III SA/Lu 659/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A. Z." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 – w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 marca 2018 r. p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 marca 2018 r. odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 31-33 akt sądowych). Odpis tego postanowienia doręczono skarżącej Spółce w dniu 17 marca 2018 r. (k. 37 akt sądowych). Skarżąca Spółka pismem z dnia 21 marca 2018 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 28 marca 2018 r.) wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 marca 2018 r. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r. Sąd odrzucił sprzeciw, jako wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu (postanowienie – k. 43-45 akt sądowych). W dniu 12 kwietnia 2018 r. (data wpływu do Sądu) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, który nadano w urzędzie pocztowym w dniu 9 kwietnia 2018 r. (data stempla pocztowego na kopercie nadawczej). W uzasadnieniu tego wniosku wyjaśniono, że "w ostatnim dniu do dokonania w/w czynności – to jest 24 marca 2018 r. Prezes Spółki R. P. nagle zachorował na skutek zatrucia i znalazł się w Szpitalu w S. – i musiał brać leki i leżeć, przez co nie mógł wysłać w/w sprzeciwu w terminie – lepiej poczuł się dopiero 3 kwietnia 2018 r. i dopiero wtedy był w stanie dokonać w/w czynności prawnych – termin 7 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu Spółka więc w pełni zachowuje". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Wymaga zwrócenia uwagi, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Tylko spełnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu stronie terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Dlatego o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA: z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 223/14 i z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10). W orzecznictwie wskazuje się również, że dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa daje podstawę do przyjęcia jej zawinienia w uchybieniu terminu i odmowy przywrócenia terminu. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również to, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt IV SA/Gl 647/04). Oceniając w tym kontekście działanie strony skarżącej nie można przyjąć, że uchybienie przez nią terminowi do złożenia sprzeciwu było niezawinione. Nawet fakt, że Prezes Zarządu Spółki został przyjęty do szpitala na skutek zatrucia, która to okoliczność nie została niczym udokumentowana, nie przesądza o tym, że strona nie mogła wnieść sprzeciwu w ustawowym terminie. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika wprawdzie, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu można zaliczyć hospitalizację, jednakże możne to nastąpić tylko wtedy, gdy rzeczywiście nie pozwala ona na wyręczenie się inną osobą przy dokonywaniu czynności procesowych. Z samego faktu leczenia szpitalnego nie wynika bowiem automatycznie to, że strona nie mogła dokonać czynności procesowej, chociażby posługując się pomocą innych osób przy wnoszeniu sprzeciwu do Sądu, gdyż nie jest to czynność, której musiała dokonać osobiście. Tymczasem z treści wniosku skarżącej wynika, że Prezes Zarządu Spółki w szpitalu znalazł się w ostatnim dniu biegu terminu do wniesienia sprzeciwu, co oznacza, że praktycznie przez cały okres biegu terminu do wniesienia sprzeciwu dokonanie tej czynności procesowej nie było w istocie niczym zakłócone. Dodatkowo w okolicznościach tej sprawy nic nie wskazuje na to, aby zatrucie – na które powołuje się Prezes Zarządu skarżącej Spółki – uniemożliwiało mu należyte zabezpieczenie interesów strony i obiektywnie wykluczało wniesienie sprzeciwu z zachowaniem ustawowego terminu. Także podczas pobytu w szpitalu istnieją bowiem obiektywne możliwości do dokonania omawianej czynności procesowej, albo samodzielnie lub poprzez inną upoważnioną osobę (np. pełnomocnika). Należyta dbałość o zabezpieczenie interesów osoby prawnej (Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) polega m.in. na tym, by choroba jednego członka organu osoby prawnej (Prezesa Zarządu Spółki) nie skutkowała uchybieniem terminów w postępowaniu sądowym, w którym podmiot taki jest stroną. Na tym właśnie polega zawinienie strony w postaci niedbalstwa, które doprowadziło do uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, który odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano żadnych innych okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie terminu, dlatego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. – orzekł, jak w postanowieniu.