu przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...]. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz zaznaczając, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (k. 42-45). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia referendarz argumentował, że oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W związku z faktem, że skarżący złożył oświadczenie, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe oraz utrzymuje się sam (rubryka nr 6 i 8 urzędowego formularza) i jednocześnie nie wykazał jakichkolwiek dochodów, wyjaśnienia wymagało więc z czego się utrzymuje oraz z czego zaspokaja podstawowe potrzeby życiowe, a także czy w związku z sytuacją w jakiej się znajduje, korzysta z pomocy społecznej. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwaniem z dnia 3 stycznia 2012 r. zobowiązano skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z 31 stycznia 2012 r. oraz kserokopię faktury VAT za telefon za miesiąc styczeń 2012 r. Oceniając informacje podane przez skarżącego referendarz sądowy stwierdził, że skarżący w pełni nie wykazał, jaka jest jego rzeczywista sytuacja materialna. Podając, że nie osiąga żadnych dochodów, nie korzysta z pomocy społecznej, jak też że syn nie pomaga mu finansowo, nie wykazał w jaki sposób w takiej sytuacji jest w stanie prowadzić odrębne gospodarstwo domowe i z jakich środków pokrywa, np. opłaty za telefon. Referendarz ocenił, że twierdzenie skarżącego, że nie świadczy żadnej pomocy prawnej stoi w sprzeczności z jego oświadczeniem, iż jeden z pokoi w należącym do niego mieszkaniu jest zajmowany na kancelarię adwokacką. Pomimo stosownego wezwania o przesłanie wyciągu z rachunku bankowego skarżącego, nie wypełnił on wezwania w tym zakresie. Nie było zatem możliwe ustalenie realnych zdolności płatniczych skarżącego do poniesienia w przedmiotowej sprawie kosztów sądowych. W sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżący wyjaśnił, że utrzymuje się osobiście, korzystając z pomocy znajomych, od których otrzymuje długoterminowe pożyczki. Wskazał również, że obecnie nigdzie nie jest zatrudniony. W dalszej części sprzeciwu skarżący przedstawił zarzuty odnoszące się bezpośrednio do przedmiotu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), od wydanych przez referendarza sądowego na posiedzeniu niejawnym postanowień w przedmiocie prawa pomocy przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni. Z przepisu art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W ocenie Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Z przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wynika z powyższego, że uzyskanie prawa pomocy jest uwarunkowane wykazaniem rzeczywistego stanu majątkowego, który pozwalałby na ocenę, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oczywiście dokonanie takiej oceny możliwe jest tylko wówczas, gdy strona wskaże wszystkie źródła swego dochodu oraz wykaże wysokość dochodu z każdego z tych źródeł. Jako uzasadnienie złożonego wniosku strona wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, bowiem ze względu na wykreślenie wpisu z ewidencji działalności gospodarczej nie może prowadzić kancelarii adwokackiej i samodzielnie zarabiać na własne utrzymanie. Skarżący podał, że zamieszkuje razem z synem, synową i wnukiem, jednakże prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Wykazał, że w skład jego majątku wchodzi lokal mieszkalny o pow. ok. 72 m2, poza tym nie posiada innych nieruchomości, ani żadnych zasobów finansowych. Podał, że utrzymuje się sam, jednakże nie wskazał jakichkolwiek dochodów. Nadmienił, że "od czasu do czasu" pomaga mu syn. W piśmie z dnia 31 stycznia 2012 r. skarżący złożył oświadczenie, że wydatki związane z utrzymaniem mieszkania (czynsz, energia elektryczna, gaz) pokrywa w całości syn G.. Skarżący opłaca natomiast rachunek za telefon w kwocie średnio 120 zł miesięcznie. Stwierdził, że aktualnie nie bierze udziału w świadczeniu pomocy prawnej osobom prywatnym oraz że syn nie przekazuje mu żadnych środków finansowych, nie korzysta również ze środków pomocy społecznej. Nadto na rachunku bankowym nie posiada żadnych środków pieniężnych. Odnośnie prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego oświadczył, że w mieszkaniu, w którym mieszka wspólnie z rodziną zajmuje dwa pokoje, jeden z nich jest zajęty na kancelarię adwokacką, a drugi jest pokojem, w którym śpi, odpoczywa, itp. Nie przedstawił jednak dokumentów, które potwierdziłyby te informacje. Skarżący wykonał więc wezwanie z dnia 3 stycznia 2012 r. tylko częściowo, w sposób, który uniemożliwia dokonanie pełnej oceny jego stanu majątkowego, możliwości płatniczych i stanu rodzinnego. Po pierwsze niemożliwe jest ustalenie ani źródła, ani rzeczywistej wielkości aktualnie uzyskiwanego przez wnioskodawcę dochodu, ani relacji wielkości tego dochodu do wysokości koniecznych wydatków w gospodarstwie domowym. Samo pisemne oświadczenie strony odnośnie stanu majątkowego nie zawsze – jak w niniejszym przypadku – wystarczające jest dla uzyskania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Obowiązujące przepisy dotyczące prawa pomocy ciężar wykazania spełnienia przesłanek do jej przyznania nakładają na osobę, która o taką pomoc wnioskuje, a przepis art. 255 p.p.s.a. zobowiązuje wnioskującego o pomoc do współdziałania z sądem rozpatrującym wniosek. Na wezwanie winien on przedłożyć żądane dokumenty i wyjaśnienia, aby w sposób wiarygodny dla sądu wykazać swój rzeczywisty, a nie tylko deklarowany stan majątkowy. Uchylanie się od tego współdziałania obciąża w konsekwencji wnioskującego o przyznanie prawa pomocy w ten sposób, że jeżeli dostarczone dowody i złożone oświadczenia dodatkowe nie są dostatecznie przekonywujące do przyznania prawa pomocy, Sąd odmawia jej przyznania. Mając powyższe uwagi na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.