III SA/Lu 622/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. nie przyznano J. S. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskodawczyni nie spełnia warunku dotyczącego przyznania dodatku mieszkaniowego w zakresie powierzchni lokalu w odniesieniu do liczby zajmujących go osób. Organ wskazał, iż powierzchnia lokalu jest większa od powierzchni normatywnej przypadającej na 3 osoby. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia J. S. stwierdziła, iż w lokalu, co do którego wnioskuje o dodatek mieszkaniowy faktycznie zameldowane są 4 osoby. Odwołująca wskazała również, że syn D. mieszka razem z nią i z pozostałymi dziećmi, a za granicą przebywa jedynie tymczasowo. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych J. S. nie spełnia jednego z kryteriów przyznania dodatku mieszkaniowego dotyczącego powierzchni użytkowej lokalu. Organ wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się oświadczenie wnioskodawczyni, iż w chwili składania wniosku w lokalu zamieszkują trzy osoby, co zostało również potwierdzone w odwołaniu, gdzie wnioskująca wyjaśniła, iż jeden z jej synów tymczasowo przebywa za granicą. Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił, że w gospodarstwie domowym faktycznie przebywają trzy osoby. Kolegium wskazało, iż zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie powierzchnia mieszkania odwołującej się wynosi 71,21 m ² i jest większa od normatywnej powierzchni użytkowej mieszkania dla trzech osób wynoszącej 45 m ², a także powiększonej o 30 % i wynoszącej 58,5 m ². Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż nie został spełniony także warunek dający możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego w sytuacji nieprzekroczenia powierzchni normatywnej o więcej niż 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej nie przekracza 60 %. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ odwoławczy uznał, iż z uwagi na przekroczenie wskazanych powierzchni normatywnych dodatek mieszkaniowy nie przysługuje. Nie zgadzając się z powyższą decyzją J. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wskazała w niej, iż jest osobą chorą, która musi leżeć, a emerytura którą otrzymuje w znacznej części przeznaczana jest na leki oraz opał. Skarżąca zaznaczyła, iż nie otrzymuje od dzieci pomocy finansowej i nie rozumie dlaczego organ odmówił jej przyznania dodatku mieszkaniowego, który wcześniej otrzymywała. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...], odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego J. S. Na wstępie zaznaczyć należy, że zagadnienie dodatku mieszkaniowego uregulowane jest w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), dalej u.d.p. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.p. wynika, że dodatek mieszkaniowy przysługuje m.in. najemcom lokali mieszkaniowych. Taki tytuł prawny do zajmowanego lokalu podała we wniosku skarżąca. W myśl art. 3 ust. 1 u.d.p. dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. u.d.p. Z art. 4 u.d.p. wynika, że przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.p. normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego, w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 45 m2 dla 3 osób (pkt 3) oraz 55 m2 dla 4 osób (pkt 4). Dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60% (art. 5 ust. 5 pkt 1 i 2 u.d.p.). Z ustaleń organu wynika, że skarżąca jest najemczynią lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 71,21 m2, przy czym powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 51,25 m2. Organ ustalił również, że wraz ze skarżącą zamieszkują jedynie jej dwaj synowie, a zatem liczba członków gospodarstwa domowego to 3 osoby, a nie 4, jak wskazała skarżąca we wniosku o przyznanie dodatku. Z ustaleniem tym, powodującym odmowę przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego, nie można się jednak zgodzić, nie zostało ono bowiem poprzedzone należycie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. W myśl art. 7 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 7 ust 1 u.d.p. wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że faktyczna liczba osób wspólnie zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji, o której mowa w ust. 1. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustalenia co do liczby osób zamieszkujących i prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe poprzedzone być muszą wywiadem środowiskowym. Sposób przeprowadzania wywiadu środowiskowego określony został w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. Nr 156, poz. 1826), wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. art. 7 ust. 15 u.d.p. Zgodnie z § 2 rozporządzenia wywiad powinien być przeprowadzony w ciągu 14 dni od daty złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Podczas wywiadu ustala się faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy (§ 1 ust. 2). W sprawie niniejszej organ pierwszej instancji nie sporządził wywiadu środowiskowego. Organy obu instancji ustaliły stan faktyczny jedynie na podstawie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w którym J. S. oświadczyła, że syn D. S. przebywa obecnie zagranicą i nie otrzymuje od niego żadnej pomocy finansowej. Organy nie ustaliły jednak, od kiedy syn skarżącej przebywa zagranicą i nie wyjaśniły, czy jego pobyt zagranicą ma charakter czasowy czy stały. Należy zauważyć, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca wyjaśniła, że syn D. mieszka razem z nią i z pozostałymi dziećmi, a zagranicą przebywa jedynie tymczasowo. Dodatkowo skarżąca podniosła, że syn wraca z zagranicy w czerwcu 2012 r. Organ drugiej instancji, mimo iż rozpoznawał sprawę w lipcu 2012 r. nie podjął jakichkolwiek czynności mających na celu wyjaśnienie tej okoliczności. Zaakceptował również brak wywiadu środowiskowego, mimo iż wywiad jest koniecznym oraz podstawowym środkiem dowodowym, pozwalającym na ustalenie rzeczywistej sytuacji osoby ubiegającej się o dodatek oraz pozostałych członków gospodarstwa domowego. Znaczenie wywiadu środowiskowego w sprawach o przyznanie dodatku mieszkaniowego podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1187/07, wskazując, że przepisy art. 7 ust. 3 i 4 u.d.p. umożliwiają organom pełną realizacją zasady wyrażonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie: k.p.a.) i jednocześnie dają podstawę do zgromadzenia materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. oraz poczynienia ustaleń faktycznych, przy uwzględnieniu przepisu art. 80 k.p.a., mogących podważyć informacje wykazane w deklaracji przez wnioskodawcę. NSA stwierdził, że brak wywiadu środowiskowego powoduje, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy mające wpływ na jej rozstrzygnięcie, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ponadto w orzecznictwie podkreśla się konieczność szczególnie starannego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie liczby osób rzeczywiście zamieszkałych z wnioskodawcą i prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe. Podkreśla się, że czasowa nieobecność jednego z członków rodziny, spowodowana wyjazdem na studia, pobytem w zakładzie karnym lub w szpitalu nie przesądza o opuszczeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Okoliczności tych nie miały na uwadze organy w sprawie niniejszej. Brak wywiadu środowiskowego i jakichkolwiek ustaleń co do czasu trwania i charakteru pobytu syna skarżącej zagranicą stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadziło bowiem do wydania decyzji mimo braku ustaleń faktycznych co do podstawowych okoliczności mających wpływ na prawo do dodatku mieszkaniowego. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), w skrócie: p.p.s.a. Zważywszy, że opisanym uchybieniem dotknięta jest także decyzja organu pierwszej instancji, należało uchylić także i tę decyzję na podstawie art. 135 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe wywody, ponownie rozpoznając sprawę organ sporządzi wywiad środowiskowy zgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia 27 grudnia 2001 r. i w razie potrzeby przeprowadzi także dalsze dowody mające na celu ustalenie, ile osób faktycznie zamieszkuje z wnioskodawczynią i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 135 i 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...].