III SA/Lu 663/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014, nr [...], w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę. Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania T. K., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: W dniu 15 maja 2013 r. T. K. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (dalej: płatność RŚ). Z treści wniosku wynika, że rolnik ubiegał się o przyznanie płatności do pakietów: (1) zrównoważony sposób gospodarowania – wariant 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania (działki rolne o pow. 13,06 ha); (2) ochrona gleb i wód – wariant 8.1.1. wsiewki poplonowe (działki o pow. 0,50 ha); (3) ochrona gleb i wód – wariant 8.3.1. międzyplon ścierniskowy (działki o pow. 2,92 ha). Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. przyznał T. K. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości, ze względu na to, że nie zostały zachowane warunki realizacji pakietu zrównoważony sposób gospodarowania. W odwołaniu od decyzji T. K. podniósł, że został wprowadzony w błąd przez doradcę, który wypełniał mu wniosek wraz z niezbędną dokumentacją, w tym plany działalności rolnośrodowiskowej. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] maja 2014 r., Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.) i wskazał, że płatność RŚ w przypadku pakietu 1.1 jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, a pakiet ten jest realizowany na terenie całego gospodarstwa. Zgodnie z załącznikiem Nr 3 do rozporządzenia, określającym wymogi dla poszczególnych pakietów i wariantów, w przypadku realizacji pakietu 1 – Rolnictwo zrównoważone, rolnik ma obowiązek przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Analizując wnioski T. K. za lata 2008-2012 w kontekście przestrzegania wymogu zmianowania, organ stwierdził, że wymóg ten nie został zachowany na działce o nr ewid. [...] na pow. 5,96 ha (działki rolne: B – 0,77 ha, D – 1,77 ha, E – 0,50 ha, EE – 2,92 ha) oraz na działce o nr ewid. [...] (działka rolna I – 3,76 ha). Organ wywiódł, że w przeciągu 5 lat realizacji wariantu 1.1 na powierzchni 5,96 ha na wskazanych działkach nie wystąpiły rośliny z 3 grup upraw. Na działce rolnej B wystąpiły tylko 2 grupy upraw (grupa upraw zboża oraz grupa upraw motylkowate drobnonasienne. Identyczna sytuacja miała miejsce na działkach rolnych D, E i EE. Z kolei na działce rolnej I wystąpiła tylko 1 grupa upraw – zboża. Oznacza to, że wymóg zmianowania na ww. działkach nie został zachowany. W zaistniałej sytuacji, zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia, rolnikowi przysługiwała płatność RŚ w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu. Dokonując stosownych wyliczeń organ ustalił, że łączne zmniejszenie płatności wyniosło 74,40%. Do płatności nie zostały uwzględnione działki F, G i H, o łącznej powierzchni 0,79 ha, z uprawą sadu jabłoniowego, gdyż nie są to uprawy, do których przysługują płatności w ramach zadeklarowanego pakietu. Płatność przyznana do działek użytkowanych jako grunty orne (12,54 ha), z uwzględnieniem pomniejszenia o 74,50% wyniosła ostatecznie 1.154,33 zł. Płatności w wariantach 8.1.1. i 8.3.1. zostały przyznane w wysokości w pełni uwzględniające żądania strony zawarte we wniosku. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu organ stwierdził, że to rolnik odpowiada za treść wniosku o przyznanie płatności oraz zrealizowanie podjętych płatności, niezależnie od tego, czy wniosek wypełnił samodzielnie, czy przy pomocy innej osoby. Błędy popełniane przez osoby pomagające rolnikowi wypełnić wniosek obciążają samego rolnika. Składając wniosek rolnik podpisał oświadczenie, że znane mu są zasady przyznawania płatności. W skardze do sądu administracyjnego T. K. ponownie podniósł argument, że błąd przy sporządzaniu planu rolnośrodowiskowego popełnił uprawniony doradca, z którego usług skarżący korzystał. Błędy te były powielane przez pięć lat. Skarżący był przekonany, że spełnia warunki, ponieważ realizował zmianowanie w poplonie, dopiero w rozmowie z pracownikiem Agencji dowiedział się, że zmianowanie miało dotyczyć plonu głównego. Skarżący podniósł, że poniósł wydatki na usługi doradcy, a teraz musi ponieść konsekwencje jego błędów. W późniejszym piśmie procesowym skarżący wniósł o przesłuchanie przez sąd w charakterze świadka doradcy, który przygotowywał dokumentację. W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Na wstępie należy przypomnieć ramy prawne sprawy zawisłej przed sądem. Pomoc finansowa w postaci płatności rolnośrodowiskowej z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przewidziana jest w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich określonego w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 2005 r., Nr L 277, s. 1). Warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173). Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy, realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie "Program rolnośrodowiskowy". Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Wnioskodawca zatem sam określa treść swojego żądania, a decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" określone zostały przepisami wspomnianego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013. Rozporządzenie zostało wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ww. ustawy. Płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej (określonych w § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r.), realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu (§ 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r.) Jak wynika z § 4 rozporządzenia, zobowiązanie rolnośrodowiskowe realizowane jest w ramach co najmniej jednego z określonych w tym przepisie pakietów. Każdy z tych pakietów może występować w kilku wariantach. Rozporządzenie nakłada na rolnika realizującego zobowiązanie szereg obowiązków (§ 4 ust. 2), z których najistotniejszym w badanej sprawie jest przestrzegani innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu (pkt 3). Te inne wymogi, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia są określone zgodnie z § 4 ust. 3 w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 13 marca 2013 r. W badanej sprawie skarżący ubiegał się o przyznanie płatności na rok 2013 w zakresie trzech pakietów: (1) zrównoważony sposób gospodarowania – wariant 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania (działki rolne o pow. 13,06 ha); (2) ochrona gleb i wód – wariant 8.1.1. wsiewki poplonowe (działki o pow. 0,50 ha); (3) ochrona gleb i wód – wariant 8.3.1. międzyplon ścierniskowy (działki o pow. 2,92 ha). Choć skarżący skarży całą decyzję w sprawie płatności, kwestie drugiego i trzeciego pakietu pozostają w istocie poza sporem w badanej sprawie, bowiem w tych przypadkach organ nie dopatrzył się uchybień i przyznał płatność w pełnej wysokości zgodnie z żądaniem skarżącego. Sąd nie dostrzegł w tym zakresie żadnych uchybień ze strony organu, które mogłyby skutkować uchyleniem (stwierdzeniem nieważności) decyzji. Problem dotyczy pierwszego ze wskazanych we wniosku pakietów - zrównoważony sposób gospodarowania – wariant 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania. W punkcie I podpunkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia z 13 marca 2013 r. wskazano wymóg dla pakietu 1 “Rolnictwo zrównoważone" w postaci przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin z wyłączeniem roślin wieloletnich. Z ustaleń organu, niekwestionowanych przez skarżącego wynika, że wymogu powyższego skarżący nie dopełnił. Organ przekonująco wykazał, na podstawie analizy wniosków o płatność złożonych przez skarżącego w latach 2008-2012, że na 4 działkach rolnych (oznaczonych jako: B, D, E i EE) wystąpiły tylko 2 grupy upraw (zboża i motylkowate drobnonasienne), zaś na jednej działce (I) wystąpiła tylko jedna grupa upraw – zboża. Sąd nie znajduje żadnych podstaw do kwestionowania prawidłowości tych ustaleń faktycznych. Znajdują one oparcie w treści wniosków składanych przez samego skarżącego. Skarżący też nie podważa tych ustaleń, jego "linia obrony" sprowadza się do konsekwentnego podnoszenia argumentu, że powyższe faktu są konsekwencją błędów, jakie popełnił uprawniony doradca, z którego usług skarżący korzystał. Działając w tym, usprawiedliwionym jego zdaniem przekonaniu, powielał błędy przez cały okres trwania zobowiązania. Argumentacja skarżącego sprowadza się zatem do twierdzenia, że nie może ponosić konsekwencji (utraty części płatności) błędów popełnionych przez inną osobę. Argumentacja ta zdaniem sądu nie zasługuje na uwzględnienie. Jeszcze raz należy przypomnieć, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek. Wnioskodawca zatem sam określa treść swojego żądania, a decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku. Wynika z tego, że wnioskodawca ponosi niestety sam konsekwencje błędów osób, z których pomocy skorzystał przy wypełnianiu wniosku czy innych dokumentów związanych z ubieganiem się o płatność. Problem odpowiedzialności tych osób za popełnione błędy względem wnioskodawcy nie może być rozważana w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest ocena legalności decyzji w sprawie płatności. Jeżeli skarżący poniósł szkodę na skutek wadliwego wypełnienia obowiązków przez doradcę, z którego usług skorzystał, może rozważyć wystąpienie przeciwko niemu na drogę sądową celem uzyskania stosownego odszkodowania. Przesłanką przyznania lub odmowy przyznania płatności jest wyłącznie obiektywny fakt realizowania bądź nierealizowania obowiązków dotyczących zobowiązania rolnośrodowiskowego w danym pakiecie i wariancie. Nie da się żadną miarą zaakceptować konkluzji skarżącego, że rolnik ma prawo do płatności, nawet jeśli nie realizował prawidłowo zobowiązania, tylko dlatego, że jest to wynikiem błędu osoby, z której pomocy korzystał aplikując o płatność. Jedynym odstępstwem od pierwotnie przyjętego zobowiązania jest możliwość jego zmiany w okolicznościach opisanych w § 6 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. Jednakże żaden z wymienionym tam przypadków nie miał odniesienia do badanej sprawy. Konkludując należy stwierdzić, że organ wykazał prawidłowo, że skarżący uchybił obowiązkowi przestrzegania wymogu zmianowania określonego dla wnioskowanego pakietu – Rolnictwo środowiskowe. Naruszenie wymogów niesie ze sobą konsekwencje w postaci zmniejszenia płatności. W myśl § 38 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. (organ na skutek oczywistej omyłki wskazał ust. 3, w którym nie występuje punkt 2), jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 [Rolnictwo zrównoważone], płatność rolnośrodowiskowa dotycząca tego pakietu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu. Sposób obliczenia wysokości korekty płatności przez organ nie budzi żadnych zastrzeżeń. Ustalenia faktyczne i operacje rachunkowe w tym zakresie są w pełni prawidłowe. W konkluzji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Mając powyższe na uwadze sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.).