III SA/Lu 60/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Referent Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lipca 2008 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kategorii B 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w P. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją nr [...] z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania A.W. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty Powiatowego w P. z dnia [...] r. ([...]) w sprawie odmowy wydania prawa jazdy kategorii B na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.l071 ze zm.) oraz art.114 ust. 1 pkt 2lit.b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz.908) utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że zaskarżoną decyzją organ administracji pierwszej instancji odmówił A.W. zwrotu prawa jazdy, gdyż ten po upływie okresu orzeczonej przez kolegium do spraw wykroczeń kary dodatkowej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych nie przedłożył pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje na prawo jazdy kategorii B. W odwołaniu od powyższej decyzji Pan A.W. podniósł, że spełnił wszystkie ustawowe przesłanki do otrzymania prawa jazdy kategorii B. Nie starał się o zwrot utraconego prawa jazdy kategorii ABT, lecz złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kategorii B. Wskazał, że zgodnie z ustawowymi wymogami zdał państwowy egzamin sprawdzający kwalifikacje odpowiedni do rodzaju uprawnienia. Analizując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, że zgodnie z art.138 ust.2 Prawa o ruchu drogowym zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art.114 ust. 4 tej ustawy. Ostatni z wymienionych przepisów stanowi, że dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu przez osobę ubiegającą się o jego wydanie odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Art.114 ust.1 pkt 2 lit.b) Prawa o ruchu drogowym stwierdza, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający jeden rok. Jak zauważył organ odwoławczy fakt pozbawienia strony odwołującej się uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B na okres przekraczający jeden rok nie jest kwestionowany. Z tego powodu należy wskazać na orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że właściwy organ administracji publicznej, w przypadku wystąpienia okoliczności określonych w wyżej przytoczonym art.114 Prawa o ruchu drogowym, nie dysponuje uznaniem, lecz ma obowiązek skierowania zainteresowanego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (wyrok NSA z dnia 24 lutego 1998 r., II SA 1621/97, LEX nr 41667 oraz wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1999 r., II SA 652/99, LEX nr 46289). SKO dodało, że stosownie do § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz.l834 ze zm.) przed przystąpieniem do egzaminu państwowego osoba ubiegająca się o prawo jazdy składa w ośrodku egzaminowania wniosek o wydanie prawa jazdy z załącznikami, o których mowa w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Egzamin państwowy zgodnie z § 26 ust. 1 powyższego rozporządzenia jest wymagany dla kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w przypadkach określonych w art.114 Prawa o ruchu drogowym. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz.215 ze zm.) w § 5 ust.1 pkt 9 stwierdza, że prawo jazdy wydaje się po otrzymaniu od osoby podlegającej kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art.114 ust.1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym za pośrednictwem ośrodka egzaminowania: 1) wniosku oraz 2) zaświadczenia wydanego przez właściwy organ administracji. Organ II instancji podniósł, że ośrodek, który przeprowadził egzamin Pana A.W. nie przedłożył wydanego przez organ pierwszej instancji zaświadczenia, gdyż ten nie pobrał go od Starostwa. Zdaniem Składu Orzekającego jest to naruszenie procedury związanej z wydawaniem dokumentów poświadczających uprawnienia do kierowania pojazdami. Strona nie mogła ponownie wystąpić z wnioskiem wydanie prawa jazdy poświadczającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, gdyż takie uprawnienie uzyskała na podstawie decyzji Urzędu Miasta z dnia [...] (k.6v). Mogła więc jedynie odzyskać dokument potwierdzający powyższe uprawnienie przez przedłożenie organowi administracji pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje, zaś do jego przeprowadzenia konieczne jest dysponowanie stosownym zaświadczeniem, które strona otrzymała dopiero w dniu [...] a więc po złożeniu podstawowego egzaminu państwowego. Zgodnie z § 11 ust.l pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2004 r. prawo jazdy, w którego zakresie ustalony został zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wydaje się osobie uprawnionej (kierowcy) po ustaniu przyczyn jego zatrzymania i po spełnieniu wymogów określonych w § 5 ust.1 pkt 9 tego rozporządzenia. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie mógł wydać innej decyzji niż zaskarżona, bowiem strona nie poddała się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie prawa jazdy, o którego zwrot się ubiega. Po kontrolnym sprawdzeniu kwalifikacji (wykonanym na podstawie wydanego zaświadczenia) i po uzyskaniu pozytywnego wyniku sprawdzianu A.W. będzie mógł ponownie wystąpić o zwrot prawa jazdy. W kwestionowanej decyzji rzeczywiście wystąpił błąd odnośnie kategorii prawa jazdy, o którego zwrot ubiega się Pan A.W.. W jej osnowie mowa jest o odmowie wydania prawa jazdy kategorii B, gdy tymczasem w końcowym fragmencie uzasadnienia wspomina się o trybie uzyskania przez niego prawa jazdy kategorii ABT. Z akt sprawy jasno wynika, że strona ubiegała się o zwrot prawa jazdy wyłącznie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Organ II instancji nadmienił, że zgodnie z § 8 w związku z § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. Nr 69, poz.640 ze zm.) prawo jazdy zwrócone stronie po złożeniu z wynikiem pozytywnym egzaminu sprawdzającego kwalifikacje powinno zostać wymienione w dowolnym czasie na zasadach określonych w tym akcie prawnym. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. złożył A.W., wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji zarzucając jej: a) naruszenie art. 90 i art. 91 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym - poprzez bezpodstawną odmowę wydania prawa jazdy kat. B - pomimo spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek do otrzymania prawa jazdy kat. B, b) naruszenie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym - poprzez błędne przyjęcie, iż starał się o zwrot utraconego prawa jazdy kat. ABT - w sytuacji, gdy w rzeczywistości składał wniosek o wydanie prawa jazdy kat. B. c) naruszenie art. 114 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym - poprzez błędne przyjęcie, że zdał nieodpowiedni rodzaj egzaminu sprawdzającego w sytuacji, gdy w rzeczywistości - zgodnie z wymogiem zawartym w powyższym przepisie – zdał państwowy egzamin sprawdzający kwalifikacje odpowiedni do rodzaju uprawnienia o jakie się starał, tj. uprawnienia do prowadzenia pojazdów samochodowych objętych kategorią B, d) naruszenie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym - poprzez bezpodstawne przyjęcie, że istnieje obowiązek zdania "egzaminu państwowego kontrolnego" w sytuacji, gdy z treści powołanych przepisów wynika, że takiego obowiązku skarżący nie posiada, 2) naruszenie art. 7, 8, 9, 77, 80 i 107 kpa - poprzez niedostateczne rozpatrzenie materiału dowodowego, - poprzez nieodniesienie się do wszystkich wątpliwości i zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Starosty Puławskiego poprzez jednostronną ocenę materiału zebranego w sprawie na niekorzyść skarżącego, - poprzez pominięcie okoliczności przemawiających za wydaniem mu prawa jazdy 3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa - poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji, pomimo wydania jej z naruszeniem art. 107 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, jak również podtrzymało swojej stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Owa kontrola obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę – art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kryteria jakie powinna spełniać osoba ubiegająca się o uzyskanie prawa jazdy, reguluje ustawa z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.). Warunki te określono w przepisie art. 87 tej ustawy, natomiast zgodnie z art. 88 dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy określonej kategorii. Skarżący ubiegał się o uzyskanie prawa jazdy kategorii B. Prawo jazdy można otrzymać po spełnieniu określonych przesłanek, m.in. gdy osoba ubiegająca się o nie zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii (art. 90 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy). Ustawa wprowadza takie ograniczenia, kiedy wydanie prawa jazdy nie jest możliwe. Jedną z takich sytuacji określa przepis art. 91 pkt 2 zgodnie z którym nie jest możliwe wydanie prawa jazdy osobie, w stosunku do której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w czasie obowiązywania tego zakazu. W świetle dowodów zebranych w sprawie, nie ulega wątpliwości, że skarżący spełnił wszystkie warunki niezbędne do uzyskania prawa jazdy kat. B określone w przepisach art. 87, 88, 90 ustawy z dnia20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) zwaną dalej ustawą o ruchu drogowym. Okoliczność ta nie jest sporna w sprawie, podobnie jak okoliczność, że skarżący uzyskał prawo jazdy kat. B już w [...], ważne bezterminowo i został w stosunku do niego orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 18 miesięcy orzeczeniem Kolegium ds. Wykroczeń w W. z dnia [...]. Z treści art. 114 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy o ruchu drogowym wynika, że skarżący aby uzyskać dokument stwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B winien zdać egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje. Pozostaje zatem do rozważenia problem zakresu egzaminu państwowego na prawo jazdy określonego w art. 90 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym, a zakresem egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje określonego w art. 114 ust. 4 tej ustawy. Zauważyć należy, że zarówno egzamin sprawdzający kwalifikacje osoby ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdem (prawo jazdy) oraz osoby, o której mowa w art. 114 ustawy prawo o ruchu drogowym, przeprowadza ten sam egzaminator (art. 109 ust. 1 ustawy). Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz. 1834 ze zm.) wydane na podstawie art. 115 ust. 1 pkt 1-4 ustawy prawo o ruchu drogowym rozdziale 5 określa sposób egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami. Obejmuje zarówno część teoretyczną , jaki i praktyczną (§ 22 rozporządzenia) przeprowadzaną zgodnie z instrukcją stanowiącą załącznik nr 5 do tego rozporządzenia, w zakresie dotyczącym osoby ubiegającej się o prawo jazdy. Z treści § 26 rozporządzenia wynika, że kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ustawy prawo o ruchu drogowym, przeprowadzone jest w formie egzaminu państwowego na warunkach i trybie określonym także w załączniku nr 5 do tego rozporządzenia. Egzamin państwowy składa się natomiast (§ 26 ust. 2) z egzaminu teoretycznego, jak i praktycznego – przeprowadzonego w stosunku do osoby podlegającej sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b i pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym. Jak wcześniej podniesiono, skarżący, aby odzyskać prawo jazdy zatrzymane przez okres powyżej 1 roku winien poddać się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b prawa o ruchu drogowym, a więc zdać egzamin państwowy składający się z egzaminu teoretycznego i praktycznego (§ 26 ust. 2 rozporządzenia). Porównując zakres egzaminu państwowego, który zdał skarżący w trybie § 22 rozporządzenia po odbyciu całego obowiązującego szkolenia na prawo jazdy, z zakresem egzaminu państwowego, do którego był zobligowany w oparciu o § 26 ust. 2 rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, że egzaminy te obejmują taki sam zakres i są przeprowadzane przez tego samego uprawnionego egzaminatora (art. 109 ust. 1 prawa o ruchu drogowym). Zakres egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. B złożonego na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.) jest identyczny z egzaminem państwowym sprawdzającym kwalifikacje w zakresie prawa jazdy kat. B złożonym na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 4 tej ustawy. Przepis § 5 pkt 9 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. nr 24, poz. 215 ze zm.) wymagał od skarżącego złożenia wniosku i zaświadczenia wydanego przez organ, podczas gdy złożył on wniosek określony w § 5 pkt 1 rozporządzenia, co zdaniem organu I instancji uniemożliwiło uwzględnienie jego żądania. Argumentację tą wzmocnił organ II instancji przywołując dodatkowo § 27 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. i zaskarżoną decyzją utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Są to jednak przepisy proceduralne, które – zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie – nie mogły jednoznacznie stanowić podstawy do odmowy uwzględnienia żądania skarżącego przy uwzględnieniu faktu, że złożył on egzamin państwowy w zakresie wymaganym przepisy ustawy o ruchu drogowym, co zostało wykazane powyżej. Organy administracji publicznej winny przeprowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 Kpa), podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa). W okolicznościach sprawy niniejszej organy administracji powinny przeprowadzić postępowanie w taki sposób, aby uczynić zadość przepisom prawa materialnego. Skoro zatem przepisy prawa materialnego nie sprzeciwiają się uwzględnieniu wniosku skarżącego, to należało wezwać go do zmodyfikowania jego żądania w taki sposób, aby uczynić zadość także przepisom postępowania i rozstrzygnąć sprawę zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i 8 Kpa. Skarżący konsekwentnie twierdził bowiem, że o konieczności ponownego ubiegania się o prawo jazdy dowiedział się z informacji uzyskanej w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w L. i tylko dlatego złożył wniosek o wydanie prawa jazdy i zapisał się na szkolenie w Ośrodku Szkolenia Kierowców składając wszystkie wymagane dokumenty i poniósł koszty szkolenia. Nie ma racjonalnych powodów aby przyjąć, że twierdzenie jego nie polega na prawdzie, gdy się zważy, że uczynił więcej niż wymagał przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b, na podstawie którego powinien ubiegać się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Reasumując powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Z tych względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.