III SA/Lu 607/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Marcin Małek, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2004 r. sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), po rozpatrzeniu odwołania P. Ś. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okresy od dnia 17 października 2001 r. do dnia 20 listopada 2001 r. i od dnia 30 stycznia 2002 r. do dnia 25 czerwca 2002 r. w łącznej kwocie 2892,10 zł, utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. organ pierwszej instancji wydał po uprzednim wznowieniu postępowań (trzema postanowieniami z dnia [...] maja 2004 r.), w następstwie których zostały uchylone wcześniejsze decyzje: z dnia [...] października 2001 r., z dnia [...] stycznia 2002 r., orzekające o nabyciu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz decyzja z dnia [...] października 2002 r. w przedmiocie nie nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jednocześnie organ pierwszej instancji trzema decyzjami z dnia [...] maja 2004 r. orzekł o: - odmowie uznania P. Ś. za bezrobotnego od dnia 9 października i odmówił przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 17 października 2001 r., - odmowie uznania P. Ś. za bezrobotnego od dnia 29 stycznia 2002 r. i odmówił przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 30 stycznia 2002 r. oraz - odmowie uznania P. Ś. za bezrobotnego od dnia 4 października 2002 r. Powyższe decyzje, od których P. Ś. nie złożył odwołań, stały się decyzjami ostatecznymi. W konsekwencji powyższego wydano decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego przez P. Ś. zasiłku dla bezrobotnych za okresy 17 października 2001 r. – 30 stycznia 2002 r. oraz 30 stycznia 2002 r. – 25 czerwca 2002 r. Obowiązek zwrotu nienależenie pobranego świadczenia wynika z art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacane na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. W przypadku P. Ś. organ pierwszej instancji dokonał wznowienia postępowania po ustaleniu, że skarżący posiada zarejestrowaną i niewykreśloną z ewidencji działalność gospodarczą, której posiadania nie zgłaszał w trakcie swoich wcześniejszych rejestracji w urzędzie pracy, dokonanych w dniach 9 października 2001 r., 29 stycznia 2002 r. i 4 października 2002 r. Podczas poprzednich rejestracji P. Ś. własnoręcznie oświadczał, ze nie prowadził pozarolniczej działalności, nie podjął pozarolniczej działalności, nie zawiesił jej, że nie posiada zarejerestrowanej pozarolniczej działalności. W odwołaniu do Wojewody P. Ś. kwestionował zapadłe rozstrzygnięcie, twierdząc, iż mimo zarejerestrowanej działalności nie osiągnął żadnych dochodów. Zasiłek dla bezrobotnych, do zwrotu którego skarżący został zobowiązany, przysługiwać może wyłącznie osobom posiadającym status bezrobotnego, o czym stanowi art. 71 ustawy. Tym samym osoba, której taki status nie przysługuje lub też statusu bezrobotnego została pozbawiona, nie może posiadać prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a w przypadku jego pobrania powinna dokonać zwrotu. Ponadto zgodnie z ustawową definicją – bezrobotny jest osobą, która poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z zamiarem i gotowością jej podjęcia. Oznacza to, że już w samej istocie bycia bezrobotnym tkwi to, że osoba, która ma uzyskać, a tym bardziej posiadać prawny status bezrobotnego, nie ma pracy, nie prowadzi działalności zarobkowej, a tym bardziej nie jest podmiotem gospodarczym. Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 5/96 – osoba, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, może być pozbawiona statusu bezrobotnego w wyniku wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku dla bezrobotnych z tego powodu, że jest wpisana do ewidencji działalności gospodarczej do dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności. Zatem okoliczność nieosiągania przez P. Ś. dochodów nie wpływa na fakt posiadania przez niego działalności gospodarczej. Na decyzję organu drugiej instancji P. Ś. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że jego oświadczenie przy rejestracji jako bezrobotny nie było celowe, że nie osiągał z tej działalności przychodów oraz że złożył w urzędzie skarbowym oświadczenie, ze nie prowadzi działalności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w decyzji. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Jeżeli decyzja prawa nie narusza, Sąd jest zobowiązany skargę oddalić. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia przepisów prawa materialnego oraz z zachowaniem przepisów postępowania administracyjnego. Na wstępie należy podnieść, że organ słusznie stwierdził, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2001 r., znak: [...] w sprawie nabycia statusu bezrobotnego od dnia 9 października 2001 r. i oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 17 października 2001 r. - została uchylona po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. decyzją z dnia [...] maja 2004 r. znak: [...], którą jednocześnie orzeczono o odmowie uznania P. Ś. za bezrobotnego od dnia 9 października 2001 r. oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 17 października 2001 r. Natomiast decyzja z dnia [...] stycznia 2002 r., znak: [...] w sprawie nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 30 stycznia 2002 r. - została uchylona po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. decyzją z dnia [...] maja 2004 r., znak: [...], którą jednocześnie orzeczono o odmowie uznania za bezrobotnego od dnia 29 stycznia 2002 r. oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 30 stycznia 2002 r. Zatem z uwagi na to, że wystąpiła jedna z przesłanek art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (określona w pkt 1 przesłanka ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, na podstawie fałszywych dowodów) decyzje z dnia [...] października 2001 r. i z dnia [...] stycznia 2002 r. zostały uchylone, rozpoznano sprawę na nowo i wydano nowe decyzje rozstrzygające o istocie sprawy. Od decyzji z dnia [...] maja 2004 r. P. Ś. nie złożył odwołań, zatem nie kwestionował zapadłych w nich rozstrzygnięć. Wobec powyższego uzyskały one walor ostateczności, co oznacza, że P. Ś. nie służył status bezrobotnego od dnia 9 października 2001 r. i od dnia 29 stycznia 2002 r. oraz nie przysługiwało prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 17 października 2001 r. i od dnia 30 stycznia 2002 r. Zatem zasiłek dla bezrobotnych pobierał on w dniach 17 października 2001 r. – 20 listopada 2001 r. oraz w dniach 30 stycznia 2002 r. – 25 czerwca 2002 r. nienależnie. Materia świadczeń dla bezrobotnych jest uregulowana w obowiązującej od dnia 1 czerwca 2004 r. ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001). Zgodnie z art. 76 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest zobowiązana do jej zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie społeczne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne jest uważane między innymi świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Z akt administracyjnych sprawy wynika bezspornie, że skarżący P. Ś. w oświadczeniach z dnia [...] października 2001 r. oraz z dnia [...] stycznia 2002 r. (poprzedzających wydanie decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych) w rubrykach "9. Prowadzę pozarolniczą działalność", "10. Podjąłem pozarolniczą działalność, zawiesiłem ją i jej nie wyrejestrowałem", "11. Posiadam zarejestrowaną pozarolniczą działalność" wpisał trzykrotnie słowo "nie". Natomiast w zaświadczeniu wydanym przez Urząd Miasta [...]w dniu [...] kwietnia 2004 r. podano, że P. Ś. zarejestrował w dniu 29 grudnia 2000 r. działalność gospodarczą pod nazwą "Agencja Ochrony [...]", jako datę rozpoczęcia działalności gospodarczej wskazano 10 lutego 2001 r. Natomiast w piśmie urzędu skarbowego z dnia 24 listopada 2003 r. podano, że P. Ś. figurował jako wspólnik w spółce cywilnej Agencja Ochrony [...] T. G., P. Ś., J. Z. - od dnia 16 marca 2002 r. do dnia 20 marca 2002 r. Ponadto w piśmie tym stwierdzono, że P. Ś. złożył do urzędu skarbowego oświadczenie, że nie rozpoczął i w najbliższym czasie nie rozpocznie działalności gospodarczej zarejestrowanej w Urzędzie Miejskim w dniu 29 grudnia 2000 r. Zatem bez wątpienia złożone przez skarżącego w dniach 9 października 2001 r. oraz 29 stycznia 2002 r. oświadczenia są nieprawdziwe, a prawo do zasiłku dla bezrobotnych zostało wydane między innymi na ich podstawie. W związku z powyższym decyzja o obowiązku zwrotu wydana została zasadnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Abstrahując od powyższego należy stwierdzić, że organ drugiej instancji uzasadniając decyzję z dnia [...] sierpnia 2004 r. przywołał ustawową definicję bezrobotnego, z której zdaniem organu wynika, że w samej istocie bycia bezrobotnym tkwi to, że osoba, która ma uzyskać, a tym bardziej posiadać prawny status prawny bezrobotnego, nie ma pracy, nie prowadzi innej działalności zarobkowej, a tym bardziej nie jest podmiotem gospodarczym. Tymczasem pod rządami nieobowiązującej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, według której przyznano P. Ś. zasiłek dla bezrobotnych – zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f (podobnie jak i zgodnie z definicją bezrobotnego umieszczoną w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy) przez określenie "bezrobotny" rozumie się osobę spełniającą określone w tym przepisie warunki, jeżeli "nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega – na podstawie odrębnych przepisów – obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, lub zaopatrzenia emerytalnego". Zatem posiadanie zarejestrowanej działalności gospodarczej, która nie została podjęta w wyżej wymienionym okresie czasowym – nie skutkuje utratą statusu bezrobotnego. Niezależnie od powyższego złożenie przez bezrobotnego nieprawdziwego oświadczenia, na podstawie którego wydano decyzję o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych, skutkuje uznaniem wypłaconych mu świadczeń za świadczenia pobrane nienależnie, które zgodnie z art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy podlegają zwrotowi. Tak samo orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 1998 r. (sygn. II SA 141/98, LEX nr 41936), podnosząc również, że podstawą wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wypłaconego na podstawie nieprawdziwego oświadczenia, jest złożenie oświadczenia obiektywnie niezgodnego ze stanem rzeczywistym. Tak było w rozpoznawanej sprawie. Z tych względów działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.