III SA/Lu 604/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie WSA Ewa Ibrom, WSA Anna Strzelec, Protokolant Referent Jacek Zięba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz T. P. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako "ARiMR"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], odmawiającą przyznania T. P. (dalej jako "skarżący") pomocy finansowej na wyrównanie kwoty dochodu uzyskanej przez producenta świń utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń. Powyższe rozstrzygniecie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: W dniu 25 czerwca 2019 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na wyrównanie kwoty dochodu uzyskanej przez producenta świń utrzymywanych w obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń, wraz z załącznikami, dla siedziby stada o numerze [...], obejmujący czwarty kwartał 2018 r. Jako okresy odniesienia wskazał lata 2016, 2017 i 2018. Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. odmówił przyznania skarżącemu pomocy finansowej. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] września 2019 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej z dnia 25 czerwca 2019 r. dotyczył siedziby [...] – C. [...] [...], [...], która została zarejestrowana w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. w dniu 19 kwietnia 2018 r. W dniu 23 kwietnia 2018 r., skarżący przemieścił wszystkie zwierzęta przebywające wcześniej w siedzibie [...] – [...], [...], do nowo zarejestrowanej siedziby. Moment rozpoczęcia utrzymywania świń jest związany z nadaniem numeru siedziby, czego dokonuje się raz dla danej siedziby. Organ podniósł, że dla prawidłowego rozpoznania wniosku konieczne jest ustalenie ilości sprzedanych zwierząt i uzyskanych dochodów, w związku ze sprzedażą tych zwierząt z danej siedziby stada. Wyliczenie kwoty obniżonego dochodu dokonywane jest dla każdej siedziby osobno. Dla siedziby stada [...], na podstawie złożonego wniosku z dnia 25 czerwca 2019 r., okresy odniesienia obejmują lata 2016, 2017 oraz 2018. W związku z tym, że siedziba oznaczona nr [...] została zarejestrowana dopiero w dniu 19 kwietnia 2018 r., nie ma możliwości porównania wartości produkcji we wskazanych okresach z produkcją świń w okresie, za który składany jest wniosek. Organ odwoławczy zauważył, że siedziba stada [...], w pierwszym kwartale 2018 r. nie była położona na obszarze wymienionym w części II lub III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE z dnia 9 października 2014 r. w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą 2014/178/UE (Dz. Urz. UE L 295 z 11.10.2014, str. 63, z późn. zm.), zwanej dalej "decyzją 2014/709/UE". Organ stwierdził, że ze względu na brak dopełnienia obowiązku rejestracji siedziby stada przez posiadacza zwierząt, zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2019 r. poz. 1149, dalej jako; "ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r." ), a także ze względu na niespełnienie warunków przyznania pomocy określonych w § 13o ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań ARiMR (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 z późn. zm., dalej jako; "rozporządzenie"), wniosek o przyznanie pomocy nie mógł zostać uwzględniony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję T. P. wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie dokumentów świadczących o tym, że siedziba stada nr [...], nieprzerwanie od 2008 r. znajdowała się pod adresem C. [...] [...], [...], a nie w miejscowości S. N. 25, [...]. Organ nie odniósł się do faktu, że w siedzibie stada przeprowadzane były wielokrotne kontrole ARiMR, wizyty lekarza weterynarii oraz, że we wszystkich dokumentach, które składał skarżący, widniał adres: C. [...] [...] - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 2a pkt 2 i art. 32b ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, poprzez ich niezastosowanie w sprawie i nieuwzględnienie faktu, że również na organach ARiMR oraz Inspekcji Weterynaryjnej spoczywał obowiązek składania wniosków o usunięcie z rejestru danych dotyczących siedzib stad zwierząt, jeżeli stwierdzone zostanie, że pod wskazanym adresem nie jest prowadzona działalność związana z chowem lub hodowlą zwierząt, a nadto, że organy te dokonują aktualizacji stanu siedziby stada, zgodnie z danymi zawartymi w protokole kontroli, czego przez wiele lat zaniedbywano, mimo prowadzenia kontroli pod adresem: C. [...] [...], [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że analogicznymi uchybieniami dotknięta jest również decyzja wydana w I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, działając w oparciu o art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."). Istota sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości zastosowania przez organy przepisów dotyczących przyznania pomocy finansowej na wyrównanie kwoty dochodu uzyskanej przez producenta świń utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń. Przesłanki materialnoprawne udzielania pomocy finansowej producentowi świń określone zostały w § 13o ust. 1 rozporządzenia. W myśl tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 8 sierpnia 2018 r., a nadanym na podstawie § 1 pkt 4 lit. a) rozporządzenia z dnia 11 lipca 2018 r., zmieniającego w/w rozporządzenie (Dz. U. z 2018 r., poz. 1428) - Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi świń: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, 3) który utrzymuje lub utrzymywał świnie w siedzibie stada, położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na obszarze: a) wymienionym w części II lub III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE z dnia 9 października 2014 r. w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą 2014/178/UE (Dz. Urz. UE L 295 z 11.10.2014, str. 63, z późn. zm.), zwanej dalej "decyzją 2014/709/UE", lub b) zapowietrzonym lub zagrożonym w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń, ustanowionym zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Pkt 3 analizowanego przepisu, przed jego nowelizacją brzmiał następująco: "który utrzymuje lub utrzymywał świnie w siedzibie stada, której nadano numer na podstawie ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (...), położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na obszarze: a) wymienionym w części II lub III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE z dnia 9 października 2014 r. w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą 2014/178/UE (Dz. Urz. UE L 295 z 11.10.2014, str. 63, z późn. zm.), zwanej dalej "decyzją 2014/709/UE", lub b) zapowietrzonym lub zagrożonym w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń, ustanowionym zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt". Porównując obie wersje § 13o ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, należy zauważyć, że w wersji w brzmieniu aktualnym (obowiązującym również w dacie wydawania decyzji w obu instancjach), wyeliminowano wymóg nadania siedzibie stada numeru na podstawie ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Ma rację organ II instancji w zakresie twierdzenia, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r., posiadacz zwierzęcia obowiązany jest zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji siedzibę stada, nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia gospodarskiego do siedziby stada lub miejsca gromadzenia zwierząt. Rzecz jednak w tym, że powyższa ustawa, jako jedyną sankcję naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) wprowadziła możliwość nałożenia na posiadacza zwierzęcia grzywny, na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1. Zauważyć również trzeba, że w aktualnym stanie prawnym, żaden przepis rozporządzenia nie uzależnia przyznania producentowi świń pomocy finansowej od wypełnienia dyspozycji, wynikającej z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. W tych okolicznościach uznać należy, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie, w sposób nieuprawniony wprowadziły nienormatywną przesłankę odmowy udzielenia pomocy finansowej. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. - siedziba stada oznacza wszelkie budynki, zagrody, pastwiska lub miejsca na otwartej przestrzeni, w których przebywa dane stado lub stada różnych zwierząt gospodarskich, a także jest prowadzony chów lub hodowla tych zwierząt. Z dokumentów wystawionych przez Powiatową Inspekcję Weterynaryjną w Ł., złożonych przez skarżącego, a bezpodstawnie zignorowanych przez organy wynika, że stado świń należące do skarżącego, nieprzerwanie od 2008 r. miało siedzibę w miejscowości C. K. Druga [...], mimo tego, że numer siedziby [...] wskazywał na pierwotną siedzibę, tj. [...] 25, gmina C. (k. [...] akt sądowych). W zaświadczeniu z dnia 4 grudnia 2018 r. (k.[...] akt sądowych) Państwowy Inspektor Weterynaryjny potwierdził, że nieprawidłowość dotyczącą numeru siedziby stada świń wykryto dopiero w kwietniu 2018 r. Dlatego też skarżący, w dniu 19 kwietnia 2018 r. złożył wniosek o zmianę siedziby stada świń na adres: C. [...] [...], [...], któremu nadano numer [...] Tak więc przeniesienie siedziby stada, czy też jego przemieszczenie nastąpiło jedynie w dokumentach, bowiem nieprzerwanie od 2008 r. siedziba stada znajduje się w miejscowości C. K. Druga [...]. Rację ma skarżący, że obowiązek monitorowania prawidłowości danych dotyczących m.in. siedzib stad zwierząt spoczywa nie tylko na posiadaczu zwierząt, ale również na organach Agencji oraz Inspekcji Weterynaryjnej (zob. art. 8 ust. 2a pkt 2 i art. 32b ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r), które mimo wielokrotnie prowadzonych kontroli w rzeczywistej siedzibie stada, tj. w miejscowości C. K. Druga [...], nie spowodowały dokonania stosownych zmian w Systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Ł. w piśmie z dnia 16 lipca 2019 r. potwierdził, że siedziba stada świń zlokalizowana w miejscowości C. K. Druga [...], nr [...], Decyzją Wykonawczą Komisji (UE) 2018/745 z dnia 16 maja 2018 r. zmieniającą załącznik do Decyzji Wykonawczej 2014/709/UE w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich weszła do strefy objętej ograniczeniami – załącznik nr II, natomiast Decyzją Wykonawczą Komisji (UE) 2018/883 z dnia 18 czerwca 2018 r. zmieniającą załącznik do Decyzji Wykonawczej 2014/709/UE, weszła do obszaru zagrożenia – załącznik część nr III. Jak wcześniej stwierdzono, mimo tego, że skarżący wystąpił o zmianę siedziby stada w dniu 19 kwietnia 2018 r., to w rzeczywistości owa siedziba, już od 2008 r., niezmiennie zlokalizowana była w miejscowości C. K. Druga [...]. W tych okolicznościach uznać należy, że skarżący spełniał warunki do przyznania pomocy, określone w § 13o ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Dodatkowo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, należy zwrócić uwagę, że w świetle art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") jest ona zobowiązana do podjęcia w toku postępowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i do załatwienia sprawy oraz do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (zasada prawdy obiektywnej). W ocenie Sądu badającego niniejszą sprawę organ odwoławczy wydając decyzje nie dopełnił obowiązków wynikających z zasady prawdy obiektywnej. Przede wszystkim ARMiR w zaskarżonej decyzji stwierdził, że w pierwszym kwartale 2018 r. siedziba stada nie była położona na obszarze wymienionym w części II i III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE. Skarżący we wniosku z dnia 25 czerwca 2019 r. domagał się przyznania pomocy finansowej na wyrównanie kwoty dochodu za czwarty kwartał 2018 r. Co do tego kwartału 2018 r., organ w zaskarżonej decyzji nie poczynił żadnych ustaleń ani nie odniósł się w tym zakresie do zarzutów odwołania. Jest to uchybienie na tyle istotne, że daje podstawy do uchylenia decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej powoduje ryzyko niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, to zaś oznacza istnienie prawdopodobieństwa, że treść rozstrzygnięcia mogłaby być inna gdyby do naruszeń nie doszło, a sprawa została należycie wyjaśniona. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uważa, że wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt wyłącznie pod względem zgodności z prawem, nie zastępując organów administracyjnych w dokonywaniu ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, które to ustalenia organy dokonują w oparciu o przeprowadzone przez nie, zgodne z regułami przepisów proceduralnych, postępowanie dowodowe. Zadaniem sądu administracyjnego jest m.in. ocena, czy organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, bowiem tylko właściwie ustalony stan faktyczny umożliwia prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dlatego rozpoznając niniejszą sprawę, sąd nie mógł poczynić samodzielnych ustaleń na podstawie zgromadzonego przez organy obu instancji materiału dowodowego, lecz wyłącznie ocenić, czy organ go prawidłowo zebrał i ocenił, a także czy prawidłowo ustalił na jego podstawie stan faktyczny sprawy. Skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem § 13o ust. 1 pkt 3 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię tego przepisu oraz z naruszeniem przepisów postępowania – tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego i powierzchowną oraz wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, przeto podlegała ona uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Z uwagi na to, że w I instancji nie poczyniono zasadniczych ustaleń, niezbędnych do załatwienia sprawy, konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji pierwszoinstancyjnej (art. 135 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania składają się: kwota 200 zł tytułem zwrotu wpisu, kwota 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia dla pełnomocnika będącego adwokatem, na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organy dostosują się do wskazań zawartych w uzasadnieniu oraz ustalą, czy skarżący spełnia przesłanki przewidziane w rozporządzeniu, niezbędne do udzielenia skarżącemu pomocy finansowej.