III SA/Lu 593/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek,, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2006 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego wywóz z obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej towaru wyszczególnionego w dokumencie SAD oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem nr [...], wydanym na podstawie art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.), art. 73 ust. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...], nr [...]. Organ odwoławczy podniósł, że pismem z dnia [...] 2005 r. Spółka z o. o [...] zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potwierdzającego wywóz z obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej 1518 opakowań różnych wyrobów alkoholowych, o łącznej masie brutto 17 259 kg. Towar ten został objęty procedurą wywozu w Oddziale Celnym na podstawie dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] 2004 r. Do tego wniosku skarżący dołączył m. in. kserokopię karty 3 tego zgłoszenia celnego, kserokopię karty A zgłoszenia tranzytowego T1 MRN [...] z dnia [...] 2004 r. na podstawie którego w Oddziale Celnym objęto procedurą tranzytu towar w postaci 306 kartonów alkoholu o łącznej masie 4726 kg, a także kserokopię faktury proforma nr [...] z dnia [...] 2004 r. oraz kserokopię decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] 2004 r. w sprawie zarządzenia konwoju wyrobów akcyzowych. W trakcie czynności podjętych przez organ I instancji dokonano sprawdzenia danych znajdujących się w Systemie Obsługi Zgłoszeń Celnych "[...]", m. in. ustalono, że zgłoszenie celne posiada status "po kontroli – przed wywozem" oraz nie zostało powiązane z żadnym innym dokumentem, co oznacza, że nie nastąpiło potwierdzenie wywozu towaru z obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej. Również w dokumentach archiwizowanych w Oddziale Celnym nie stwierdzono załączników dotyczących tego zgłoszenia celnego. Stwierdzono, ze dnia [...] 2004 r. dokonano odprawy celnej towaru przewożonego pojazdem o numerze rejestracyjnym [...], objętego procedurą tranzytu wspólnotowego T1 MRN [...] z dnia [...] 2004 r. Przeprowadzając ważenie dynamiczne tego pojazdu ustalono, że jego masa z ładunkiem wynosiła w chwili opuszczania terytorium celnego Unii Europejskiej 38650 kg, co w ocenie organu I instancji oznacza, że pojazdem dokonano wprowadzenia towarów objętych procedurą tranzytu wspólnotowego T1 MRN [...] z dnia [...] 2004 r. oraz towaru objętego procedurą wywozu na podstawie dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] 2004 r. Biorą pod uwagę zebrane dowody, Kierownik Oddziału Celnego pismem nr [...] z dnia [...] 2005 r. przekazał akta tej sprawy do Oddziału Celnego w celu rozstrzygnięcia wywozu. Jednak Kierownik Oddziału Celnego uznał, że nie jest właściwy do wydania zaświadczenia potwierdzającego wywóz towaru poza obszar celny Wspólnoty Europejskiej, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki określone w przepisie art. 793 Przepisów Wykonawczych do Wspólnotowego Kodeksu Celnego, strona dokonała dwóch odrębnych zgłoszeń celnych o objęcie towaru procedurą wywozu oraz procedurą tranzytu. Z tego powodu odesłano akta sprawy do Oddziału Celnego. Następnie pismem z dnia [...] 2005 r. skarżący oświadczył, że towary eksportowane na dokumencie SAD [...] z dnia [...] 2004 r. oraz na dokumencie MRN [...] tworzą całość wysyłki eksportowej wyszczególnionej na fakturze proforma nr [...] z dnia [...] 2004 r. Na potwierdzenie tego faktu dołączono oświadczenia kierowcy firmy przewozowej "[...]" Transport i właściciela firmy konwojującej towar na trasie M. – K. W notatce służbowej z dnia [...] 2005 r. funkcjonariusz celny M. S. nie potwierdził opisu okoliczności faktycznych sprawy ujętych w powyższych oświadczeniach. Biorąc to pod uwagę Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem nr [...] z dnia [...] odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego wywóz z obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej towaru wyszczególnionego w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...]. Od tego postanowienia skarżący złożył odwołanie, w którym zakwestionował wyjaśnienia funkcjonariusza celnego dokonującego odprawy. Oświadczył, że do obu zgłoszeń celnych została załączona jedna faktura proforma nr [...] z dnia [...]. Skarżący wyjaśnił, że z danych ważenia dynamicznego pojazdu oraz pozostałych dokumentów, w tym kserokopii białoruskich deklaracji celnych wynika, że towar w całości opuścił obszar Unii Europejskiej. Zdaniem organu odwoławczego, zgodnie z przepisem art. 306 b § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadku, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Oznacza to, że przez wydanie zaświadczeń organ celny "zaświadcza" o tym co znajduje się w jego ewidencji, rejestrów lub z innych danych bez ich przetwarzania. W przeciwieństwie do decyzji administracyjnej, zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny, nie przyznając przy tym stronie uprawnień. Z tych względów, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, postępowanie prowadzone przez organ celny w tym zakresie, jest postępowaniem uproszczonym, zaś zaświadczenie powinno być wydawane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia złożenia wniosku, co jest uzasadnione możliwością sprawdzenia przez organ celny nawet w ciągu krótkiego czasu prowadzonych ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W niniejszej sprawie organ celny dokonał sprawdzenia w prowadzonej ewidencji (System Obsługi Zgłoszeń Celnych "[...]") stwierdzając, że nie nastąpiło potwierdzenie wywozu towaru z obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej. Wśród dokumentów archiwizowanych w Oddziale Celnym nie stwierdzono załączników dotyczących tego zgłoszenia celnego. Organ II instancji zauważył, że Naczelnik Urzędu Celnego dokonał również sprawdzenia danych w Systemie sterowania i kontroli ruchu pojazdów, stwierdzając w treści zaskarżonego postanowienia, ze uzyskany wynik ważenia sugeruje, że z obszaru celnego Unii Europejskiej w dniu [...] 2004 r. wywieziono towar objęty zarówno procedurą tranzytu i procedurą wywozu. Ponadto wnioskodawca przedstawił kserokopie dowodów odprawy towaru na terenie białoruskiego obszaru celnego. Dyrektor Izby Celnej zgodził się z organem I instancji, że stan rzeczy, którego potwierdzenia w formie zaświadczenia żąda wnioskodawca, jest sporny. Liczne orzecznictwo sądowe (Sądu Najwyższego, jak również NSA) wskazuje na konieczność odmowy wydania przez organ zaświadczenia w przypadku, gdy problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna. Zdaniem organu odwoławczego, jeśli zaświadczenie jest tylko potwierdzeniem istniejącego stany rzeczy, nie może dziwić, że w rozpatrywanej sprawie organ celny po dokonaniu kontroli posiadanych ewidencji oraz rejestrów, wobec braku jednoznacznego potwierdzenia wywozu towaru objętego procedurą wywozu, odmówił wydania żądanego zaświadczenia. Treść zaświadczenia powinna odpowiadać danym, którymi dysponuje organ celny. W opinii organu II instancji słusznie podkreślono w postanowieniu z dnia [...] 2005 r., że określenie "danych, znajdujących się w posiadaniu organu" nie może być rozumiane rozszerzająco poprzez obejmowanie w nim także danych dostarczonych właściwemu organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie, tym bardziej, że białoruskie dokumenty celne przedstawione przez wnioskodawcę zostały przekazane organowi I instancji w formie dość nieczytelnych kserokopii, sporządzonych w języku obcym. Należy też zaznaczyć, że zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego i wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 1983 r., sygn. akt I SA 268/83). Pogląd ten pozostaje w zgodzie z przepisem art., 306 a § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Zatem kwestionowanie przez skarżącego wyjaśnień funkcjonariusza celnego, co do okoliczności odprawy celnej mogłoby mieć znaczenie dla postępowania jurysdykcyjnego, zakończonego wydaniem decyzji, która rozstrzygnęłaby sprawę co do istoty. W niniejszym postępowaniu – uproszczonym – organ celny podejmując rozstrzygnięcie o wydaniu zaświadczenia lub o odmowie wydania zaświadczenia posiłkuje się wyłącznie danymi, które znajdują się w jego rejestrach, ewidencjach lub innymi danymi znajdującymi się w jego posiadaniu. Na postanowienie to skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z przepisem art. 306 a Ordynacji podatkowej, organ podatkowy wydaje zaświadczenie gdy: urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; lub gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym poświadczeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Zdaniem skarżącego, organ celny przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające. Oznacza to, że nie można zasłaniać się brakiem danych wynikających z prowadzonych rejestrów i ewidencji, ponieważ w przypadku błędnie prowadzonej ewidencji lub ewidencji nieprowadzonej w ogóle, organ celny nie mógłby wydać żadnego zaświadczenia. Organ celny przed wydaniem zaświadczenia ma sprawdzić wszystkie dane, jakie posiada, jeśli ma wątpliwości - przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające. Jeśli w toku tego postępowania okaże się, że organ celny zdobył wymagane dane do wydania zaświadczenia, to musi być ono wydane. Skarżący dodał, że organ celny na podstawie badania dynamicznego pojazdu nie miał wątpliwości, że towar znajduje się w tym pojeździe. Podkreślono także, że wątpliwości nie miał również organ II instancji, który wydał zaskarżone orzeczenie. Zatem na podstawie samego wyniku badania pojazdu oraz dokumentu SAD można było dojść do wniosku, że eksportowany towar wyjechał poza granicę kraju, ewentualnie dojść do wniosku, iż na podstawie danych posiadanych w urzędzie istnieją przesłanki do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z tym urząd otrzymał wyjaśnienia od eksportera, z których wynikało, że towar wyjechał z polskiego obszaru celnego na Białoruś i nie ma żadnych podstaw prawnych, ani faktycznych do twierdzenia, że czynność taka nie została dokonana. Wynika z tego, że organ celny miał dane do wydania zaświadczenia. Nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego, ale na szczęście sam eksporter dostarczył komplet dokumentów uwiarygodniający eksport na teren Białorusi. Zatem organ celny nie miał prawa odmówić wydania zaświadczenia. Zdaniem skarżącego organ celny dokonał swobodnej oceny materiału dowodowego i ocena ta miała rzeczywiście swobodny charakter. Odrzucono dowody przemawiające za eksporterem towarów, biorąc pod uwagę tylko i wyłącznie oświadczenia pracownika urzędu celnego, który dokonując codziennie odprawy celne pamiętał, że kilkanaście miesięcy wcześniej nie dołączono jednego dokumentu do odprawy. Skarżący podkreślił, że oświadczenie to jest stronnicze i subiektywne, ponieważ pracownik organu celnego może obawiać się odpowiedzialności dyscyplinarnej z powodu powyższego zaniedbania. Powoływanie się na ten dokument stanowi, w opinii skarżącego, nierzetelne postępowanie przez organ celny i niezrozumienie zasady swobodnej oceny dowodów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w niej swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. l § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeśli przepisy ustawy szczególnej nie stanowią inaczej. Zgodnie z przepisem art. 306a § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.), organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, przy czym zaświadczenie to wydaje się jeżeli: urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W myśl przepisu art. 306b § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Jeśli jest to konieczne, organ taki przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 306b § 2). W świetle cytowanych wyżej przepisów prawa ocenić należy zaskarżone rozstrzygnięcie, mając przy tym na uwadze zakres żądania wydania zaświadczenia, określony we wniosku strony z dnia [...] 2005 r. (k. [...] akt administracyjnych). Strona skarżąca domagała się potwierdzenia wywozu z obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej towarów objętych procedurą wywozu w Oddziale Celnym w M. na podstawie dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] 2004r. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, żądanie wydania zaświadczenia zawierającego potwierdzenie dokonania tej czynności było – w okolicznościach niniejszej sprawy – oczywiście bezzasadne. Zasadnie organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z przepisem art. 306 b § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Oznacza to, że przez wydanie zaświadczeń organ celny "zaświadcza" o tym co znajduje się w jego ewidencji, rejestrach lub innych danych, bez konieczności ich przetwarzania. Co więcej, wydanie przez organ celny zaświadczenia o żądanej przez stronę treści wymagałoby przeprowadzenia postępowania administracyjnego, w ramach którego organ byłby zobowiązany do ustalenia tej okoliczności w oparciu o zgromadzone dowody, w tym te, na które powołuje się strona skarżąca. Prowadzenie w takim zakresie postępowania dowodowego nie jest dopuszczalne w postępowaniu o wydanie zaświadczenia, bowiem jest to postępowanie uproszczone w ramach którego organ administracji może jedynie poczynić ustalenia co do faktów i okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów czy zbioru danych. Skoro więc organy celne nie mają danych potwierdzających wywóz towarów objętych procedurą wywozu na podstawie dokumentu SAD nr [...], to jest oczywiste, że nie mogły one wydać zaświadczenia potwierdzającego tą okoliczność. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż organ celny na podstawie badania dynamicznego pojazdu nie miał wątpliwości, że towar znajduje się w tym pojeździe i tych wątpliwości nie miał również organ II instancji, który wydał zaskarżone orzeczenie, co – na podstawie samego wyniku badania pojazdu oraz dokumentu SAD – miałoby prowadzić do wniosku, że eksportowany towar wyjechał poza granicę kraju, stwierdzić należy, że teza ta w sposób oczywisty potwierdza bezzasadność skargi. Wystarczy zauważyć, że wynik pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu nie może stanowić dowodu wywozu towarów objętych procedurą wywozu ze wspólnotowego obszaru celnego. Wynik takiego pomiaru może mieć znaczenie li tylko przy orzekaniu o odpowiedzialności za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych, bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, która realizuje się poprzez wymierzenie kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 ze zm.). Jeśli zaś chodzi o inne dowody złożone przez stronę skarżącą w toku postępowania, to jest bezsporne, że skoro pochodzą on od strony postępowania i nie zostały one zebrane przez organ administracji w ramach jego kompetencji i nie dotyczą faktów wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, to nie mogą stanowić podstawy do jakichkolwiek ustaleń faktycznych na potrzeby wydania zaświadczenia w trybie określonym w przepisie art. 306a § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.