III SA/Lu 64/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi E.C. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania treści aktu małżeństwa I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz E. C. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) z tytułu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...] Wojewoda L., po rozpatrzeniu odwołania E. C., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w L. z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...] o odmowie sprostowania aktu małżeństwa. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W piśmie z dnia [...] października 2013 r. E. C. wniosła o sprostowanie na podstawie art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264 z późn. zm.), dalej: Prawo o aktach stanu cywilnego, aktu małżeństwa poprzez zastąpienie imienia ojca kobiety – I. L. prawidłowym wpisem – L. – zgodnym z aktem urodzenia. Decyzją z dnia 7 listopada 2013 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w L. odmówił sprostowania w trybie art. 28 Prawa o aktach stanu cywilnego treści aktu małżeństwa nr [...], sporządzonego na nazwisko i imiona C. M. i G. E., poprzez zastąpienie imienia ojca kobiety: I. L. imieniem L. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 28 Prawa o aktach stanu cywilnego w akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski. Organ wskazał, że wyżej wymieniony akt małżeństwa został wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek E. C. w dniu [...] czerwca 2013 r., na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w L., zgodnie z oryginalnym odpisem izraelskiego aktu małżeństwa i jego urzędowym tłumaczeniem na język polski. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. akt małżeństwa został sprostowany w trybie art. 28 Prawa o aktach stanu cywilnego. Sprostowania dokonano na podstawie pisma Kierownika Wydziału Rejestracji Małżeństw Naczelnego Rabinatu i Rady Religijnej K. z dnia [...] sierpnia 2013 r. i oryginalnego odpisu izraelskiego aktu małżeństwa wraz z urzędowym tłumaczeniem. Organ pierwszej instancji podkreślił, że jego obowiązkiem było uwzględnienie oryginalnych zapisów zawartych w akcie zagranicznym – decyzji o sprostowaniu imion ojca kobiety I. na I. L. Porównanie danych zawartych w oryginale izraelskiego akt małżeństwa z danymi z aktu znajdującego się w księgach USC w L. prowadzi do wniosku, że nie występują żadne różnice ani błędy w rozumieniu art. 28 Prawa o aktach stanu cywilnego. W odwołaniu skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję oraz cofnęła złożony wniosek, wnosząc o umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji. Wojewoda L. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w świetle art. 28 Prawa o aktach stanu cywilnego w akcie stanu cywilnego można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski, który jest pomyłką redakcyjną, błędem ortograficznym, albo zawiera mylną pisownię. Oczywistość oznacza, że błąd nie budzi wątpliwości. Oczywista omyłka pisarska polega na widocznym, niewłaściwym użyciu wyrazu, mylnej pisowni, przeoczeniu, przestawieniu liter w wyrazie. Zgodnie z art. 73 ust. 1 Prawa o aktach stanu cywilnego, akt stanu cywilnego sporządzony za granicą może być wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. Organ odwoławczy podkreślił, że wpisanie zagranicznego aktu stanu cywilnego oznacza przeniesienie go do polskiej księgi stanu cywilnego bez dokonywania jakichkolwiek zmian. Kierownik urzędu stanu cywilnego nie bada merytorycznej treści zagranicznego aktu. Organ ustala, czy przedłożono oryginał wraz z tłumaczeniem i czy dokument wydał uprawniony organ zagraniczny. Dopiero wpisany do polskiej księgi stanu cywilnego akt może podlegać modyfikacjom. Odnosząc się do sprawy, Wojewoda wskazał, że w dniu [...] czerwca 2013 r., na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w L., akt małżeństwa sporządzony na nazwisko i imiona C. M. i G. E. został wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek E. C. Wpisu dokonano zgodnie z oryginalnym odpisem izraelskiego aktu małżeństwa i jego urzędowym tłumaczeniem na język polski. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. akt małżeństwa został sprostowany w trybie art. 28 Prawa o aktach stanu cywilnego w ten sposób, że imię ojca kobiety I. zastąpiono na I. L. Sprostowania dokonano na podstawie pisma Kierownika Wydziału Rejestracji Małżeństw Naczelnego Rabinatu i Rady Religijnej K. z dnia [...] sierpnia 2013 r. i oryginalnego odpisu izraelskiego aktu małżeństwa wraz z urzędowym tłumaczeniem. Organ uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej i zmiany aktu małżeństwa poprzez zastąpienie imienia ojca kobiety – I. L. wpisem – L. Organ podniósł, że wnioskodawca, jeżeli twierdzi, że odpis aktu małżeństwa zawiera dane niezgodne z prawdą, może zwrócić się o sprostowanie aktu stanu cywilnego do właściwego sądu powszechnego, W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie E. C. zaskarżyła decyzję Wojewody L., zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 7 i art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: k.p.a. Skarżąca podniosła, że skoro wycofała wniosek, należało uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Wojewody L. z dnia [...] grudnia 2013 r. od odmowie sprostowania treści aktu małżeństwa nr [...], sporządzonego na nazwisko i imiona C. M. i G. E., poprzez zastąpienie imienia ojca kobiety: I. L. imieniem L. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek E. C. o sprostowanie aktu małżeństwa nr [...], sporządzonego na nazwisko i imiona C. M.i G. E., poprzez zastąpienie imienia ojca skarżącej: I. L. imieniem L. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w L. odmówił sprostowania w trybie art. 28 Prawa o aktach stanu cywilnego treści aktu małżeństwa nr [...] W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnik skarżącej cofnął wniosek o sprostowanie na podstawie art. 28 Prawa o aktach stanu cywilnego aktu małżeństwa i wniósł o umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego. Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę okoliczności cofnięcia przez skarżącą wniosku, który zainicjował postępowanie w niniejszej sprawie i nie rozważył możliwości zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wnioskodawca, do czasu ostatecznego zakończenia postępowania ma prawo cofnąć wniosek. Jeżeli nastąpi to na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, organ umorzy postępowanie na podstawie art. 105 k.p.a. Jeżeli natomiast cofnięcie wniosku nastąpi na etapie postępowania odwoławczego, przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji, wówczas zastosowanie znajdzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i umarza postępowanie pierwszej instancji. Podkreślić należy, że organ odwoławczy musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania w drugiej instancji. Postępowanie administracyjne regulowane przepisami k.p.a. jest dwuinstancyjne. Dwuinstancyjność w aspekcie materialnym wyraża się w dwukrotnym merytorycznym rozpatrzeniu tej samej sprawy administracyjnej. Kompetencje organu odwoławczego nie sprowadzają się zatem tylko do dokonania kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji czy weryfikacji zarzutów odwołania, ale polegają na ponownym rozpatrzeniu tej samej sprawy, uwzględniając taki stan faktyczny i prawny, jaki istnieje w dacie orzekania przez organ odwoławczy. Jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, to obowiązkiem organu rozpoznającego odwołanie jest uchylenie decyzji wydanej w pierwszej instancji i umorzenie postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych, bądź przedmiotowych. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że istniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania w sprawie w trybie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., z uwagi na bezprzedmiotowość sprawy powstałej na skutek wycofanie wniosku przez skarżącą. W odwołaniu z dnia [...] listopada 2013 r. pełnomocnik skarżącej wyraźnie oświadczył, że cofa wiosek z dnia [...] października 2013 r., na podstawie którego wszczęto postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Cofnięcie wniosku inicjującego postępowanie przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w L. powoduje, że bezprzedmiotowe jest nie tylko postępowanie przed organem odwoławczym, ale całe postępowanie administracyjne. Cofnięcie wniosku przez stronę oznacza bowiem rezygnację z dalszego postępowania i merytorycznego rozpoznania sprawy. Przyjęcie przeciwnego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostałaby, jako ostateczna, decyzja z dnia [...] listopada 2013 r. rozstrzygająca merytorycznie sprawę dotyczącą sprostowania treści aktu małżeństwa nr [...]. Skoro w niniejszej sprawie oświadczenie o cofnięciu wniosku z dnia [...] października 2013 r. nie budzi wątpliwości, organ odwoławczy powinien był na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postepowanie pierwszej instancji w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Wojewoda L. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy całkowicie pominął oświadczenie o cofnięciu wniosku inicjującego postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie i rozpoznał sprawę merytorycznie. Stwierdzone uchybienie powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wojewoda L. ponownie rozpoznając sprawę uwzględni dokonaną przez sąd ocenę. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).