III SA/Lu 619/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżący zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych związanych z jej wniesieniem. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz zaznaczając w nim, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenia. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania do wymagalnych kosztów sądowych należy wpis sądowy od skargi, który biorąc pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia ([...] zł) wynosi [...] zł - § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe (za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi), tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Porównując wielkość kosztów sądowych do sytuacji materialnej strony uznać należy, że strona nie wykazała istnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną (np. osób bez dochodów, nieposiadających majątku). Odnosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem kontynuujących naukę dzieci. Skarżący i jego rodzina mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (dom o pow. [...] m2), stabilną sytuację finansową (dochody z działalności gospodarczej i wynagrodzenie za pracę), posiadają majątek. W skład majątku nieruchomego skarżącego wchodzi nieruchomość rolna o pow. [...] ha fiz., co stanowi [...] ha przel. (współwłasność z żoną - decyzja wymiarowa na podatek rolny z 27 stycznia 2014 r.), nieruchomość rolna o pow. [...] ha fiz., co stanowi [...] ha przel. wraz z budynkiem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. [...] m2 (wg. nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne z 30 stycznia 2014 r.). Ponadto córki skarżącego są współwłaścicielami (po [...] części) gruntów rolnych o pow. [...] ha fiz., tj. [...] ha przelicz. (wg. decyzji wymiarowej na podatek rolny za 2014 r.), zaś skarżący jest dzierżawcą tych gruntów. Skarżący posiada również majątek ruchomy (samochód osobowy, maszyny i urządzenia rolnicze) o łącznej wartości ok. [...] zł (oświadczenie skarżącego nadesłane na wezwanie referendarza). Na dochód rodziny skarżącego składa się uzyskiwany przez skarżącego dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej ([...]) w kwocie [...] zł miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę żony skarżącego w kwocie [...] zł brutto, tj. [...] zł netto (wg. zaświadczenia zakładu pracy z dnia 15 lipca 2014 r.). Łączny miesięczny dochód wynosi [...] zł brutto, co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę [...] zł. Z prowadzonej działalności gospodarczej skarżący w 2013 r. uzyskał przychód w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły [...] zł, a dochód [...] zł (zeznanie podatkowe PIT-36). Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym nie przemawia fakt, że jest on obciążony spłatą kredytów. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą skarżący zaciągnął dwa kredyty – jeden w wysokości [...] zł (umowa o kredyt obrotowy nr [...] z ratami malejącymi - w lipcu 2014 r. rata w wysokości [...] zł); drugi w wysokości [...] zł na zakup samochodu [...] (umowa o kredyt inwestycyjny nr [...] – w lipcu 2014 r. rata w wysokości [...] zł plus odsetki [...] zł). Skarżący zaciągnął również kredyt na finansowanie bieżącej działalności rolniczej w kwocie [...] zł (umowa nr [...]). Podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne (umowy kredytowe, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe, a fakt ich udzielenia świadczy o dobrej kondycji finansowej skarżącego. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego. Należy mieć na uwadze, że koszty spłaty kredytów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej są kosztami uzyskania przychodów z tej działalności, nie stanowią one zatem obciążenia dla budżetu domowego rodziny skarżącego. Oceniając zdolności płatnicze skarżącego zauważyć również należy, że jak wynika z analizy rachunków bankowych skarżącego i jego żony w okresie od 1 kwietnia do 15 lipca 2014 r. dokonywane były operacje finansowe na znaczne kwoty. Łączna wartość obrotów na koncie skarżącego za w/w okres wyniosła [...] zł, a na koncie jego żony [...] zł, przy czym na dzień 15 lipca 2014 r. na koncie żony saldo wyniosło [...] zł, a dostępne środki [...] zł. Zatem w ocenie referendarza uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie nie spowoduje, że skarżący wraz z rodziną pozostaną bez środków na utrzymanie konieczne. W świetle przedstawionych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego i jego rodziny, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.