III SA/Lu 634/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza na rzecz E. D. od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 24 października 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także ARiMR lub Agencja) po rozpatrzeniu odwołania E. D., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 2 sierpnia 2011 r. o odmowie przyznania renty strukturalnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że w dniu 2 września 2010 r. E. D. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie renty strukturalnej wraz z wymaganymi załącznikami. W następstwie wszczętego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał postanowienie z dnia 14 kwietnia 2011 r. o spełnieniu przez skarżącego wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. W dniu 13 czerwca 2011 r. skarżący złożył korektę wniosku oraz przedstawił dokumenty dotyczące przekazania gospodarstwa rolnego i zakończenia prowadzenia działalności rolniczej, to jest między innymi akt notarialny z dnia 20 stycznia 2011 r. zawierający umowę darowizny (Rep. [...]) oraz akt notarialny z dnia 11 maja 2011 r. zawierający oświadczenie w przedmiocie spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej (Rep. [...]). Ponadto w dniu 4 lipca 2011 r. skarżący uzupełnił brakujący załącznik o kopię planu rozwoju omawianego gospodarstwa. Po rozpatrzeniu odwołania E. D., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] ostateczną decyzją z dnia 24 października 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 2 sierpnia 2011 r. odmawiającą przyznania skarżącemu wnioskowanej renty strukturalnej. Jak wskazał organ odwoławczy, szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109 poz. 750 z późn. zm., dalej powoływane także jako "rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r.") wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 173). Organ odwoławczy wskazał, że rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on warunki przewidziane w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. Ponadto, organ odwoławczy wskazał na przepisy § 6 ust. 1, § 19 ust. 5 i § 19a ust. 3 wymienionego rozporządzenia. Według ustaleń organu, uzyskując 16,41 pkt. skarżący nie zmieścił się w limicie środków dla potrzeb przyznania renty strukturalnej w świetle rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie podziału środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 388 z późn. zm.), zajmując na liście rankingowej wniosków o rentę strukturalną województwa [...], zatwierdzonej dnia 21 grudnia 2010 r. pozycję z numerem 862. Na kolejnej zatwierdzonej liście rankingowej wniosków o rentę strukturalną z województwa [...] z dnia 2 lutego 2001 r. wniosek skarżącego został sklasyfikowany na pozycji 86[...]. Na podstawie § 19a ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. Prezes Agencji w dniu 14 kwietnia 2010 r. podał do publicznej wiadomości informację o kolejności wnioskodawców (imiona i nazwiska), którym będzie przysługiwała renta strukturalna w poszczególnych województwach. W województwie [...] wnioskodawcom, którzy uzyskali co najmniej 16,46 pkt. zostały wydane postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej, gdyż mieszczą się w limicie środków dla działania "Renty strukturalne" określonym we wspomnianym rozporządzeniu z dnia 18 marca 2009 r. Jednakże ze względu limit środków finansowych, przed rozpoczęciem procesu wydawania decyzji odmownych, we wszystkich Oddziałach Regionalnych ARiMR, w których wystąpiły przypadki śmierci wnioskodawcy lub wycofano wnioski w sprawie renty strukturalnej należało przeprowadzić proces aktualizacji listy rankingowej. Po ponownej weryfikacji, w dniu 14 kwietnia 2010 r. została zatwierdzona ostateczna lista rankingowa wniosków o rentę strukturalna województwa [...]. W województwie [...]zakwalifikowało się 85[...] wnioskodawców. Skarżący został sklasyfikowany na pozycji 85[...]. W ocenie organu odwoławczego dokonana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] wstępna weryfikacja skarżącego i przejmującego gospodarstwo rolne została przeprowadzona prawidłowo, a tym samym postanowienie z dnia 14 kwietnia 2011 r. o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Z kolei, jak podniósł organ odwoławczy, zgodnie z § 23 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. uprawniony do pobierania renty strukturalnej informuje kierownika biura powiatowego Agencji o zaistnieniu wszelkich okoliczności mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej, w terminie 14 dni od dnia ich zaistnienia. Według ustaleń organu, skarżący wraz z małżonką przekazał umową darowizny gospodarstwo rolne w dniu 20 stycznia 2011 r. córce M. D. Zatem, nastąpiło to przed wydaniem wspomnianego postanowienia z dnia 14 kwietnia 2011 r. o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Natomiast pozostałe oświadczenia, dotyczące zaprzestania działalności rolniczej oraz zobowiązań przejmującego gospodarstwo rolne, zostały złożone w akcie notarialnym sporządzonym w dniu 11 maja 2011 r., a więc już po wspomnianym postanowieniu. Organ wskazał na przepis § 19b ust. 4 powołanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w myśl którego przekazanie gospodarstwa rolnego ma nastąpić w terminie 9 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej, a zatem nie przed datą postanowienia. Skoro w styczniu 2011 r. skarżący spełniał warunki do przyznania renty strukturalnej, lecz nie mieścił się w limicie dostępnych środków finansowych wyznaczonych dla poszczególnych województw (nie posiadając wymaganego postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej), przekazanie gospodarstwa 20 stycznia 2011 r. nie miało na celu uzyskania renty strukturalnej przez skarżącego, lecz umowa ta był elementem realizacji innych praw zbywających gospodarstwo rolne (emerytura rolnicza z KRUS dla W. D., to jest współmałżonki skarżącego). Otrzymanie przez skarżącego w dniu 15 kwietnia 2011 r. postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej nastąpiło z naruszeniem przepisu § 19b ust. 4 wspomnianego rozporządzenia, skoro wcześniej, bo 20 stycznia 2010 r., skarżący przekazał gospodarstwo rolne, a winien był uczynić to dopiero po terminie wydania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie E. D. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego: a) § 4 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy te nie zawierają wyczerpującego katalogu warunków przyznania renty strukturalnej oraz przyjęciu, że termin określony w § 19b ust. 4 rozporządzenia jest jedną z przesłanek, które mają wpływ na spełnienie warunków określonych w wyżej wymienionych przepisach; b) § 19b ust. 4 wymienionego rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że termin 9 miesięcy zawarty w tym przepisie jest elementem materialnoprawnej przesłanki przyznania renty strukturalnej w postaci przekazania gospodarstwa rolnego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że niezachowanie tego terminu stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania renty; c) § 23 tego samego rozporządzenia poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy nie było podstaw do jego zastosowania w tej sprawie; 2) naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy: a) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela, do czego prowadziłoby zastosowanie wykładni celowościowej przepisów regulujących tryb badania wniosku o przyznanie renty strukturalnej; b) art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, w szczególności poprzez błędne i nieuzasadnione przyjęcie przez obydwa organy, że skoro skarżący przekazał gospodarstwo rolne po złożeniu wniosku o przyznanie renty strukturalnej, nie posiadając postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej, to oczywistym jest, że przekazanie gospodarstwa rolnego było elementem realizacji innych praw zbywających gospodarstwo rolne; przy czym organy nie wzięły pod uwagę faktu, że w dniu 13 czerwca 2011 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym Agencji wszystkie niezbędne dokumenty do uzyskania renty strukturalnej, co wskazywało, że te działania podejmował w celu uzyskania renty strukturalnej; c) art. 8 i art. 107 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że organ drugiej instancji ograniczył się tylko do ponownego przywołania stanowiska i ocen organu pierwszej instancji, a więc nie uczynił zadość normatywnym warunkom merytorycznego rozstrzygania w postępowaniu odwoławczym, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji; d) art. 9 i art. 11 K.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej, a ograniczenie się jedynie do ponownego przytoczenia oceny organu pierwszej instancji. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 763/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 października 2011 r. przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się błędu organu w odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Nie podzielił zasadności zarzutu skarżącego o naruszeniu przez organ przepisów § 4 i § 6 oraz § 19b ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. W kontekście wykładni celowościowej, analiza przepisów tego rozporządzenia, w szczególności jego przepisów § 4 - 6, prowadzi do wniosku, że warunek przekazania gospodarstwa rolnego oraz warunek zaprzestania działalności rolniczej winien nastąpić w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest unormowanie § 8 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r., w myśl którego umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego powinna zawierać oświadczenia stron tej umowy o spełnieniu warunków określonych w § 6 ust. 1 lub 2 oraz § 7, odnoszących się do spełnienia warunku przekazania gospodarstwa rolnego oraz przesłanek, jakie muszą spełnić osoby, z którymi może być zawarta umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego. Natomiast przepis § 19b ust. 4 rozporządzenia nie ustanawia w ocenie sądu odrębnej przesłanki przyznania prawa do renty strukturalnej, ale jest istotny o tyle, iż podając termin przekazania gospodarstwa rolnego (9 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej) wskazuje, że przekazanie gospodarstwa rolnego powinno mieć związek z ubieganiem się o rentę strukturalną. Sąd pierwszej instancji podzielił zatem stanowisko organu, że przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego nie miało miejsca w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną, a ponadto, przeniesienie własności gospodarstwa rolnego nie nastąpiło w całości na rzecz następcy. W szczególności nie zaakceptowano stanowiska skarżącego, że skoro przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło po złożeniu wniosku o rentę strukturalną, to jest to wystarczające do przyjęcia, iż miało to związek z ubieganiem się o prawo do renty strukturalnej. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej E. D. od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 października 2013 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1038/12, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istotnym mankamentem zaskarżonego wyroku było pominięcie przez Sąd pierwszej instancji konieczności przeprowadzenia funkcjonalnej wykładni omawianego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. Na potrzebę prymatu wykładni funkcjonalnej zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 maja 2006 r., w sprawie sygn. akt II OSK 849/05, który wprawdzie Sąd pierwszej instancji powołał w swoim wyroku, ale pomijając tą tak bardzo istotną kwestię. We wskazanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, zwracając uwagę na potrzebę wykładni funkcjonalnej przepisów dotyczących renty strukturalnej, zakwestionował stanowisko pierwszej instancji, odmawiające przyznania renty strukturalnej w sytuacji kiedy – tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - wnioskodawca przekazał gospodarstwo rolne jeszcze przed wydaniem postanowienia o spełnieniu warunków przez rolnika (§ 20 ust. 3 pkt 2 ówczesnego rozporządzenia, którego regulacje w zasadniczej części są podobne do unormowań obecnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r.). Wedle Naczelnego Sądu Administracyjnego literalna wykładnia zastosowana przez Sąd pierwszej instancji nie uwzględnia faktu, iż ratio legis omawianych przepisów należy upatrywać w istocie w zabezpieczaniu wnioskodawcy przed zbyt pochopnym przekazywaniem gospodarstw rolnych i pełni rolę zapewnienia, że rolnik spełnia warunki przyznania renty strukturalnej określone w § 4 (aktualnie § 6 obowiązującego rozporządzenia). Wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd pierwszej instancji zaniechał w zaskarżonym wyroku dokonania potrzebnej wykładni funkcjonalnej przepisów § 19 obowiązującego rozporządzenia, a w szczególności § 19 ust. 4, którego naruszenie organ wydający zaskarżoną decyzję uznał jako jeden z argumentów mający zasadnicze znaczenie w sprawie. Ponadto Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę i nie rozważył celu uregulowań dotyczących rent strukturalnych, wynikających w szczególności z pkt. 17 preambuły Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. W myśl tego przepisu, celem wcześniejszych emerytur w rolnictwie powinna być znacząca zmiana strukturalna przekazywanych gospodarstw poprzez środek na rzecz wsparcia młodych rolników w podjęciu działalności zgodnie z wymogami tego środka lub poprzez przekazanie gospodarstwa w celu zwiększenia jego wielkości, również przy uwzględnieniu doświadczenia zdobytego podczas wdrażania wcześniejszych systemów wspólnotowych w tej dziedzinie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, kontrolując zaskarżoną decyzję i podzielając stanowisko organu, jakoby przekazanie przez skarżącego gospodarstwa rolnego nie miało na celu ubieganie się przez niego o rentę strukturalną, lecz dla potrzeb świadczenia emerytalnego żony skarżącego, Sąd pierwszej instancji nie uzasadnił w dostatecznym stopniu prawidłowości tego stanowiska, przynajmniej w stopniu pozwalającym na instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Argumentację Sądu pierwszej instancji w dużym stopniu może podważać okoliczność przekazania przez skarżącego gospodarstwa rolnego w trakcie postępowania zainicjowanego wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej. Ponadto, czego nie rozważono, przynajmniej w dostatecznym stopniu, przekazanie gospodarstwa rolnego było spowodowane, co podnosił skarżący, potrzebą zachowania terminów dla ubiegania się przez następcę ze środków pomocowych dla "młodych rolników". Tę okoliczność Sąd pierwszej instancji powinien wcześniej zbadać i rozważyć, żeby następnie móc w sposób stanowczy zaakceptować stanowisko organu, że za przekazaniem gospodarstwa rolnego córce skarżącego leżało uzyskanie świadczeń emerytalnych dla żony skarżącego. Dostatecznie nie rozważono w zaskarżonym wyroku, że spełnienie przez małżonka wnioskodawcy określonych warunków może stanowić jedynie podstawę do zwiększenia wysokości renty strukturalnej, a nie zaś podstawę do ubiegania się w ogóle o rentę strukturalną przez wnioskodawcę, na co wskazuje przepis § 12 ust. 2 pkt. 3 omawianego rozporządzenia. Ponadto przesłanką przyznania wcześniejszej emerytury jest zaprzestanie działalności rolniczej, a nie przekazanie gospodarstwa rolnego. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że oświadczenia wskazane w § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. mają jedynie charakter oświadczeń wiedzy. Toteż, istotne jest, aby przed wydaniem decyzji oświadczenia te zostały złożone kierownikowi biura ARiMR. Nie wpływa to natomiast na ważność samej umowy o przekazaniu gospodarstwa rolnego (por. R. Pastuszko, Zakres kognicji w postępowaniu o przyznanie renty strukturalnej w wyniku zawarcia umowy przeniesienia własności nieruchomości rolnych; "Rejent" nr 11(199) listopad 2007 r. str. 102-103 ). Ponadto okoliczności związane ze spełnieniem wymogów prawnych pozwalających na wydanie decyzji podlegają ostatecznemu sprawdzeniu w dacie jej wydania. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł również, że Sąd pierwszej instancji wadliwie wskazał na definicję gospodarstwa rolnego zawartą w Kodeksie cywilnym, która w skład gospodarstwa zalicza również grunty leśne. Natomiast posiadanie lasu nie mieści się w działalności rolniczej, a zatem nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego, co wynika z przepisu § 2 pkt. 1 rozporządzenia. Ponadto w świetle prawa unijnego, w szczególności na gruncie Rozporządzenie Rady nr 1698/205, wyraźnie odróżnia się sektor rolny i leśny. Pogląd o braku potrzeby przekazywania gruntów leśnych był już wcześniej prezentowany w literaturze (por. R. Budzinowski, Przekazanie gospodarstwa rolnego za rentę strukturalną w praktyce notarialnej; "Rejent" nr 10(162), październik 2004 r., str. 66). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a."), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, to jest przepisów § 19 ust. 4 w związku z § 19b ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. Spór w niniejszej sprawie związany jest z kwestią skutku przekazania gospodarstwa rolnego przez rolnika po złożeniu wniosku o przyznanie renty strukturalnej, ale przed datą wydania przez organ postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Powołując się na wyrok z dnia 23 maja 2006 r. w sprawie sygn. akt II OSK 849/05, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie wiążąco wskazał, że przy analizie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. potrzebne jest dokonanie wykładni funkcjonalnej tego rozporządzenia. Taka analiza dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wymienionym wyżej wyroku z dnia 23 maja 2006 r. doprowadziła do konkluzji na tle (podobnych do obecnie obowiązujących) przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U z 2004 r. Nr 114, poz.1191 z późn. zm.), że nieuzasadniona jest odmowa przyznania wnioskodawcy renty strukturalnej wyłącznie na tej podstawie, że przekazał on gospodarstwo rolne przed dokonaniem weryfikacji jego wniosku przez organ, bez sprawdzenia czy rolnik spełnia przesłanki do przyznania mu renty strukturalnej określone w § 4 rozporządzenia. Dokonując analizy przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. na wstępie należy wskazać, że zgodnie z § 4 rozporządzenia rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: 1/ ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty; 2/ prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym "; 3/ w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną: a) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, b) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników; 4/ został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 5/ przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6 ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim - co najmniej 3 ha; w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się to województwo, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa; 6/ zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Jak wynika z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 5, uważa się za spełniony, jeżeli: 1/ zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1; 2/ przekazanie nastąpiło: a) przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy, przy czym powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego następcy po przekazaniu nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju; w przypadku gdy powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego następcy po przekazaniu jest mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w kraju, następca powinien uzupełnić powierzchnię użytków rolnych w terminie określonym dla następcy na podstawie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r.; albo b) przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na powiększenie jednego gospodarstwa rolnego, przy czym powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po powiększeniu nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, z tym że w przypadku przekazywania gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych większej niż 10 ha powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po powiększeniu powinna być większa co najmniej o 10 % od powierzchni użytków rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego. W myśl § 19 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r., w przypadku wniosków o przyznanie renty strukturalnej, w wyniku weryfikacji których zostało ustalone, że wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-4 i § 11 oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonej w § 4 pkt 5, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem albo właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji, w terminie 7 dni od dnia zakończenia weryfikacji, określa dla każdego z wniosków zapotrzebowanie na środki, jakie wynika z wniosku, stanowiące sumę środków, jakie maksymalnie miałyby być wypłacone danemu wnioskodawcy przez 52 miesiące, oraz przyznaje dla każdego z wniosków punkty na podstawie wskazanych kryteriów. Stosownie zaś do § 19a ust. 3 rozporządzenia, o kolejności przysługiwania renty strukturalnej decyduje suma uzyskanych punktów, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, przyznanych na podstawie kryteriów, o których mowa w § 19 ust. 5. Kolejne działania organów Agencji, szczegółowo opisane w przepisach § 19a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. prowadzą do podania przez Prezesa Agencji do publicznej wiadomości, na stronie internetowej administrowanej przez Agencję, informacji o kolejności wnioskodawców, którym będzie przysługiwała renta strukturalna w poszczególnych województwach (§ 19a ust. 8 rozporządzenia). Następną czynność proceduralną przewiduje przepis § 19b ust. 1 rozporządzenia, według którego jeżeli wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-4 i § 11 oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonej w § 4 pkt 5, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem albo właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków, w terminie 20 dni od dnia podania przez Prezesa Agencji do publicznej wiadomości informacji, o której mowa w § 19a ust. 8. Według § 19b ust. 4 rozporządzenia wnioskodawca, w terminie 9 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, powinien przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej oraz przedłożyć do biura powiatowego Agencji dowody potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, a w przypadku przejęcia gospodarstwa przez następcę również kopię planu rozwoju gospodarstwa, o którym mowa w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. g. Literalne odczytanie przepisów § 19b ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. mogłoby sugerować, że rolnik po złożeniu wniosku o rentę strukturalną wraz z dowodami pozwalającymi na weryfikację wniosku przez kierownika biura powiatowego Agencji na podstawie § 19 ust. 3 rozporządzenia, powinien powstrzymać się przed przekazywaniem gospodarstwa aż do czasu otrzymania postanowienia organu wydanego na podstawie § 19b ust. 1 rozporządzenia w przedmiocie spełniania wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Oznaczałoby to, że rolnik mógłby przekazać gospodarstwo rolne tylko w ścisłe oznaczonym terminie 9 miesięcy liczonym od dnia otrzymania postanowienia, a gdyby przekazał wcześniej, nawet między wydaniem postanowienia a jego otrzymaniem, nie mógłby uzyskać renty strukturalnej. Nie można dopatrzyć się ratio legis takiego rozwiązania, szczególnie w sytuacji kiedy już na etapie wstępnej weryfikacji wniosku, przed oceną punktową wniosku bada się, czy rolnik składając wniosek posiada gospodarstwo rolne. Szczegółowa analiza przepisów § 19 i § 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. pozwala na stwierdzenie, że przepisy § 19b ust. 1 i 4 nie mogą być – w omawianym kontekście – odczytywane literalnie. Zwrócić bowiem należy uwagę, że decyzja kierownika biura powiatowego Agencji o odmowie przyznania renty strukturalnej w modelowo prowadzonym postępowaniu, tak jak zostało ono skonstruowane w przepisach rozporządzenia, może być wydana na dwu różnych etapach postępowania. Pierwszego przypadku dotyczy przepis § 19 ust. 4 rozporządzenia, według którego kierownik, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej (przeprowadzanej zgodnie z § 19 ust. 3 rozporządzenia) zostanie ustalone, że wnioskodawca: 1/ nie spełnia warunków określonych w § 4 pkt 1-4 lub § 11 lub 2/ nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonej w § 4 pkt 5, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika. Z konstrukcji przepisów rozporządzenia wynika, że jeżeli wynik weryfikacji wniosku jest pozytywny, nie jest wydawana decyzja, lecz kierownik biura powiatowego Agencji przystępuje do czynności, o których mowa w § 19 ust. 5 rozporządzenia, czyli do określenia zapotrzebowania na środki dla każdego z wniosków oraz do ich oceny punktowej. Drugiego przypadku kiedy może być wydana decyzja w sprawie renty strukturalnej dotyczy przepis § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. Według tego przepisu kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzję administracyjną w sprawie przyznania renty strukturalnej: 1/ wnioskodawcy, który otrzymał postanowienie określone w § 19b ust. 1, w terminie 30 dni od dnia przedłożenia przez tego wnioskodawcę dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, a w przypadku przejęcia gospodarstwa rolnego przez następcę również kopii planu rozwoju gospodarstwa, o którym mowa w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. g; 2/ w przypadku, o którym mowa w § 10, w terminie 30 dni od dnia przedłożenia kompletnego wniosku. Oczywiście nie można przyjmować, że błędne skierowanie wniosku na etap określenia zapotrzebowania na środki oraz oceny punktowej pozbawia organ możliwości wydania decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej na podstawie § 19 ust. 4 rozporządzenia. Jeżeli po przystąpieniu do oceny punktowej wniosku, a nawet po wydaniu i doręczeniu postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej (na podstawie § 19b ust. 1 rozporządzenia) okaże się, że w rzeczywistości rolnik nie spełniał warunków weryfikacji wniosku, w tym warunku zdolności do przekazania gospodarstwa rolnego (w istocie rzeczy bycia właścicielem gospodarstwa rolnego), możliwe i konieczne jest wydanie decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej. Jednakże spojrzenie na konstrukcję postępowania i uwidocznienie jakie okoliczności badane są przez organ na poszczególnych etapach postępowania, pozwala stwierdzić, że kwestia, czy rolnik wnioskujący o rentę jest właścicielem gospodarstwa rolnego badana jest na etapie znacznie wcześniejszym niż wydanie postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej, bowiem na etapie weryfikacji wniosku na podstawie art. 19 ust. 3 rozporządzenia. Zatem okoliczność czy rolnik między tymi dwoma etapami postępowania zachował gospodarstwo rolne nie musi mieć istotnego znaczenia. Nie sposób bowiem znaleźć racji dla pozbawienia rolnika prawa do renty strukturalnej tylko na tej podstawie, że pomiędzy weryfikacją wniosku przed przekazaniem do oceny punktowej i wydaniem postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków przekazał gospodarstwo rolne. W rzeczywistości z treści § 19 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. można wyciągnąć jeszcze dalej idący wniosek sprowadzający się do tezy, że przekazanie przez rolnika gospodarstwa rolnego po dacie złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej nie uniemożliwia pozytywnej weryfikacji wniosku na podstawie § 19 ust. 3 rozporządzenia, a następnie także wydania postanowienia o spełnianiu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej na podstawie § 19b ust. 1 rozporządzenia. Wprawdzie z treści § 19 ust. 4 rozporządzenia wynika, że decyzję o odmowie przyznania renty strukturalnej wydaje się, między innymi, jeżeli rolnik nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni określonej w § 4 pkt 5. Jednak nie można tego przepisu odczytywać w ten sposób, że decydujące jest, czy w chwili wydawania decyzji rolnik jest właścicielem gospodarstwa rolnego. Decyzja na podstawie § 19 ust. 4 rozporządzenia wydawana jest bowiem w następstwie weryfikacji wniosku na podstawie § 19 ust. 3 rozporządzenia. Z przepisów § 19 ust. 3 pkt 2 i 3 rozporządzenia natomiast wynika, że weryfikując wniosek kierownik biura powiatowego Agencji ustala łączną powierzchnię, położenie posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała ta powierzchnia w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku a także stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegał ten stan prawny w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku. Z przytoczonych przepisów wynika zatem wyraźnie, że istotny jest stan prawny gospodarstwa (a więc także komu przysługiwała własność gospodarstwa) w dniu złożenia wniosku i zmiany w ostatnich pięciu latach przed złożeniem wniosku. Zmiany jakie następują po dniu złożenia wniosku, w tym przekazanie gospodarstwa rolnego, nie są same w sobie istotne dla wyników weryfikacji wniosku, chyba że mają wpływ na inne przesłanki prawa do renty strukturalnej. Użycie zatem w przepisie § 19 ust. 4 rozporządzenia czasu teraźniejszego ("nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego") nie oznacza, że przesłankę tę należy badać na dzień wydania decyzji, lecz na dzień istotny dla ustalania prawa do renty, czyli dzień złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Należy zauważyć, że używanie w aktach prawnych czasu teraźniejszego jest typowym środkiem techniki prawodawczej i z samego użycia czasu teraźniejszego w przepisie nie można wyciągać przesądzających wniosków, bez analizy kontekstu przepisu. Konieczna jest w szczególności analiza systemowa aktu w celu ustalenia daty jaka jest istotna dla spełnienia przesłanek, których dotyczy przepis, w którym użyto czasu teraźniejszego. Te same uwagi dotyczą także przepisu § 19b ust. 1 rozporządzenia, który w istotnej części jest powtórzeniem dyspozycji przepisu § 19 ust. 4 rozporządzenia, tyle tylko że od strony pozytywnej, jako dotyczącego przesłanek wydania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Przesłankę sformułowaną wyrażeniem "jest właścicielem gospodarstwa rolnego" należy odczytywać jako dotyczącą stanu z chwili złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, a nie z chwili wydania postanowienia. Innych wniosków nie można wyciągać na podstawie przepisu § 19b ust. 4 rozporządzenia, według którego wnioskodawca, w terminie 9 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej powinien między innymi przekazać gospodarstwo rolne. Ratio legis tego przepisu w powiązaniu z przepisem § 19b ust. 1 rozporządzenia polega na zabezpieczeniu rolnika przed zbyt pochopnym przekazaniem gospodarstwa rolnego bez zapewnienia postanowieniem organu, że rolnik spełnia warunki przyznania renty strukturalnej. Uzyskanie takiego postanowienia sprawia, że rolnik bez obawy pozbawienia się środków do życia może wyzbyć się gospodarstwa rolnego. Ta gwarancyjna rola omawianego przepisu nie oznacza rzecz jasna, że nie jest możliwe wcześniejsze przekazanie gospodarstwa rolnego, tym bardziej że analiza innych przepisów rozporządzenia wskazuje, że w rzeczywistości przesłanka uzyskania renty strukturalnej związana z własnością gospodarstwa rolnego powinna być spełniona w dacie złożenia wniosku i nie musi być utrzymywana przez niemal cały czas postępowania o przyznanie renty strukturalnej. Inna wykładnia przepisu § 19b ust. 4 rozporządzenia spowodowałaby, że przepis mający charakter przede wszystkim gwarancyjny stanowiłby bez żadnego racjonalnego celu swoistą pułapkę dla rolnika. Rolnik taki nie uzyskałby renty strukturalnej, mimo że spełniał warunki wstępne do uzyskania renty składając wniosek i przed datą doręczenia postanowienia o spełnianiu tych warunków przekazał gospodarstwo rolne, a więc spełnił jeden z warunków końcowych koniecznych do uzyskania renty strukturalnej określony w § 4 pkt 5 rozporządzenia. Prawidłowa wykładnia przepisu § 19b ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. prowadzi do wniosku, że termin 9 miesięcy na przekazanie gospodarstwa rolnego liczony od dnia otrzymania postanowienia wydanego na podstawie § 19b ust. 1 rozporządzenia wyznacza termin końcowy przekazania gospodarstwa (dzień, w którym upływa 9 miesięcy od doręczenia postanowienia). Przepis ten nie może być rozumiany jako określający okres, w którym powinno być przekazane gospodarstwo (od dnia doręczenia postanowienia do dnia upływu 9 miesięcy od tego dnia). Oznacza to, że rolnik, który w dacie złożenia wniosku o rentę strukturalną spełniał warunki wstępne do przyznania tej renty, może, nie tracąc prawa do renty, przekazać gospodarstwo rolne także przed dniem doręczenia mu postanowienia wydanego na podstawie § 19b ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. Przepis § 19b ust. 4 rozporządzenia spełnia także inną funkcję, bowiem wyznacza termin końcowy, w którym rolnik ubiegający się o przyznanie renty strukturalnej powinien spełnić wszystkie warunki przyznania tej renty i przedstawić organowi dowody tych okoliczności. Tak rozumiane przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. uwzględniają cel ustanowienia instytucji rent strukturalnych. Cel ten określony jest między innymi w postanowieniu pkt 17 preambuły Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE. z 2005 r. nr L 277 s.1 z późn. zm.), w myśl którego celem wcześniejszych emerytur w rolnictwie powinna być znacząca zmiana strukturalna przekazywanych gospodarstw poprzez środek na rzecz wsparcia młodych rolników w podjęciu działalności zgodnie z wymogami tego środka lub poprzez przekazania gospodarstwa w celu zwiększenia jego wielkości, również przy uwzględnieniu doświadczenia zdobytego podczas wdrażania wcześniejszych systemów wspólnotowych w tej dziedzinie. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy, ponieważ oparta była na innej, nieprawidłowej wykładni przepisów § 19 ust. 4 w związku z § 19b ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. W związku z tym decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powinien ocenić, czy skarżący nabył prawo do renty strukturalnej, mając na względzie przedstawioną wyżej ocenę prawną i w rezultacie okoliczność, że przekazanie gospodarstwa rolnego w dacie przed wydaniem postanowienia na podstawie § 19b ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. nie może być przyczyną odmowy przyznania renty strukturalnej. Organ powinien także uwzględnić, że oświadczenia wskazane w § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. mają jedynie charakter oświadczeń wiedzy. Toteż, istotne jest, aby przed wydaniem decyzji oświadczenia te zostały złożone kierownikowi biura ARiMR. Nie wpływa to natomiast na ważność samej umowy o przekazaniu gospodarstwa rolnego. Ponadto posiadanie lasu nie mieści się w działalności rolniczej, a zatem nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego, co wynika z przepisu § 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 490).