III SA/Lu 655/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący pismem z dnia 20 grudnia 2017 r. zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie z opłat sądowych w całości lub w części. Na wezwanie referendarza skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Ponieważ wniosek zawierał braki formalne (nie zostały wypełnione rubryki dotyczące zakresu żądanego prawa pomocy, stanu majątkowego, dochodów i zobowiązań), wezwaniem z dnia 19 stycznia 2018 r. skarżącego zobowiązano do ich uzupełnienia. Ponadto wezwano go do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał uzupełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, natomiast nie nadesłał dokumentów, do złożenia których został zobowiązany przedmiotowym wezwaniem. W urzędowym formularzu skarżący zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy podnieść, że po uzupełnieniu braków formalnych urzędowego formularza możliwa jest ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, mimo nienadesłania żądanych dokumentów. Informacje podane przez skarżącego w uzupełnionym wniosku są zdaniem referendarza wystarczające do oceny jego możliwości płatniczych. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania do wymagalnych kosztów sądowych należy wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie [...] złotych - § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, /za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu sądowego od skargi/, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Porównując wielkość wymienionych obciążeń finansowych do sytuacji materialnej skarżącego stwierdzić należy, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkujące przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedstawiona w urzędowym formularzu sytuacja materialna skarżącego jest dobra. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwojgiem niepełnoletnich dzieci. W skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 (szacunkowa wartość [...] zł), nieruchomość o pow. [...] arów (szacunkowa wartość [...] zł) oraz ruchomości – [...] (szacunkowa wartość [...] zł). Łączny miesięczny dochód skarżącego i jego rodziny wynosi [...] zł netto ([...] zł z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej + [...] zł wynagrodzenie za pracę żony). Mając powyższe na uwadze, w szczególności wysoki poziom dochodów skarżącego i znaczną wartość posiadanego majątku nieruchomego i ruchomego stwierdzić należy, że sytuacja finansowa skarżącego nie uprawnia do udzielenia mu prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów objętych prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też, stanowiąca pomoc państwa instytucja przyznania prawa pomocy powinna być stosowana wobec osób, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą ponieść jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (np. osób bezrobotnych, bez majątku, bez stałych źródeł dochodów). W ocenie referendarza skarżącego nie można zaliczyć do osób ubogich. Posiadany przez skarżącego majątek, jak również osiągany przez niego miesięczny dochód, wielokrotnie przekraczający wymienione powyżej koszty sądowe, nie dają podstaw do uznania, że spełnia on kryteria przyznania pomocy z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Okoliczność, że skarżący spłaca kredyty zaciągnięte w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie przemawia za udzieleniem prawa pomocy. Koszty te nie stanowią koniecznych kosztów utrzymania skarżącego i jego rodziny, wchodzą bowiem w skład kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto podnieść należy, że zobowiązania prywatnoprawne (umowy kredytu, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty wszczętego przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Wobec niewykazania przez skarżącego przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie - zwolnienia od kosztów sądowych. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak na wstępie.