III SA/Lu 657/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.W. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia [...] czerwca 2012 r., nr: [...], w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] września 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. S. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia [...] czerwca 2012 r., nr: [...], w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, zakreślając iż wniosek obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, argumentując, iż strona nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w terminie ustawowym sprzeciw, w którym podniósł, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i kosztów adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Wniosek skarżącego obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie adwokata. Jest to zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie podkreśla się, iż orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść skarżąca na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych skarżącego (por. m.in. postanowienie WSA w Poznaniu z 9 października 2008 r.; I SA/Po 825/08; LEX nr 507292). Na koszty sądowe w nadanej sprawie będzie składał się wpis od skargi, który wynosi 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.). W razie niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez skarżącego opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (poza sytuacjami, gdy orzeczenie z uzasadnieniem doręczane jest z urzędu). Skarżący wnioskował również o przyznanie adwokata z urzędu. W sytuacji, gdyby skarżący skorzystał z pomocy adwokata "z wyboru" poniósłby koszty jego wynagrodzenia. Wynagrodzenie prawnika jest ustalane co do zasady swobodnie pomiędzy stronami – mocodawcą i pełnomocnikiem. Wskazówką dla oceny obciążeń finansowych, jakie musiałby ponieść z tego tytułu skarżący jest jedynie wysokość tzw. stawek minimalnych, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). W badanej sprawie stawka minimalna wynagrodzenia wynosi 240 zł netto (295,20 zł z uwzględnieniem podatku VAT). Sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego, wynikająca z jego oświadczeń złożonych w treści formularza o przyznanie prawa pomocy przedstawia się następująco: skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, mieszka w domu rodzinnym (jak określił: "po rodzicach, bez prawa własności"), posiada nieruchomości rolne o łącznej powierzchni 7,84 ha; posiada zasoby pieniężne w kwocie około 10.000 zł; uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego (w tym z dopłat) w wysokości około 800 zł miesięcznie. Szacunki skarżącego w zakresie uzyskiwanego dochodu budzą uzasadnione wątpliwości. Treść dwóch decyzji, które są przedmiotem badania przez sąd w sprawach ze skarg S. W. wskazuje, że łączna kwota przyznanych mu dopłat za rok 2011 wynosi około 7.000 zł. Dopłaty stanowią tylko część dochodu gospodarstwa, obok środków pochodzących np. ze sprzedaży płodów rolnych. Miesięczne wydatki skarżący określił na łączną kwotę około 360 zł (w tym: energia elektryczna: 80 zł, gaz: 30 zł, leki: 50 zł, utrzymanie: 200 zł). Skarżący powołał się również na zdarzenia losowe, które miały wpływ na funkcjonowanie jego gospodarstwa: wymarznięcie zboża ozimego w 2011 r. oraz suszę w bieżącym roku. Analizując sytuację majątkową i finansową skarżącego sąd doszedł do przekonania, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W ocenie sądu wykazana przez skarżącego sytuacja majątkowa i finansowa nie daje podstaw do uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Kluczowym elementem przy tej ocenie jest fakt posiadania przez skarżącego zasobów pieniężnych (oszczędności) w kwocie 10.000 zł. Skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, z których wynikałoby, że środki te są mu niezbędne na zaspokojenie konkretnych, bieżących potrzeb w zakresie utrzymania. Skoro tak – nic nie stoi na przeszkodzie, aby część tych środków została wykorzystana na pokrycie kosztów dochodzenia naruszonych praw w niniejszym postępowaniu. Biorąc pod uwagę wysokość kosztów w niniejszej sprawie, a także uwzględniając znany sądowi z urzędu fakt, że toczy się aktualnie postępowanie ze skargi S. W. w innej sprawie, gdzie koszty mogą być analogicznie, uszczuplenie posiadanych zasobów pieniężnych nie będzie znaczne. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem przyznanie prawa pomocy, zwłaszcza w zakresie całkowitym, powinno mieć charakter wyjątkowy. Jest to w istocie pomoc państwa, skierowana do osób, które znajdują się w na tyle trudnej sytuacji życiowej, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla zasobów i środków, jakimi dysponują na bieżące utrzymanie. Skarżący taką osobą nie jest, gdyż dysponuje zasobami pieniężnymi, których część może zostać wykorzystana na pokrycie kosztów związanych z niniejszym postępowaniem. Uszczerbek stąd wynikły nie zagrozi w najmniejszym stopniu podstawom bytowym skarżącego. W tej sytuacji nie można było uznać, aby spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania skarżącemu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 p.p.s.a.