III SA/Lu 599/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Wałejko,, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu zażalenia W. H. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...], Wójt Gminy [...] orzekł o rozgraniczeniu działek o numerach A i B, będących współwłasnością K. i J. H., z nieruchomościami sąsiednimi: działką nr C – stanowiącą współwłasność po 1/3 części R. H., L. M., G. R., działkami o numerach D i E – będących własnością Agencji Nieruchomości Rolnych, działką nr F – stanowiącą własność D. M. oraz działkami nr G i H – stanowiącymi własność W. H. Wszystkie działki położone są w miejscowości B. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wójt Gminy [...], na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a., ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 6600 zł i kosztami tymi obciążył wnioskodawców – K. i J. H. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarga na powyższe postanowienie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 marca 2013 r., III SA/Lu 870/12. W uzasadnieniu Sąd powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. Następnie, postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., Wójt Gminy [...] ponownie ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 6600 zł i kosztami tymi obciążył wnioskodawców – K. i J. H. oraz W. H., R. H., G. R. i L. M., D. M. i Agencję Nieruchomości Rolnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że postanowienie Wójta nie zawiera wszystkich niezbędnych elementów, bowiem nie ustala terminu i sposobu uiszczenia kosztów postępowania. Kolejnym postanowieniem, z dnia [...] stycznia 2014 r., Wójt Gminy [...], ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 6600 zł i kosztami tymi obciążył wnioskodawców – K. i J. H. w wysokości ½ kosztów, tj. 3.300,00 zł oraz W. H. w wysokości ¼ kosztów, tj., 1.650,00 zł, R. H., G. R. i L. M. w wysokości 1/12 kosztów, tj. 550,00 zł, D. M. w wysokości 1/12 kosztów, tj. 550,00 zł oraz Agencję Nieruchomości Rolnych w wysokości 1/12 kosztów, tj. 550,00 zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w zakresie podziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego istotna jest ilość wspólnych odcinków rozgraniczanych granic, a nie ilość stron postępowania. Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, z której wynika, że rozgraniczenie nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości rozgraniczanych, których granice stały się sporne. Zdaniem organu, udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Postępowanie rozgraniczeniowe w niniejszej sprawie toczyło się w interesie prawnym właścicieli wszystkich nieruchomości, których granice stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W. H. zaskarżył powyższe postanowienie SKO w [...] wnosząc o jego uchylenie w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2012 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ wydając zaskarżony akt nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W toku dokonanej kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które dawałoby podstawę do uwzględnienia skargi. Kwestie związane z kosztami postępowania rozgraniczeniowego regulują przepisy art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 k.p.a., które ustalają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.) W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, opublikowanej w ONSAiWSA 2007/2/26, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121 z późn. zm.), dalej: k.c. - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), dalej: Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jaki i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 Kodeksu cywilnego z art. 31 ust. 2 - 4 i art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Sąd wskazał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ostatecznie, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. Pogląd wyrażony w wyżej wymienionej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 262 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 152 k.c. i właściwie je zastosował. Koszty postępowania poniesione zostały w interesie stron tego postępowania, a więc również skarżących, gdyż rozgraniczenie nieruchomości było skutkiem sporu właścicieli w zakresie przebiegu granic. Poniesione w toku postępowania koszty nie wynikały również z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W sprawie bezsporne jest, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek K. i J. H., którzy kwestionowali dotychczasowy przebieg granicy pomiędzy działkami o numerach A i B, będących ich współwłasnością z nieruchomościami sąsiednimi: działką nr C – stanowiącą współwłasność po 1/3 części R. H., L. M., G. R., działkami o numerach D i E – będących własnością Agencji Nieruchomości Rolnych, działką nr F – stanowiącą własność D. M. oraz działkami nr G6 i H – stanowiącymi własność W. H., położonych w miejscowości B. O wszczęciu postępowania zawiadomiony został skarżący, który jest właścicielem działek o nr ew. G i H. Zgodnie z powołanym już wcześniej art. 153 k.c. rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Tym samym należało uznać, że skoro zakwestionowano przebieg granicy, to pomiędzy właścicielami w/w nieruchomości powstał spór graniczny, uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, mającego na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie tym samym tego sporu. Wobec powyższego należy stwierdzić, że postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się także w interesie skarżącego. Skoro zatem przedmiotowe postępowanie, zgodnie z treścią powołanego wcześniej art. 152 k.c., który ma zastosowanie w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, toczyło się w istocie w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych działek to też wszyscy oni są zobowiązani do udziału w tych kosztach, bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania. W ocenie Sądu, organy we właściwy sposób ustaliły wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz wskazały w jakim stopniu poszczególne strony są zobowiązane do ich uiszczenia. W toku dokonanej kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które stanowiłoby podstawę do wyeliminowania postanowienia z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).