III SA/Lu 67/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Prorektora Uniwersytetu z dnia [...] stycznia 2008r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o ukończeniu studiów doktoranckich postanawia : odmówić R. K. przyznania prawa pomocy. W skardze na postanowienie Prorektora Uniwersytetu z dnia [...] stycznia 2008r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o ukończeniu studiów doktoranckich, strona zwróciła się jednocześnie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych motywując go trudną sytuacją materialną. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony na urzędowym formularzu, wobec czego w dniu 18 lutego 2008r. wezwano stronę do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy przeznaczonego dla osoby fizycznej. W terminie do jego złożenia, strona nadesłała wypełniony urzędowy formularz domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona wskazała, że spłaca kredyt mieszkaniowy w wysokości [...] zł, uiszcza raty pożyczki mieszkaniowej opiewającej na sumę [...] zł, opłaca czynsz za mieszkanie w kwocie [...] zł, opłaty abonamentowe i inne należności, pokrywa koszty ostatecznego wykończenia i wyposażenia mieszkania oraz jego naprawy. Ponadto w marcu 2008r. uiściła kwotę [...] zł tytułem rocznej opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu. Strona wskazała, że posiada schorzenie [...], którego leczenie również będzie wiązało się z kosztami. W dalszej części wniosku strona podała, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w skład jej majątku wchodzi mieszkanie o pow. [...] m2, poza tym nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Dochodem strony jest wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto. Dodatkowo strona podniosła, że jako funkcjonariusz publiczny nie ma możliwości uzyskania dodatkowych dochodów. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniałoby stronę od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej strony ubiegającej się o taką pomoc, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na wstępie podnieść należy, że na dzień rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w sprawie niniejszej, strona skarżąca złożyła skargi również w dwóch innych sprawach (sprawy o sygn. akt: [...] i [...]). Zatem dokonując oceny możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę skarżącą w sprawie niniejszej, wzięto pod uwagę również wysokość kosztów sądowych w pozostałych sprawach, w których strona wniosła skargi. Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w sprawie niniejszej, stwierdzić należy, że żądanie strony przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie przez zwolnienie od kosztów sądowych, nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu (biorąc również pod uwagę koszty sądowe, jakie strona musi ponieść w pozostałych sprawach, w których wniosła skargi), z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego do kosztów sądowych należy zaliczyć koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Łączny koszt uiszczenia wpisu od skargi we wszystkich sprawach, w których strona wniosła skargi (razem 3 skargi) - wynosi 300 zł. Zaznaczyć przy tym należy, że przed rozpoznaniem wniosku o prawo pomocy, strona skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł w sprawie o sygn. [...]. Pozostałe ewentualne koszty sądowe, które mogą, ale nie muszą wystąpić tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczany na skutek zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie, opłata sądowa od zażalenia, wpis sądowy od skargi kasacyjnej, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz. 2192/; § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Porównując wielkość kosztów sądowych w toczącym się postępowaniu (przy uwzględnieniu łącznych kosztów sądowych we wszystkich sprawach wniesionych przez stronę skarżącą) do jej sytuacji majątkowej i finansowej, uznać należy, że strona nie wykazała istnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa, powinna być stosowana wobec osób, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą tych kosztów uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z danych zawartych w urzędowym formularzu, strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada nikogo na utrzymaniu. Dochód miesięczny strony wynosi [...] zł brutto ([...] zł netto). Natomiast jako stałe miesięczne wydatki strona wykazała: czynsz – [...] zł oraz (co wynika z wniosku złożonego w sprawie [...]) - rata kredytu mieszkaniowego – [...] zł, rata pożyczki mieszkaniowej – [...] zł. Strona wskazała również, że jednorazowo dokonała opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu w wysokości [...] zł, co w rozliczeniu miesięcznym stanowi kwotę – [...] zł. Powyżej opisane wydatki stanowią razem kwotę [...] zł miesięcznie. Zatem nawet przy uwzględnieniu stałych koniecznych wydatków, stronie pozostaje do dyspozycji kwota [...] zł. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżąca nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W ocenie referendarza sam fakt zaciągnięcia kredytu bankowego oraz pożyczki mieszkaniowej nie stanowi samoistnej przesłanki przyznania prawa pomocy – zwolnienia od kosztów sądowych. Zaciągnięte przez stronę kredyty i pożyczki świadczą o jej zdolnościach płatniczych podczas gdy zwolnienie od kosztów sądowych przyznawane jest osobom, które pomimo największych starań nie są w stanie uiścić tych kosztów ze względu na niski dochód lub jego brak. Na gruncie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w związku z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz.950) kryterium dochodowe stanowiące jedną z przesłanek uprawniających do otrzymania wsparcia z pomocy społecznej w postaci świadczenia pieniężnego wynosi dla osoby samotnie gospodarującej 477 zł. Przyjmuje się więc, że kwota zapewniająca w stopniu minimalnym pokrycie koniecznych kosztów utrzymania dla osoby samotnie gospodarującej, to kwota 477 zł. Natomiast miesięczna kwota dochodu skarżącej wynosi – [...] zł brutto, a więc jest ok. dziesięciokrotnie wyższa. Skarżąca nie spełnia zatem przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a do przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, bowiem nie wykazała, że poniesienie pełnych kosztów postępowania wiązałoby się dla niej z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.