III SA/Lu 642/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, WSA Ewa Kowalczyk, Protokolant Referent stażysta Michał Białowski, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi G. C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku dotyczącego doręczenia odpisów dokumentów I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz G. C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] odmawiające uwzględnienia wniosku strony z dnia 4 maja 2015 r. o doręczenie odpisu (kserokopii) protokołów przesłuchania świadków. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w dniu 8 maja 2015 r. do Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. wpłynęło pismo pełnomocnika strony – G. C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej jako "Spółka" lub "skarżąca") o sporządzenie i doręczenie odpisu (kserokopii) protokołów przesłuchania świadków, włączonych w poczet materiału dowodowego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. (organ I instancji) odmówił uwzględnienia wniosku strony z dnia 4 maja 2015 r. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. P.. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Celnej uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Organ podniósł, że stosownie do art. 178 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.; dalej jako "Ordynacja podatkowa") strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. W myśl art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt uwierzytelnionych odpisów. Jednakże ostatnio wymieniony przepis nie nakłada na organ obowiązku przesyłania kserokopii dokumentów stanowiących materiał dowodowy, gdyż taka forma udostępniania materiału dowodowego nie mieści się w granicach określonych przepisami Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej zauważył, że w przypadku negatywnego rozpatrzenia wniosku strony w przedmiocie wynikającym z art. 178 Ordynacji podatkowej – rozstrzygnięcie organu następuje w formie postanowienia, które podatnik ma prawo zakwestionować w odwołaniu od decyzji. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2015 r., zarzucając naruszenie: 1) art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia nieznanego procedurze; 2) art. 178 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuzasadnione zastosowanie tego unormowania do wniosku strony opartego na art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej; 3) art. 179 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej, poprzez ich niezastosowanie w sprawie, mimo, że wskazane przepisy stanowią jedyną podstawę do wydania orzeczenia odmawiającego stronie prawa do zapoznania się z dokumentami w formie wybranej przez stronę, a proceduralnie dozwolonej. Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji i nakazanie organowi wydania żądanych przez stronę odpisów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna bowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy Ordynacji podatkowej. Z jej uregulowań wynika, że w przypadku gdy strona wniosła zażalenie na postanowienie niezaskarżalne, rzeczą organu odwoławczego jest stwierdzić jego niedopuszczalność w drodze postanowienia (art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Jej przepisy zawierają w dyspozycji art. 178 gwarancje dotyczące zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu - poprzez, jak to wynika z § 1, prawo do wglądu do akt sprawy, poprzez możliwość sporządzenia notatek, kopii lub odpisów, a także - w myśl § 3 - poprzez żądanie wydania z akt uwierzytelnionych odpisów albo poprzez uwierzytelnienie posiadanych przez stronę odpisów lub kopii akt sprawy. Przepis art. 178 Ordynacji podatkowej nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na odmowę spełnienia żądania, o którym mowa w § 3. Treść wniosku strony z dnia 4 maja 2015 r. – rozpoznanego postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] czerwca 2015 r. - wskazuje, że powyższy wniosek złożono w trybie art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej. W realiach niniejszej sprawy brak podstaw do przyjęcia, aby spór dotyczył dokumentu (protokołu przesłuchania świadka) zawierającego informacje niejawne lub wyłączonego z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Organ odmawiając uwzględnienia wniosku nie powoływał się zresztą na okoliczności, o których mowa w art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej. Powołany przepis w § 2 określa, że odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentacją, o której mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. Na tego rodzaju postanowienie przysługuje zażalenie (art. 179 § 3 Ordynacji podatkowej). Tego przepisu nie można interpretować w ten sposób, że na każde postanowienie rozstrzygające w kwestii formalnej dostępu strony do akt sprawy, przysługuje zażalenie. Zasadą jest, że przysługuje ono wówczas – zgodnie z art. 236 § 1 Ordynacji podatkowej - gdy ustawa ( w tym przypadku Ordynacja podatkowa) tak stanowi. Instytucję zażalenia ustawa przewiduje jedynie w przypadku dokumentów, o których mowa w art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej. Wykładnia przepisów art.178 i art. 179 Ordynacji podatkowej jednoznacznie świadczy, że na postanowienie wydane na podstawie art. 178 § 3 nie służy zażalenie. Niedopuszczalność zażalenia nie oznaczała, że w sprawie wyłączono możliwości kontroli wykonywania administracji publicznej w tym zakresie, skoro postanowienia, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć w odwołaniu od decyzji (art. 237 Ordynacji podatkowej). Okoliczność ta umknęła uwadze Dyrektorowi Izby Celnej podczas rozpoznawania zażalenia, podobnie jak fakt, że organ I instancji w pouczeniu zawarł informację, że na wydane postanowienie zażalenie nie służy. Wobec stwierdzonego naruszenia przepisów proceduralnych Ordynacji podatkowej, uchylenie zaskarżonego postanowienia było uzasadnione w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."). O kosztach postępowania rozstrzygnięto na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Ubocznie należy podnieść, że nie wystąpiły podstawy do wyeliminowania – w trybie art. 135 p.p.s.a. – z obrotu prawnego postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie odmowy doręczenia skarżącej Spółce protokołów przesłuchania świadków. Postanowienie to dotyczyło kwestii wynikającej w toku postępowania i było prawidłową odpowiedzią organu na wniosek Spółki z dnia 4 maja 2015 r. Nie zaistniały również przesłanki z art. 145a § 1 p.p.s.a. do merytorycznego orzekania przez Sąd poprzez "nakazanie organowi wydania odpisów żądanych przez Stronę".