III SA/Lu 66/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Referent Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi R.K. na postanowienie Prorektora [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o skreśleniu z listy studentów doktorantów 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Prorektora [...] Uniwersytetu [...] na rzecz R. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rektor [...] Uniwersytetu [...] zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] na podstawie art. 58 § 1 i § 2 i art. 59 § 1 i § 2 k.p.a. nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] z dnia [...] lipca 2007 r. znak [...] o skreśleniu R. K. [...] z listy studentów doktorantów na kierunku [...] (stacjonarne doktoranckie) z powodu braku podstaw do jego uwzględnienia i pozostawił to odwołanie bez rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazał, że R. K. [...] wnioskiem z dnia 24 listopada 2007 r. zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. znak [...] o skreśleniu z listy studentów doktorantów na kierunku [...] (stacjonarne doktoranckie). W uzasadnieniu wniosku strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Decyzja została prawidłowo opatrzona pouczeniem o terminie do złożenia odwołania, a na bieg terminu nie mają wpływu jakiekolwiek rozmowy telefoniczne czy osobiste. Na powyższe postanowienie R. K. [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie art. 7 w zw. art. 77 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez bardzo pobieżne uzasadnienie rozstrzygnięcia w zakresie przywołanego postanowienia, co uniemożliwiło prawidłowe zrozumienie jego treści, art. 6, 8, 9 i 10 k.p.a. poprzez błędne poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na jej prawa i obowiązki będące przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, art. 50 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wezwania strony do pisemnego, bądź ustnego wyjaśnienia swego żądania - czy i jaki środek zaskarżenia złożyła strona - co było niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Skarżąca wskazała, że decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. znak [...] uzyskała przedłużenie studiów doktoranckich do 14 lutego 2007 r. W tym okresie został znowelizowany regulamin studiów doktoranckich, z którego brzmienia wynikało, że od owego momentu złożenie rozprawy doktorskiej nie stanowi warunku zaliczenia ostatniego semestru studiów; z kolei po ukończeniu studiów doktoranckich doktorant otrzymuje świadectwo ich ukończenia. W tym stanie rzeczy skarżąca była pewna, że uzyska wspomniane świadectwo o ukończeniu studiów doktoranckich. W związku z powyższym skarżąca wystąpiła o wydanie ww. świadectwa o ukończeniu studiów doktoranckich, ponieważ wypełniła wszystkie wymogi określone przedmiotowym regulaminem. Jednakże dotychczas nie doręczono jej tego dokumentu. Jednocześnie decyzją Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] lipca 2007 r. skreślono ją z listy studentów. Wobec tego skarżąca złożyła - w stosownym terminie - odwołanie od decyzji o skreśleniu jej z listy studentów doktorantów i jednocześnie wniosek o wydanie jej przedmiotowego świadectwa. Jednakże w decyzji z dnia [...] września 2007 r. znak [...] - bez podania podstaw prawnych i omówienia przyczyn rozstrzygnięcia - odmówiono jej wydania takiego dokumentu wobec "braku podstaw prawnych i formalnych", nie wnikając, czy złożyła środek zaskarżenia i nie wyjaśniając dogłębnie jej żądań (wbrew brzmieniu art. 50 § 1 k.p.a.). Natomiast z treści przedmiotowego odwołania wynikało jasno, że skarżąca jest niezadowolona z wydanej decyzji i ma zastrzeżenia co do trafności wydanego rozstrzygnięcia. Skarżąca, gdy zorientowała się, że organ błędnie zinterpretował jej pismo, niezwłocznie pismem z dnia 24 listopada 2007 r. zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] lipca 2007 r. znak: [...] o skreśleniu R. K. [...] z listy studentów doktorantów na kierunku [...] (stacjonarne doktoranckie). Jednakże postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. znak: [...] Prorektor [...] Uniwersytetu [...] nie uwzględnił jej wniosku i pozostawił go bez rozpoznania. W uzasadnieniu swej decyzji organ uznał, że w przywołanym wniosku w żaden sposób nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] lipca 2007 r. nastąpiło bez jej winy. Natomiast organ administracji publicznej nie dostrzegł, że w stosownym terminie złożyła pismo, z treści którego wynikało, iż jest niezadowolona z wydanej decyzji (art. 128 k.p.a.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, zatem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że sąd, rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyleniu podlega decyzja lub postanowienie, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu z uwagi na to, że narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan sprawy jest następujący: W dniu [...] lipca 2007 r. Kierownik Studiów Doktoranckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] wydał decyzję o skreśleniu R. K. [...] z listy studentów doktorantów. Decyzja została doręczona stronie w dniu 10 lipca 2007 r. W dniu 23 lipca 2007 r. jak wyjaśnia skarżąca w piśmie z dnia 2 marca 2008 r. (str..64 akt sądowych sprawy III SA/Lu [...]). R. K. [...] nadała do organu pismo z dnia 19 lipca 2007 r., którym w nawiązaniu m.in. do decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. odniosła się do kwestii obowiązków studenta studiów doktoranckich wypełnianych przez siebie. W dniach 4-8 października 2007 r. (nie można ustalić tej daty dokładnie z uwagi na brak w aktach sprawy koperty, w którym skarżąca nadała pismo; pismo jest z dnia 4 października 2007 r., wpłynęło zaś do organu w dniu 8 października 2007 r.) r. K. [...] wniosła do organu pismo, zatytułowane przez siebie "odwołaniem", którym skarżyła decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. Jednakże już treść pisma z 19 lipca 2007 r. wskazuje na niezadowolenie strony z wydanej decyzji, dlatego powinno stanowić podstawę powzięcia przez organ odwoławczy czynności ustalenia woli strony wyrażonej w tym piśmie, w szczególności, czy jest to wola zaskarżenia decyzji organu I instancji. W ocenie sądu obowiązkiem organu w tej sytuacji było wyjaśnienie, jak należy traktować pismo strony z dnia 19 lipca 2007 r. W przypadku poczynienia ustaleń w kierunku wniesienia przez stronę odwołania już w dniu 23 lipca 2007 r., właśnie to pismo z dnia 19 lipca 2007 r. należałoby uznać za odwołanie, a późniejsze pismo z dnia 4 października 2007 r. za pismo procesowe uzupełniające odwołanie. Skarga R. K. [...] na postanowienie Rektora [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia, że odwołanie od Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] z dnia [...] lipca 2007 r. o skreśleniu R. K. [...] z listy studentów doktorantów zostało złożone z uchybieniem terminu, podlegało rozpoznaniu przez Sąd w sprawie o sygnaturze III SA/Lu [...]. W sprawie tej Sąd wydał wyrok o uchyleniu postanowienia z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], nakazując organowi przeprowadzenie ustaleń, czy pismo R. K. [...] z dnia 19 lipca 2007 r. było odwołaniem od decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Podkreślić trzeba, że pismem z dnia 24 listopada 2007 r. R. K. [...] zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2007 r., wnosząc jednocześnie odwołanie od tej decyzji. Ów wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został przez organ odwoławczy rozpatrzony odmownie – zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 3 stycznia 2008 r. Art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ma zastosowanie wówczas gdy nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej. Jak podnoszono powyżej w sprawie III SA/Lu [...] Sąd uchylił postanowienie Prorektora [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2007 r. i w uzasadnieniu zawarł wskazanie co do dalszego postępowania w sprawie. To organ powinien ocenić czy pismo R. K. [...] noszące datę 19 lipca 2007 r. było odwołaniem od decyzji o skreśleniu z listy studentów doktorantów i czy zostało ono wniesione w terminie. Byt więc niniejszego postępowania jest uzależniony od ustaleń, które organ poczyni w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ wydaje decyzje o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Zatem z samej treści tego przepisu wynika, że postępowanie jest umarzane wówczas, gdy uprzednio było przedmiotowe, jednakże następnie stało się bezprzedmiotowe. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 478 i n.; wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., sygn. III SA 2225/01, publ. Biul. Skarb. 2003/6/25). Stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie jeżeli w konsekwencji ustaleń przeprowadzonych przez organ odwoławczy pismo R. K. [...] z dnia 19 lipca 2007 r. uznane zostanie za odwołanie, będzie ono podlegać rozpatrzeniu przez organ jako środek zaskarżenia wniesiony w terminie. Zatem postępowanie incydentalne wszczęte przez wniosek skarżącej z dnia 24 listopada 2007 r. stanie się bezprzedmiotowe. Dlatego po uchyleniu przez sąd postanowienia Rektora [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2007 r., przeprowadzając ponownie postępowanie, organ weźmie pod uwagę wyniki ustaleń dotyczących wniesienia przez R. K. [...] odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. i rozważy obowiązek umorzenia postępowania wpadkowego jako bezprzedmiotowego. Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach wynika z treści art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.