III SA/Lu 65/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2006 r. sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia z postępowania Kierownika MOPS 1. uchyla zaskarżone postanowienie , 2. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę [...] złotych tytułem wpisu od którego skarżący był zwolniony: 3. przyznaje adwokatowi A. Z. kwotę [...] złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] 2006 r., Rep. [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. H. na postanowienie Burmistrza z dnia [...] 2005 r. znak [...] w sprawie odmowy wyłączenia z postępowania kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zmianami), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący pismem z dnia [...] października 2005 r. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wyłączenie kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Włodawie i pozostałych pracowników z rozpatrywania jego sprawy o zorganizowanie "oparcia społecznego" dla L. S. Skarżący żądał wyznaczenia do prowadzenia sprawy Ośrodka Pomocy Społecznej i wyłączenie członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając zmowę z prokuraturą i matactwo. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2005 r. Rep. [...], nie zaskarżonym przez stronę, sprawa wyłączenia z postępowania kierownika i pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 65 kpa, przekazana została do Burmistrza Miasta jako organu właściwego. Postanowienie z dnia [...] 2005 r. znak [...] Burmistrz odmówił wyłączenia kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej od udziału w postępowaniu. Uzasadnił to tym, że zgodnie z art. 24 § 3 kpa bezpośredni przełożony pracownika obowiązany jest na jego żądanie lub na żądanie strony wyłączyć od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności innych niż wymienione w art. 24 § 1 kpa, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika. W sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączenia W. K. - kierownika MOPS, wymienione w art. 24 § 3 kpa. W zażaleniu na postanowienie skarżący zarzucił, że zostało ono wydane w znacznej zwłoce i przez organ objęty wnioskiem o wyłączenie, Samorządowe Kolegium Odwoławczego odmówiło rozpatrzenia wniosku, a na bezczynność Kolegium została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy, uzasadniło swoje stanowisko tym, że przesłanki określające wyłączenie pracownika zawarte są w art. 24 § 1 i 3 kpa, a w danej sprawie nie zachodzi żadna z nich. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił istnienia okoliczności mogących być podstawą wyłączenia kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Kolegium przyznało słuszność skarżącemu w zakresie, w jakim zarzuca on, iż organ pierwszej instancji przekroczył ustawowy termin załatwienia sprawy, uznając jednak, że nie ma to wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Na powyższe postanowienie Kolegium skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając w sposób ogólny niezgodność orzeczenia z prawem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna w części, w jakiej skarżący kwestionuje prawidłowość postanowienia organu odwoławczego, choć z zupełnie innych przyczyn, niż w niej wskazane. Istotne jest to, że organ odwoławczy nie powinien był rozpatrywać merytorycznie odwołania J. H. od postanowienia wydanego przez organ I instancji, gdyż na postanowienie wydane w trybie art. 24 § 3 kpa w ogóle nie przysługuje zażalenie. Zgodnie z ogólną regułą zawartą w art. 141 § 1 kpa – na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. O wyłączeniu pracownika na podstawie art. 24 § 3 kpa jego bezpośredni przełożony orzeka w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie (zob. np. wyrok NSA z dnia 29 maja 1990 r., SA/Po 1555/89, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 44; OSP 1992, z. 4, poz. 90, zob. też M. Jaśkowska, A. Wróbel - KPA. Komentarz, Zakamycze 2005 r. - kom. do art. 28 cyt. za Lex OMEGA, oraz B. Adamiak, J. Brokowski, - KPA. Komentarz, C.H. BECK 2005 r. s. 187). Błędne pouczenie w zakresie środków odwoławczych, jakie udzielił stronie organ I instancji, nie może być samodzielną podstawą wniesienia środka odwoławczego, nie znanego procedurze administracyjnej. Postępowanie odwoławcze nie mogło zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem, lecz Kolegium, do którego trafiło odwołanie, zobowiązane było do stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania (art. 134 kpa). Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie z przyczyn w niej wskazanych, skoro nastąpiło istotne naruszenie art. 134 kpa, mające ewidentny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) należało orzec, jak w sentencji. Zgodnie z art. 152 ppsa, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. W sprawie niniejszej orzeczenie jako negatywne i tak nie podlega wykonaniu, nie jest więc możliwe wstrzymanie jego wykonania. O zwrocie kosztów Sąd orzekł zgodnie z treścią art. 200 ppsa, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Oznacza to, że w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, Sąd obciążył organ II instancji niezbędnymi kosztami postępowania, a więc kosztami wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy dla skarżącego. Orzeczenie o wpisie uzasadnia art. 223 § 2 ppsa.