III SA/Lu 605/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 lutego 2007 r. sprawy ze skargi T. J. Ż. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, po rozpatrzeniu zażalenia T. Ż. na postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach tego rozstrzygnięcia podniesiono, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem T. Ż. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego ciężką pracę w brygadach PO "Służba Polsce". Centralne Archiwum Wojskowe oraz Archiwum Państwowe przekazały informacje, które w świetle przepisów ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz.U. z 2001 r. Nr 60, poz. 622 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów właściwych do wydawania zaświadczeń (...) (Dz.U. nr 136, poz. 707 ze zm.), nie pozwalały na wydanie zaświadczenia żądanej treści. Powyższe dowody legły u podstaw zaskarżonego postanowienia. Organ II instancji nie podzielił zarzutów zażalenia i stwierdził, że w okresie od [...] maja 1950 r. do [...] października 1950 r. T. Ż. przydzielony był do 55 Brygady "Służba Polsce". W zasobach archiwalnych brak jest wzmianki o rodzaju wykonywanej przez niego pracy. Z pism wnioskodawcy z dnia [...] marca i [...] października 2006 r. wynika jednak, że praca ta polegała na załadunku ziemi na samochody. Poza tym ową pracę wykonywał jako junak w ramach powszechnego obowiązku przysposobienia zawodowego, wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego młodzieży, nie zaś w ramach służby wojskowej, tym bardziej z poboru w 1949 r. Wpisy dokonane w legitymacji junaka i książeczce wojskowej świadczą o tym, że T. Ż. rozpoczął służbę wojskową w dniu [...] listopada 1953 r. (wcielenie do 88 Pułku Piechoty), przysięgę złożył w dniu [...] stycznia 1954 r. , natomiast w dniu [...] października 1955 r. został przeniesiony do rezerwy. Wnioskodawca nie był zatem w okresie pracy w 55 Brygadzie "Służba Polsce" żołnierzem. W tych okolicznościach organ wojskowy nie mógł wydać zaświadczenia o tym, że T. Ż. był żołnierzem z poboru w 1949 r., wcielonym do ponadkontyngentowych brygad "Służba Polsce" i przymusowo zatrudnionym w kopalni węgla lub kamieniołomie, stosownie do art. 5 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy. Skargę sądową na powyższe postanowienie złożył T. Ż., wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zarówno będąc junakiem, jak również żołnierzem z poboru bardzo ciężko pracował, m.in. przy kopaniu i załadunku ziemi na samochody, przy pracach porządkowych, przy budowie magazynów. Przydzielony był do grupy budowlanej. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podanych. Postępowanie w sprawach o wydanie zaświadczeń regulują przepisy art. 217 – 220 k.p.a. Jeśli chodzi o osoby, które zamierzają wystąpić z wnioskiem o uzyskanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz.U. z 2001 r. Nr 60, poz. 622 ze zm.), zwanej dalej ustawą, wypłata owych świadczeń oraz korzystanie z innych uprawnień, uzależnione jest od uzyskania pozytywnego zaświadczenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy. Procedowanie organów wojskowych w tego rodzaju sprawach określone zostało w art. 5 ust. 1a ustawy oraz w § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz.U. Nr 136, poz. 707 ze zm.). Postanowienia organów obu instancji zapadły z naruszeniem w/w przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje ich uchyleniem. Z przepisów tych wynika, że wydanie zaświadczenia powinno być poprzedzone uzyskaniem odpowiednich danych, dostępnych we właściwych ewidencjach i zasobach archiwalnych. Ponadto właściwy organ wojskowy bierze pod uwagę dowody przedłożone przez wnioskodawcę oraz przeprowadza w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające w trybie określonym w k.p.a. Obligatoryjne jest również zasięgnięcie opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy, górników bądź stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy batalionów budowlanych. Z pierwszego pisma T. Ż. noszącego datę [...] marca 2006 r. oraz z treści skargi wynika, że ubiega się on o świadczenie pieniężne z tytułu pracy w 55 Brygadzie "Służba Polsce" ([...] maja 1950 r. – [...] października 1950 r.) oraz z tytułu pracy świadczonej w czasie pełnienia służby wojskowej w 88 Pułku Piechoty (13 listopada 1953 r. – 29 października 1955r.). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika tymczasem, że organy brały pod uwagę wyłącznie przypadek określony z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy. Ustalenia w tym zakresie nie budzą wątpliwości składu orzekającego. Sąd aprobuje pogląd, że skarżący nie spełnia warunków wymienionych w tym przepisie. Uszło jednak uwadze organom obu instancji, że T. Ż. podawał, iż w czasie służby wojskowej przydzielony był do grupy budowlanej i wykonywał określone prace w budownictwie. Obowiązkiem organów było zatem zweryfikowanie tego twierdzenia i zbadanie, czy nie zachodzi przypadek określony w art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy, w myśl którego świadczenie pieniężne przysługuje również żołnierzom przymusowo zatrudnionym w batalionach budowlanych w latach 1949 – 1959 . Z pisma Centralnego Archiwum Wojskowego noszącego datę [...] listopada 2005 r. wynika, że odnalezione dokumenty nie zawierają szczegółowych zapisów odnośnie czynności, jakie żołnierze 88 Pułku Piechoty wykonywali w czasie służby. Nie zwalniało to organów wojskowych od poinformowania wnioskodawcy, aby przedłożył posiadane przez siebie dowody świadczące o tym, że był przymusowo zatrudniony w batalionie budowlanym – a przede wszystkim, aby wskazał świadków mogących potwierdzić tę okoliczność. Jest to uzasadnione tym, że z uwagi na podeszły wiek, skarżący jest nieporadny. Obowiązek ten wynikał zresztą ze wskazanych wcześniej przepisów. Ponadto organy zaniechały powinności zasięgnięcia opinii, o której mowa w art. 5 ust. 1a ustawy. Ponownie rozpatrując sprawę, organy dostosują się do powyższych wskazań. Należy wezwać wnioskodawcę do złożenia wszystkich dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zasięgnąć opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy batalionów budowlanych, przesłuchać świadków ewentualnie wskazanych przez skarżącego bądź ustalonych z urzędu oraz przesłuchać T. Ż. w trybie art. 86 k.p.a., a następnie wydać albo odmówić wydania stosownego zaświadczenia. Z tych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.