III SA/Lu 624/17

WyrokWSA w Lublinie2018-01-25

Skład orzekający: Grzegorz Grymuza, Jerzy Drwal, Ewa Ibrom

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzuty Fundacji dotyczące wadliwej oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu, w tym naruszenia kryteriów oceny, zasad pomocy publicznej oraz zasadności i kwalifikowalności wydatków, są zasadne?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że ocena wniosku o dofinansowanie projektu przez Instytucję Zarządzającą została przeprowadzona zgodnie z prawem. Instytucja Zarządzająca prawidłowo oceniła wniosek pod kątem zgodności z regulaminem konkursu, kryteriami oceny, zasadami pomocy publicznej oraz zasadnością i kwalifikowalnością wydatków, a także rzetelnie rozpatrzyła protest Fundacji. W szczególności, projekt nie spełniał wymogów dotyczących typu projektu, zwiększenia liczby miejsc świadczenia usług asystenckich, a planowane wydatki (zakup samochodu, wynajem sal, zakup laptopów) nie były uzasadnione ekonomicznie i kwalifikowalne.
Stan faktyczny
Fundacja F. M. złożyła wniosek o dofinansowanie projektu, który został negatywnie oceniony. Protest Fundacji został rozpatrzony negatywnie, co skutkowało wydaniem informacji o braku możliwości uwzględnienia protestu. Fundacja wniosła skargę do WSA, zarzucając wadliwą ocenę merytoryczną wniosku, naruszenie kryteriów oceny, zasad pomocy publicznej oraz zasadności i kwalifikowalności wydatków. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Fundacji F. M. na informację Zarządu Województwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowanie projektu oddala skargę. F. M. z siedzibą w L. złożyła w dniu [...] lutego 2017 r. wniosek o dofinansowanie projektu pt. "[...]" w ramach konkursu zamkniętego nr [...], ogłoszonego przez Zarząd Województwa L. (wykonującego uprawnienia Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa L. na lata 2014-2020). Wniosek został negatywnie oceniony, o czym poinformowano Fundację pismem Instytucji zarządzającej z dnia [...] października 2017 r. W dniu [...] października 2017 r. wniesiono protest. Instytucja zarządzająca poinformowała w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. Nr [...], że protest nie mógł być uwzględniony. Uzasadniając stanowisko Instytucja zarządzająca stwierdziła, że wniosek został oceniony negatywnie na etapie oceny merytorycznej i nie został wybrany do dofinansowania z uwagi na niespełnienie kryteriów konkursowych. W odpowiedzi na zarzuty Fundacji (podniesione w proteście), że dokonano wadliwej oceny merytorycznej wniosku w zakresie następujących kryteriów: - ogólnych zerojedynkowych (określonych w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych RPO WL na lata 2014-2020) dotyczących zgodności projektu z zapisami Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych RPO WL na lata 2014-2020 oraz zgodność projektu z zasadami dotyczącymi pomocy publicznej; - ogólnych punktowych (określonych w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych RPO WL na lata 2014-2020) dotyczących potencjału i doświadczenia efektywności Projektodawcy, w tym sposobu zarządzania projektem; - ogólnych zerojedynkowych w zakresie Budżetu projektu (określonych w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych RPO WL na lata 2014-2020 i dotyczących zasadności i kwalifikowalności wydatków. Instytucja zarządzająca wskazała między innymi, że Komisja Oceny Projektów (dalej jako: KOP) oceniając wniosek – wbrew stanowisku wyrażonemu w proteście - nie naruszyła przepisów art. 37 ust. 1 i 2 w związku z art. 41 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020. Niezasadny okazał się zarzut, że nieprawidłowo ustalono stan faktyczny sprawy, niewłaściwie uzasadniono podstawy odrzucenia projektu, że naruszono zasadę swobodnej oceny, jak również, że bezpodstawnie odstąpiono od oceny informacji, które zostały przedstawione przez wnioskodawcę w złożonej dokumentacji aplikacyjnej. Instytucja zarządzająca argumentowała, że wniosek o dofinansowanie nie zawiera jednoznacznych i konkretnych informacji, z których wynikałoby, iż zachodzą wymienione powyżej warunki realizacji proponowanych przez Fundację usług asystenckich. Odnoszące się do tej kwestii wartości bazowe wskaźników rezultatów posiadają wartości zerowe. Wnioskodawca w swojej deklaracji nie podał, że nastąpi wymagany wzrost liczby miejsc świadczenia usług asystenckich w stosunku do poprzedniego roku. Wnioskodawca koryguje obecnie w treści protestu dostrzeżone przez siebie oczywiste omyłki pisarskie w punkcie 3.1.1 wniosku, dla wskaźnika rezultatu nr 2, gdzie wskazano wartość "10" zamiast "30" oraz w polu "Wartość docelowa wskaźnika na poziomie 10 osób" zamiast "Wartość docelowa wskaźnika na poziomie 30 miejsc". Wnioskodawca pominął, że ma obowiązek informowania o realizacji właściwego terytorialnie Ośrodka Pomocy Społecznej (Centrum Pomocy Rodzinie). Jednostka samorządu terytorialnego, jaką jest Gmina L., z uwagi na obowiązujące ją przepisy prawa, wyznacza zasady funkcjonowania jednostek zawartych w jej strukturze oraz zakres realizowanych przez nie czynności. Nie oznacza to, że już sama Umowa Partnerska zawarta z Gminą L. oraz jej realizacja, jest gwarancją poinformowania właściwych ze względu na terytorium organizacji partnerskich i lokalnych. Brak jest danych, że wnioskodawca będzie informował Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L. o działaniach projektowych. Informacja taka winna zostać wyraźnie wyartykułowana w treści wniosku o dofinansowanie, Instytucja zarządzająca wyjaśniła, że w ramach konkursu wsparciem może zostać objęty typ projektu dotyczący realizacji zintegrowanych usług społecznych (socjalnych) o charakterze profilaktycznym, aktywizującym i interwencyjnym. Wnioskodawca przewidział dodatkowo - sprzecznie z Regulaminem konkursu - realizację zintegrowanych usług o charakterze opiekuńczym i zdrowotnym, adresowanych w szczególności do osób starszych, osób niepełnosprawnych, osób niesamodzielnych. Odnosząc się do zarzutu wadliwej oceny projektu pod kątem kryterium "Zgodność projektu z zasadami dotyczącymi pomocy publicznej" Instytucja zarządzająca podniosła, że zgodnie z warunkami konkursu każdy przypadek pomocy de minimis należy rozważać indywidualnie w każdym przypadku. Dlatego wnioskodawca składający wniosek musiał każdorazowo ocenić czy w projekcie występuje pomoc publiczna. Projekt w części odnoszącej się do kryterium "Trwałość i wpływ rezultatów" nie wskazuje w sposób jednoznaczny, aby zakupiony w ramach projektu sprzęt nie miał być wykorzystywany w przyszłości do celów komercyjnych. Istotnie we wniosku o dofinansowanie zawarta jest informacja o finansowaniu trwałości projektu z określonych środków, jednak zrównanie takiej deklaracji z mającym znaczenie z punktu widzenia omawianego kryterium twierdzeniem o niewykorzystaniu nabytego w ramach projektu sprzętu do celów komercyjnych jest nieuprawnione. Zgodnie bowiem z regułami dotyczącymi pomocy publicznej, w przypadku, gdy sprzęt lub wyposażenie zakupione w ramach projektu będą wykorzystywane po jego zakończeniu częściowo lub w całości w celu świadczenia usług komercyjnych, wówczas zasadne jest objęcie tych wydatków regułami pomocy publicznej / pomocy de minimis. Dalej Instytucja zarządzająca argumentowała, że zasadny jest protest Fundacji w części dotyczącej niewłaściwej oceny projektu pod względem kryterium "Efektywność sposobu zarządzania projektem". W związku z ponowna oceną wniosku w tym zakresie należy uznać, że zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosków przedstawiono kluczowe osoby i ich rolę w projekcie, zakres zadań wykonywanych przez poszczególnych członków personelu wraz z uzasadnieniem odnośnie racjonalności ich zaangażowania oraz szacunkowy wymiar czasu pracy personelu projektu. Uznając zarzut Fundacji za słuszny organ przyznał dodatkowe 3 pkt w tej części oceny, co nie zmieniło ostatecznego stanowiska o braku możliwości udzielenia dofinansowania projektu. Instytucja zarządzająca wyjaśniła ponadto, że nieusprawiedliwione są zastrzeżenia dotyczące oceny projektu pod kątem kryterium "Zasadność i kwalifikowalność wydatków". Wnioskodawca wymienił w projekcie planowane wydatki (dotyczące zakupu samochodu, zakupu laptopów i złącza internetowego oraz sfinansowania wynajmu pomieszczeń dla celów szkoleniowych), które zasadnie zostały zakwestionowane przez członków KOP. Uznali oni koszt wynajmu samochodu za wydatek bardziej racjonalny niż zakup pojazdu. Instytucja zarządzająca wskazała, że powyższej oceny nie zmienia fakt, że posiadane przez Fundację pojazdy mają ponad 10 i 15 lat, że niektóre z jednostek wpierających osoby niepełnosprawne wymieniają własne środki transportu co 5-6 lat. W świetle dokumentacji konkursu i zasady, że "Szczegółowy budżet projektu jest podstawą do oceny kwalifikowalności i racjonalności wydatków, prawidłowości sporządzenia budżetu oraz efektywności kosztowej projektu w odniesieniu do zaplanowanych w projekcie rezultatów i powinien bezpośrednio wynikać z opisanych wcześniej zadań i ich etapów" nie sposób tych wydatków uznać za kwalifikujące się do dofinansowania, skoro w szczegółowym budżecie projektu ujmowane są jedynie wydatki kwalifikowalne spełniające warunki określone w Wytycznych programowych. Tworząc budżet projektu należy pamiętać o podstawowych zasad kwalifikowalności, tj. racjonalności i efektywności, co odnosi się do zapewnienia zgodności ze stawkami rynkowymi nie tylko pojedynczych wydatków wykazanych w szczegółowym budżecie projektu, ale również do łącznej wartości usług realizowanych w ramach projektu. Okoliczność, że w ramach projektu będą przewożone osoby niepełnosprawne oraz że w dni wolne od pracy dla kierowcy, auto ma być przekazywane asystentom, posiadającym uprawnienia prawa jazdy kat. B w celu realizacji przewozów uczestników projektu, nie zmienia oceny KOP, że wszystkie wydatki łączące się z kupnem samochodu, nie mają ekonomicznego uzasadnienia. Niezasadny jest koszt wynajęcia sal na indywidualne specjalistyczne zajęcia wspierające rozwój osobisty, w sytuacji, kiedy wnioskodawca posiada wystarczającą bazę lokalową (odpowiednio wyposażoną w meble, sprzęt, Internet) dostosowaną dla osób niepełnosprawnych. Wobec tak określonych kryteriów Instytucja zarządzająca podziela również ocenę KOP w przedmiocie pozostałych wydatków inwestycyjnych. W skardze do WSA w Lublinie Fundacja zarzuciła naruszenie: 1) art. 53 ust 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 37 ust. 2 i art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej, polegające na zaakceptowaniu nieprawidłowej, sprzecznej z ustanowionymi kryteriami oceny dokonanej przez Komisję Oceny Projektów; 2) art. 53 ust 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej, poprzez poszukiwanie w toku rozpatrywania protestu, argumentów mających uzasadniać uprzednią negatywną ocenę projektu; 3) art. 53 ust 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej, przez nieuwzględnienie argumentów prawnych i faktycznych, potwierdzających prawidłowość zarzutów przedstawionych w proteście; 4) art. 37 ust. 1 i 2 i art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej, polegające na nieprawidłowej ocenie projektu w świetle kryterium w części A. Ogólnych zerojedynkowych (określonych w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych RPO WL na lata 2014-2020): "Zgodność projektu z zapisami Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych RPO WL na lata 2014-2020", w sytuacji gdy wniosek o dofinansowanie zawierał komplet danych, co pozwalało na prawidłową i pozytywną ocenę przedmiotowego kryterium: 5) art. 37 ust. 1 i 2 i art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej, polegające na nieprawidłowej ocenie projektu w świetle kryterium w części C. Ogólnych zerojedynkowych w zakresie Budżetu projektu (określone w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych RPO WL na lata 2014-2020): "Zasadność i kwalifikowalność wydatków", w sytuacji, kiedy wniosek o dofinansowanie zawierał kompletne dane. Fundacja stwierdziła, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo (i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny) i domagała się przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Instytucję Zarządzającą. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Taką ustawą szczególną jest ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2017 r., poz. 1460 z późn. zm.), dalej jako "u.z.r.p.". Stosownie do jej art. 61 ust. 1, w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. W myśl art. 61 ust. 8 u.z.r.p. w wyniku rozpoznania skargi sąd może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe. Stosownie do art. 64 u.z.r.p., w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. Z art. 64 u.z.r.p., wynika również, że w zakresie kontroli ocen projektów przeprowadzanych przez instytucje zarządzające (pośredniczące) ustawodawca nie wyłączył zastosowania przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym również w przypadku kontroli negatywnych ocen projektów obowiązkiem sądu jest dokonanie kompleksowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej oceny, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze i wskazanych tam podstaw prawnych. Przystępując do kontroli oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia z dnia [...] listopada 2017 r. należy wskazać, że ogólne zasady dotyczące wszystkich trybów wyłaniania projektów do dofinansowania ustalone zostały w art. 37 ust. 1 i 2 u.z.p.r. Zgodnie z tym przepisem właściwa instytucja zobowiązana jest do przeprowadzenia wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz do zapewnienia wnioskodawcom równego dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Projekt powinien podlegać ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów, zatwierdzonych przez komitet monitorujący, zgodnych z warunkami określonymi w art. 125 ust. 3 lit. a rozporządzenia ogólnego, tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. W świetle tego ostatniego przepisu, procedury i kryteria wyboru muszą być przejrzyste i niedyskryminacyjne, muszą zapewniać, że operacje przyczynią się do osiągnięcia celów szczegółowych i rezultatów odpowiednich priorytetów oraz nie mogą naruszać zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn, zapewniać dostępność dla osób niepełnosprawnych, muszą przyczyniać się do zrównoważonego rozwoju oraz wspierać zachowanie, ochronę i poprawy jakości środowiska naturalnego. Wskazane wyżej zasady mają charakter normatywny, a naruszenie którejkolwiek z nich przy ocenie projektu stanowi naruszenie zasady równego dostępu do pomocy. Jednocześnie, dotyczą one każdego etapu konkursu - począwszy od momentu przygotowywania regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego, przez uzasadnienie stanowiska na etapie oceny formalnej oraz merytorycznej projektu i wreszcie także oceny słuszności zarzutów protestu. Z art. 50 u.z.r.p. wynika, że do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.), zatem do ocen instytucji zarządzającej nie mają zastosowania wymogi k.p.a. dotyczące uzasadniania rozstrzygnięć. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów ma charakter instrumentalny w stosunku do zasady równości, formułując wobec instytucji zarządzającej nakaz jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Przejrzystość realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest natomiast z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru (por. wyroki NSA z dnia 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 3435/16 i z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 339/17). W ocenie Sądu, w badanej sprawie ocena projektu została dokonana przez Instytucję zarządzającą w sposób zgodny z przepisami prawa, co skutkowało oddaleniem skargi. Wniosek Fundacji z dnia [...] lutego 2017 r. dotyczył dofinansowania projektu zgłoszonego w ramach - Oś Priorytetowa 11, Włączenie społeczne RPO WL na lata 2014-2020, Priorytet inwestycyjny 9iv, Ułatwianie dostępu do przystępnych cenowo, trwałych oraz wysokiej jakości usług, w tym opieki zdrowotnej i usług socjalnych świadczonych w interesie ogólnym, Działanie 11.2. Usługi społeczne i zdrowotne. Zgłoszony przez Fundację projekt pt. "Kiedy Twoje ręce są również moimi" zakładał (str. 2 wniosku) realizację zintegrowanych usług społecznych (socjalnych) o charakterze profilaktycznym, aktywizującym i interwencyjnym. Wniosek przewidywał także realizację zintegrowanych usług o charakterze opiekuńczym i zdrowotnym, adresowanych w szczególności do osób starszych, niepełnosprawnych i osób niesamodzielnych. Z treści wniosku wynikało, że dla uczestników realizowanego projektu przewidziano różne formy wsparcia w ramach wielu spotkań dla 30 osób wymagających pomocy psychologicznej, prawnej i zdrowotnej. Dla uczestniczących w ramach samopomocowej grupy wsparcia zaplanowano spotkania stacjonarne, alternatywne formy spędzania wolnego czasu (wyjście do teatru i kina, wycieczki, pielgrzymki). Projekt obejmował także zorganizowanie warsztatów z zakresu kompetencji cyfrowych dla 16 uczestników. Swój projekt Fundacja określiła jako partnerski realizowany we współpracy z Gminą L.. Jako główny cel projektu (str. 8 wniosku) wskazano między innymi wzrost dostępności w okresie od stycznia 2018 r. do grudnia 2020 r. zintegrowanych usług społecznych dla zamieszkujących na terenie Gminy L. dla 30 uczestników zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Wzrost dostępności usług łączył się z realizacją środowiskowych, zindywidualizowanych, dostosowanych do specyficznych potrzeb usług asystenckich, sąsiedzkich usług opiekuńczych, zajęć wspomagających rozwój osobisty, kondycję psychofizyczną, samopomocowej grupy wsparcia. Wyniki kontroli sądowej wskazują, że prawidłowe jest stanowisko organu wyrażone w informacji z dnia [...] listopada 2017 r. o negatywnym rozpatrzeniu protestu i w konsekwencji o braku możliwości dofinansowania projektu. Kryteria oceny spornego wniosku wynikały z dokumentacji konkursowej. Tytułem wstępu należy podnieść, że Regulamin konkursu zamkniętego nr [...] zatwierdzono uchwałą Zarządu Województwa L. z dnia [...] listopada 2016 r. Stosownie do postanowień pkt 3.2. Regulaminu konkursu (zawartych na str. 21 i 22), wsparciem mogły zostać objęte wyłącznie poniższe typy projektów: 1. Realizacja zintegrowanych usług społecznych (socjalnych) o charakterze profilaktycznym, aktywizującym i interwencyjnym. 2. Rozwój środowiskowych form pomocy i samopomocy, w tym rozwój i upowszechnienie form wsparcia środowiskowego w miejscu zamieszkania. 3. Wsparcie dla tworzenia/ funkcjonowania ośrodków wsparcia, w tym: a. środowiskowych instytucji aktywizujących osoby niepełnosprawne, b. dziennych i rodzinnych domów pomocy dla osób starszych. 4. Usługi z zakresu mieszkalnictwa wspomaganego, w tym chronionego, treningowego i wspieranego. 5. Tworzenie warunków do opieki domowej, m. in. funkcjonowanie wypożyczalni sprzętu pielęgnacyjnego, rehabilitacyjnego i wspomagającego. Nie ulega wątpliwości, że we wniosku o dofinansowanie wnioskodawca zobowiązany był wskazać typ projektu, który zamierza zrealizować. Skarżąca Fundacja zadeklarowała realizację zintegrowanych usług społecznych (socjalnych) o charakterze profilaktycznym, aktywizującym i interwencyjnym (pierwszy z pięciu wyżej wskazanych typów projektów możliwych do realizacji i kwalifikujących do uzyskania pomocy finansowej). Regulamin konkursu nie przewidywał innych typów projektów do realizacji. W tej sytuacji nie mógł być pozytywnie rozpatrzony wniosek zakładający realizację zintegrowanych usług o charakterze opiekuńczym i zdrowotnym, adresowanych w szczególności do osób starszych, niepełnosprawnych i osób niesamodzielnych. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że Szczegółowy Opis Osi Priorytetowych RPO WL na lata 2014-2020 (będący dokumentem uszczegóławiającym zapisy Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. na lata 2014–2020), wskazujący cele, których realizacji mają służyć poszczególne działania, przewiduje 8. typ projektu pod nazwą "Realizacja zintegrowanych usług o charakterze opiekuńczym i zdrowotnym, adresowanych w szczególności do osób starszych, osób niepełnosprawnych, osób niesamodzielnych". W tych warunkach zgodzić się trzeba ze stanowiskiem organu, że Fundacja oprócz prawidłowo wybranego do realizacji projektu typu 1. planuje także realizację projektu typu 8. projektu określonego w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych. W tym zakresie projekt był niezgodny z postanowieniami Regulaminu konkursu. Skarga niezasadnie zarzuca naruszenie art. 53 ust 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z 37 ust. 1 i 2 u.z.p.r., polegające na braku uwzględnienia argumentów prawnych i faktycznych, potwierdzających prawidłowość zarzutów przedstawionych w proteście. Zgodnie z art. 53 ust.1 u.z.p.r. wnioskodawcy, w przypadku negatywnej oceny projektu wybieranego w trybie konkursowym, przysługuje prawo wniesienia protestu w celu ponownego sprawdzenia złożonego wniosku w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów. Powyższy przepis w ust. 2 pkt 1 stanowi, że negatywną oceną jest ocena w zakresie spełniania przez projekt kryteriów wyboru projektów, w ramach której projekt nie uzyskał wymaganej liczby punktów lub nie spełnił kryteriów wyboru projektów, na skutek czego nie może być wybrany do dofinansowania albo skierowany do kolejnego etapu oceny. Jak wcześniej wyjaśniono, właściwa instytucja zobowiązana jest do przeprowadzenia wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny (art. 37 ust. 1 i 2 u.z.p.r.). Zgodnie z powyższym unormowaniem rozpatrzono wniesiony protest w celu ponownego sprawdzenia i zweryfikowania – w ramach procedury odwoławczej, o której mowa w art. 53 ust.1 u.z.p.r. - złożonego wniosku. Nieusprawiedliwiony jest zarzut skargi, że z naruszeniem art. 53 ust. 2 pkt 1 u.z.p.r. Instytucja zarządzająca negatywnie oceniła projekt w zakresie spełniania przez projekt obowiązujących kryteriów wyboru projektów (i z tego powodu projektu nie wybrano do dofinansowania). W tym miejscu wymaga wyjaśnienia, że w świetle załącznika nr 3 do Regulaminu konkursu, kryterium oceny merytorycznej "Zgodność projektu z zapisami Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych RPO WL na lata 2014-2020", jest kryterium zerojedynkowym (obligatoryjnym – spełnienie kryterium jest niezbędne do przyznania dofinansowania) warunkowym, weryfikowanym na podstawie informacji podanych we wniosku o dofinansowanie projektu. Ocena spełnienia kryterium polega na przyznaniu wartości logicznych "Tak", "Tak warunkowo" lub "Nie". Kryterium oceniane jest warunkowo (str.12 i 13 załącznika nr 3). Podobny mechanizm oceny merytorycznej dotyczy kryterium "Zasadność i kwalifikowalność wydatków" (str. 13 i 14 załącznika nr 3 do Regulaminu konkursu). W ramach tego kryterium bada się niezbędność poniesienia wydatków do realizacji projektu (między innymi niezbędność ponoszenia wydatków, biorąc pod uwagę deklarowany przez beneficjenta we wniosku o dofinansowanie potencjał) i osiągania jego celów oraz zgodność wydatków z Wytycznymi programowymi Instytucji zarządzającej. Kryterium to jest weryfikowane w zakresie zgodności założonych w projekcie kosztów z zapisami Wytycznych programowych Instytucji zarządzającej. Dodatkowym kryterium jest "Zgodność projektu z zasadami dotyczącymi pomocy publicznej" (str. 10 załącznika nr 3). Kryterium to jest weryfikowane między innymi na podstawie zapisów we wniosku o dofinansowanie projektu. Tak określone kryteria oceny przewidziano w pkt III załącznika nr 3 do Regulaminu konkursu, zatytułowanym "A. KRYTERIA OGÓLNE ZEROJEDYNKOWE". Są to kryteria indywidualne – weryfikowane w odniesieniu do danego projektu. Z zasady rzetelności reguł stosowanych przy ocenie projektów płynie wymóg, aby stanowisko Instytucji zarządzającej dotyczące oceny wniosków (informacja o ocenie, rozstrzygnięcie protestu) było należycie uzasadnione. Z tego obowiązku Instytucja zarządzająca wywiązała się, co znalazło swoje odzwierciedlenie w szczegółowym uzasadnieniu odnoszącym się do zarzutów podniesionych w proteście. W nawiązaniu do zarzutu w zakresie wadliwej oceny projektu z punktu widzenia kryterium "Zgodność projektu z zasadami dotyczącymi pomocy publicznej" Instytucja zarządzająca jednoznacznie wyjaśniła, że zgodnie z warunkami konkursu każdy przypadek pomocy de minimis należy rozpatrywać indywidualnie i wnioskodawca miał obowiązek ocenić, czy w projekcie występuje pomoc publiczna. Tymczasem projekt w części odnoszącej się do kryterium "Zgodność projektu z zasadami dotyczącymi pomocy publicznej" oraz kryterium "Trwałość i wpływ rezultatów" nie wskazywał jednoznacznie, że zakupiony w ramach projektu sprzęt nie będzie wykorzystywany do celów komercyjnych. Jak wyżej wykazano, kryterium zgodności projektu z zasadami dotyczącymi pomocy publicznej podlega weryfikacji między innymi na podstawie zapisów we wniosku o dofinansowanie projektu. Wprawdzie wnioskodawca podał, że nie występuje w tym przypadku pomoc publiczna, to jednak z uwagi na szczegółowy budżet projektu (w tym plan zakupu sprzętu i wyposażenia), rzeczą Fundacji – jak to słusznie odnotowano w karcie oceny merytorycznej – było potwierdzić, że zakupiony sprzęt nie będzie wykorzystywany w przyszłości do celów komercyjnych. Brak takiego doprecyzowania w tej materii uniemożliwiał pozytywne rozpatrzenie wniosku przez Instytucję zarządzającą. Nie chodzi tu zatem o zapewnienie ze strony Fundacji, że nie będą pobierane od uczestników projektów żadne opłaty. Ma rację Instytucja zarządzająca, że postanowienia Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych nakładały na Fundację obowiązek informowania właściwych ośrodków pomocy społecznej (centrów pomocy rodzinie) o realizacji projektu i formach wsparcia dla uczestników projektu, o prowadzonej rekrutacji do projektu oraz obowiązek niepowielania wsparcia osób lub rodzin zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Fundacja zamierzała realizować cel szczegółowy nr 1 Priorytetu Inwestycyjnego 9iv, przewidujący wzrost dostępności wysokiej jakości usług społecznych użyteczności publicznej, w szczególności w formach zdeinstytucjonalizowanych, dla osób wykluczonych lub zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym w regionie. Stosownie do pkt 19 "Limity i ograniczenia w realizacji projektów (jeśli dotyczy)" ppkt 9, str. 325 Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych, beneficjent projektu realizującego cel szczegółowy nr 1 jest zobowiązany: a) do informowania właściwych terytorialnie OPS i PCPR o realizowanych projektach b) do poinformowania właściwych terytorialnie ośrodków pomocy społecznej oraz organizacji partnerskich regionalnych i lokalnych, o których mowa w PO PŻ, o prowadzonej rekrutacji do projektów realizowanych w ramach PI 9i i PI 9iv, a także do nie-powielania wsparcia, które osoba lub rodzina zagrożona ubóstwem lub wykluczeniem społecznym uzyskuje w ramach działań towarzyszących w PO PŻ. Z akt sprawy wynikało, że Fundacja zaplanowała realizację zintegrowanych usług społecznych (socjalnych), w tym usług asystenckich. Warunki realizacji usług asystenckich (zgodnie z pkt 4 Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych, str. 323) określono następująco: a) usługi asystenckie są świadczone dla osób z niepełnosprawnościami, b) wsparcie dla usług asystenckich prowadzi każdorazowo do zwiększenia liczby miejsc świadczenia usług asystenckich prowadzonych przez danego beneficjenta w stosunku do danych z roku poprzedzającego rok rozpoczęcia realizacji projektu. Liczba miejsc świadczenia usług asystenckich jest zwiększana wyłącznie w ramach usług świadczonych w lokalnej społeczności lub w celu umożliwienia osobom przebywającym w opiece instytucjonalnej, tj. w placówkach opiekuńczo-pobytowych, przejście do usług świadczonych w lokalnej społeczności, c) wsparcie dla usług asystenckich odbywa się poprzez zwiększanie liczby asystentów funkcjonujących w ramach nowych podmiotów lub podmiotów istniejących, z zastrzeżeniem wynikającym z pkt 4 b), d) wsparcie świadczone w ramach usług asystenckich jest dostosowane do indywidualnych potrzeb osób wynikających z poszczególnych rodzajów niepełnosprawności oraz zakresu czynności wykonywanych przez asystenta w ramach usługi asystenckiej, e) usługi asystenckie mogą być świadczone przez asystentów osób niepełnosprawnych. Jednym z warunków usług asystenckich było, aby wsparcie dla usług asystenckich prowadziło każdorazowo do zwiększenia liczby miejsc świadczenia usług asystenckich prowadzonych przez danego beneficjenta w stosunku do danych z roku poprzedzającego rok rozpoczęcia realizacji projektu (pkt 4 lit. b) Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych). Fundacja nie zadeklarowała, że ww. zostanie spełniony. W treści wniosku (str. 6) znalazł się jedynie lakoniczny i skrótowy zapis, że wartości bazowe wskaźników rezultatu zostały oszacowane na "0" z uwagi na nieporównywalność danych historycznych i "brak obecnie proj. w FM w tym zakresie". Z akt sprawy wynika, że użyty zwrot "FM" oznacza F. M.. We wniosku – zgodnie z warunkami konkursu - należało również określić, że wsparcie dla usług asystenckich nastąpi poprzez zwiększenie ilości asystentów. Według Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych, wsparcie dla usług asystenckich odbywa się poprzez zwiększanie liczby asystentów (pkt 4 lit. c). Wniosek Fundacji w tym zakresie nie spełniał omawianych wymogów, co słusznie podniesiono w karcie oceny merytorycznej, a następnie w rozstrzygnięciu z dnia [...] listopada 2017 r. załatwiającym wniesiony protest. Jak wcześniej już zasygnalizowano niezbędnym warunkiem przyznania pomocy jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium określonego jako "Zasadność i kwalifikowalność wydatków". Badanie przez Instytucję zarządzającą niezbędności poniesienia wydatków w związku z planowaną przez Fundację realizacją projektu wykazało, że za kwalifikowany (to znaczy za podlegający dofinansowaniu ze środków publicznych) nie mógł być uznany koszt zakupu samochodu. Projekt przewidywał (pkt VI. zatytułowany "Szczegółowy budżet projektu", str. 26 wniosku), że w 2018 r. zostanie zakupiony za cenę 113.425,00 zł samochód dostosowany do przewozu osób niepełnosprawnych, poruszających się na wózkach inwalidzkich. Wydatek ten prawidłowo oceniono jako nieuzasadniony ekonomicznie. Nie jest sporne, że Fundacja posiada obecnie 2 samochody dostosowane do przewozu osób niepełnosprawnych. Pojazdy te mogły zostać wykorzystane w trakcie realizacji projektu, co wyraźnie podnosiła Komisja Oceny Projektów. Zasadnie zwraca się również uwagę w trakcie oceny merytorycznej, że projekt obejmuje wsparcie dla małej grupy (30 osób) i w związku z tym bardziej racjonalnym rozwiązaniem byłby wynajem auta zwłaszcza, że z kosztem zakupu samochodu łączą się dodatkowe wydatki w postaci wynagrodzenia kierowcy (w łącznej wysokości 105.000,00 zł w okresie 35 miesięcy – str. 40 wniosku o dofinansowanie) zatrudnionego na podstawie umowy o pracę przewidującej, miesięczne uposażenie dla kierowcy w kwocie 3.000,00 zł. Zakres pracowniczych obowiązków kierowcy, przewożącego uczestników projektu oraz asystentów opiekunów, nie ma znaczenia dla kwalifikowalności kosztów w świetle dokumentacji i warunków konkursu. Dodatkowym (i nieuzasadnionym ekonomicznie) kosztem byłyby wydatki na paliwo oraz koszty eksploatacyjne związane z użytkowaniem nabytego samochodu. Fundacja założyła, że wyniosą one łącznie 42.000, 00 zł (str. 40 wniosku). Z podobną oceną musi spotkać się plan sfinansowania w ramach realizacji projektu wydatków związanych z wynajmem sali na indywidualne specjalistyczne zajęcia wspierające rozwój osobisty uczestnika projektu (str. 41wniosku). Bezspornym jest w sprawie, że Fundacja posiada odpowiednie zaplecze lokalowe (wyposażone w meble, sprzęt, Internet) dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. Z tych względów Instytucja zarządzająca słusznie podnosi, że koszty zakupu laptopów (48.000,00 zł – str. 27 wniosku) oraz zainstalowania łącza internetowego, nie kwalifikuje tego rodzaju kosztów do wydatków kwalifikowanych i podlegających dofinansowaniu. Uwadze skarżącej Fundacji umyka, że zgodnie z warunkami konkursu, szczegółowy budżet projektu jest podstawą do oceny kwalifikowalności i racjonalności wydatków, prawidłowości sporządzenia budżetu oraz efektywności kosztowej projektu w odniesieniu do zaplanowanych w projekcie rezultatów i powinien bezpośrednio wynikać z opisanych wcześniej zadań i ich etapów. W szczegółowym budżecie projektu ujmowane są jedynie wydatki kwalifikowalne spełniające warunki określone w Wytycznych programowych. Tworząc budżet projektu należy pamiętać o jednej z podstawowych zasad kwalifikowalności, tj. racjonalności i efektywności, co odnosi się do zapewnienia zgodności ze stawkami rynkowymi nie tylko pojedynczych wydatków wykazanych w szczegółowym budżecie projektu, ale również do łącznej wartości usług realizowanych w ramach projektu (pkt VI. załącznika nr 2 do Regulaminu konkursu – Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie). Planowane przez Fundację wydatki na kupno samochodu oraz wydatkowanie publicznych środków finansowych między innymi na pozostałe cele związane z projektem – wynajęcie sal, zakup laptopów, pozostawałoby w jawnej sprzeczności z podstawową zasadą kwalifikowalności kosztów, to jest zasadą racjonalności i efektywności poszczególnych wydatków. Dodatkowo należy wyjaśnić, że załącznik nr 11 do Regulaminu konkursu nie potwierdza stanowiska Fundacji, że spełniła ona warunki określone w dokumentacji konkursowej. Z tych względów skarga niezasadnie zarzuca, że z naruszeniem art. 37 ust. 1 i 2 i art. 41 ust. 2 pkt. 7 ustawy wdrożeniowej, dokonano nieprawidłowej oceny projektu w świetle kryterium "Zasadność i kwalifikowalność wydatków". Wniosek o dofinansowanie złożony przez Fundację zawierał dane, które nie pozwalały na pozytywną ocenę przedmiotowego kryterium. Wyniki kontroli sądowej nie potwierdziły również zarzutu, że w toku rozpatrywania protestu – niezgodnie z przepisami prawa - Instytucja zarządzająca poszukiwała argumentów uzasadniających pierwotną negatywną ocenę projektu. Wręcz przeciwnie, uwzględnienie protestu w części dotyczącej kryterium "Efektywność sposobu zarządzania projektem" i przyznanie dodatkowych 3. pkt – jeśli nawet nie zmieniało to ostatecznego wyniku oceny wniosku – świadczy o zachowaniu obiektywizmu przez Instytucję zarządzającą i rzetelnym podejściu do wszystkich zgłaszanych przez skarżącą Fundację zastrzeżeń . Ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 nie zawiera definicji zasady rzetelności. Właściwa instytucja podczas procesu wyboru projektów zobowiązana jest do przestrzegania zasady rzetelności, rozumianej jako obowiązek zgodnej z ustanowionymi regułami oceny każdego projektu. Zasada ta jest realizowana co najmniej poprzez pisemne uzasadnienie wyniku oceny spełniania każdego z kryteriów, które zostało ocenione negatywnie oraz w przypadku kryterium punktowego nie przyznano maksymalnej możliwej do uzyskania liczby punktów. Każde uzasadnienie zawiera przynajmniej wskazanie wszystkich okoliczności, które przesądziły o negatywnym wyniku oceny spełniania danego kryterium lub wskazanie okoliczności uniemożliwiających przyznanie maksymalnej możliwej do uzyskania liczby punktów lub wskazanie okoliczności, które zdecydowały o przyznaniu określonej liczby punktów. Instytucja zarządzająca jednoznacznie wykazała, że poszczególne obowiązujące kryteria konkursowe nie zostały spełnione. W tym zakresie rozstrzygnięcie organu zawiera szczegółowe uzasadnienie odnoszące się do zarzutów protestu. Obowiązkiem instytucji zarządzającej było precyzyjne, szczegółowe wyjaśnienie wszystkich okoliczności, które przesądziły o negatywnym wyniku oceny wniosku. Ocena organu nie ograniczała się do ogólnikowych stwierdzeń, lecz nawiązywała do wszystkich twierdzeń wnioskodawcy wskazanych we wniosku oraz w treści protestu. Skarga bezpodstawnie zarzuca, że organ odwołał się do oceny wybranych "części stanowiska Skarżącej" i w sposób nierzetelny dokonał analizy tylko części "materiału dowodowego". Skarga zarzuca, że uzasadnienie negatywnej decyzji powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. W odpowiedzi na ten zarzut oparty na poglądach wyrażanych w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 50 u.z.r.p. do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Fundacja nie może skutecznie zarzucać w proteście i skardze, że Instytucja zarządzająca nieprawidłowo ustaliła stan faktyczny sprawy. Oceny projektu dokonano bowiem na podstawie informacji przedstawionych w treści wniosku. Fundacja przyznaje proteście, że korekty wymagały omyłko wskazane we wniosku wskaźniki rezultatu (pkt 3.1.2 wniosku). W tym miejscu należy wyjaśnić, że za treść wniosku odpowiedzialny jest beneficjent pomocy, a nie właściwa instytucja uprawniona do oceny projektu. Załącznik nr 4 do Regulaminu konkursu zatytułowany "Wykaz wskaźników dotyczących Działania 11.2 RPO WL" wprowadzał dodatkowe kryteria oceny wniosku o dofinansowanie. Załącznik ten określa obowiązujące w konkursie wskaźniki rezultatu i definiuje je. Wskaźnik "Liczba osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym objętych usługami społecznymi świadczonymi w interesie ogólnym w programie" (Lp. 1 załącznika nr 4) dotyczy osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. We wniosku wskazano, że programem pomocowym objętych będzie 10 osób. W proteście Fundacja podaje, że chodzi tu o 30 osób. Jednocześnie w ten sam sposób koryguje drugi wskaźnik "Liczba wspartych w programie miejsc świadczenia usług społecznych, istniejących po zakończeniu projektu" (Lp. 4 załącznika nr 4 do Regulaminu konkursu). Drugi ze wspomnianych wskaźników definiuje i określa miejsce świadczenia usługi społecznej następująco: 1. miejsce wsparte ze środków EFS, na którym świadczona jest usługa społeczna lub miejsce gotowe do świadczenia usługi społecznej po zakończeniu projektu; są to miejsca m. in. w placówkach dziennego pobytu, świetlicach, mieszkaniach o charakterze wspomaganym, 2. osoba, np. asystent czy opiekun osób niesamodzielnych, który otrzymał wsparcie EFS (np. szkolenie), świadcząca lub gotowa do świadczenia usługi społecznej po zakończeniu projektu. Fundacja zmieniając wartość docelowego wskaźnika z "10" na "30" nie uwzględnia, że ewentualna korekta powinna dotyczyć również informacji zamieszczonych w tabeli zatytułowanej "Sposób oraz częstotliwość pomiaru wskaźnika" (zamieszczonej na str. 5 i 6 wniosku). Zgodnie z art. 46 ust. 3 u.z.r.p., właściwa instytucja przekazuje niezwłocznie wnioskodawcy pisemną informację o zakończeniu oceny jego projektu i jej wyniku wraz z uzasadnieniem oceny i podaniem liczby punktów otrzymanych przez projekt lub informacji o spełnieniu albo niespełnieniu kryteriów wyboru projektów. Należyte uzasadnienie oceny wniosku oraz wszechstronne zbadanie zarzutów podniesionych w proteście wykluczało możliwość przyjęcia tezy, że instytucja zarządzająca z naruszeniem art. 37 ust. 1 i art. 46 ust. 3 u.z.r.p., nie wskazała wnioskodawcy obiektywnych przyczyn, dla których jego wniosek nie został wybrany do dofinansowania. Sądowa kontrola procedury, w trakcie której dokonano oceny wniosku wskazuje, że Instytucja zarządzająca – wbrew stanowisku wyrażanemu w skardze - nie naruszyła przepisów prawa. Jak wynika z akt sprawy Instytucja zarządzająca dokonując oceny spornego wniosku działała w oparciu o zatwierdzone i upublicznione kryteria oceny. W ocenie Sądu, dokonana przez Instytucję zarządzającą negatywna ocena wniosku - z punktu widzenia obowiązujących zasad i kryteriów konkursowych - odpowiada wymogom wskazanym w art. 37 ust. 1 u.z.r.p. Stwierdzić należy, że ze wskazanych wyżej przyczyn ocena projektu Fundacji została przeprowadzona przez organ w sposób niewadliwy (bez naruszenia prawa) i nie wystąpiły w tym przypadku podstawy (określone w art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a u.z.r.p.) do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Instytucję zarządzającą. W podsumowaniu powyższych rozważań należy wskazać, że ocena projektu prawidłowo została odniesiona do wyżej omówionych postanowień dokumentacji programowej, w szczególności Regulaminu konkursu i Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych z podaniem przez organ wyczerpującego uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 61 ust. 8 pkt 2 u.z.r.p.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło