III SA/Lu 672/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 19 września 2012 r. złożonym na urzędowym formularzu skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wykazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a w skład jego majątku wchodzi mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Skarżący podał, że wraz z żoną utrzymuje się z dochodu z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (działalność [...]) w wysokości ok. [...] – [...] zł brutto, tj. ok. [...] – [...] zł netto miesięcznie. Żona skarżącego pobiera zasiłek dla bezrobotnych w wysokości ok. [...] zł (ostatni zasiłek pobierze w miesiącu wrześniu 2012 r.). Ponadto skarżący podniósł, że spłaca miesięczną ratę w wysokości [...] zł za samochód, który służy mu do prowadzenia działalności gospodarczej, ponosi wydatki na czynsz i opłaty eksploatacyjne, a na artykuły spożywcze i środki czystości wydaje kwotę od [...] do [...] zł miesięcznie. Na wstępie należy wyjaśnić, że po złożeniu przez skarżącego oświadczenia z dnia 23 października 2012 r. przyjęto, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy na druku PPF wniesiony 19 września 2012 r. został złożony do dwóch spraw: sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie sygn. III SA/Lu 672/12 dotyczącej skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] oraz sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie sygn. VI SA/Wa 1720/12 dotyczącej skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...]. W związku z powyższym wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [....], na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2012 r. stosownie do art. 254 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., przekazano do rozpoznania zgodnie z właściwością Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sprawie III SA/Lu 672/12 dotyczącej skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] referendarz sądowy stwierdził, iż wniosek nie zasługuje uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 ( 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 1 lub 2 p.p.s.a., ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało czy powierzchnia nieruchomości rolnej ([...] ha) została podana w hektarach fizycznych czy w hektarach przeliczeniowych, czy w związku z posiadaniem tych gruntów skarżący pobierał płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W związku z tym skarżący został zobowiązany do złożenia zaświadczenia właściwego urzędu gminy informującego o wielkości posiadanych gruntów rolnych w hektarach fizycznych i przeliczeniowych (bądź decyzji wymiarowej podatku rolnego za ostatni rok) oraz decyzji właściwej jednostki ARiMR o przyznanych płatnościach na 2011 rok (bądź stosownego oświadczenia w przypadku nieubiegania się o takie płatności). Dla prawidłowej oceny wniosku o prawo pomocy niezbędna była również informacja o aktualnej sytuacji finansowej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, wobec czego skarżącego wezwano do złożenia oświadczenia wykazującego, jakie przychody osiągnął z działalności gospodarczej w miesiącach od czerwca do sierpnia 2012 r. i jakie w tej działalności poniósł koszty (kwotowo i rzeczowo) oraz do złożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Formularz nie zawierał również danych odnośnie wszystkich stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego (skarżący podał tylko wysokość wydatków na artykuły spożywcze i środki czystości), w związku z czym wezwano skarżącego do wykazania wszystkich koniecznych wydatków utrzymania koniecznego oraz wskazania terminów ich ponoszenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał jedno oświadczenie z dnia 3 października 2012 r.; dwa oświadczenia z dnia 7 października 2012 r.; oraz decyzję wymiarową podatku rolnego za 2012 r. Z oświadczenia skarżącego z dnia 3 października 2012 r. wynika, iż w prowadzonej działalności gospodarczej w miesiącach od czerwca do sierpnia 2012 r. ponosił straty (w czerwcu 2012 r. – [...] zł; w lipcu 2012 r. – [...] zł; w sierpniu 2012 r. – [...] zł). W oświadczeniu z dnia 7 października 2012 r. skarżący podał, że w 2011 r. i 2012 r. nie otrzymał żadnych płatności z ARiMR. W kolejnym oświadczeniu z tej samej daty wykazał następujące wydatki: na energię elektryczną – [...] zł, gaz – [...] zł, wodę i ścieki – [...] zł, telefon – [...] zł. Z kolei z decyzji wymiarowej na podatek rolny za 2012 r. wynika, że skarżący opłaca podatek rolny od "gruntów pozostałych" o pow. [...] ha fiz., położonych na terenie [...]. W ocenie referendarza, skarżący nie wykazał w pełni, jaka jest jego rzeczywista sytuacja materialna. Nadesłana decyzja w sprawie ustalenia podatku rolnego na 2012 r. dotyczy gruntów o pow. [...] ha, położonych na terenie [...], której to nieruchomości skarżący nie wykazał w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie nadesłał natomiast zaświadczenia informującego jaka jest wielkość posiadanych przez niego gruntów rolnych w ha fizycznych i przeliczeniowych, nie można zatem obliczyć uzyskiwanego z tego tytułu dochodu kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) w związku z obwieszczeniem Prezesa GUS z 21 września 2012 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2011 r. (MP.2012.671). Skarżący nie wykazał również w sposób wyczerpujący sytuacji finansowej prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Skarżący zobowiązany był do złożenia oświadczenia wykazującego, jakie przychody osiągnął z działalności gospodarczej w miesiącach od czerwca do sierpnia 2012 r. i jakie w tej działalności poniósł koszty (kwotowo i rzeczowo), natomiast w oświadczeniu z dnia 7 października 2012 r. osiągane przychody i ponoszone koszty wykazał jedynie kwotowo. Ponadto treść tego oświadczenia jest sprzeczna z oświadczeniem w zakresie osiąganych dochodów z działalności gospodarczej, złożonym na urzędowym formularzu. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał bowiem, że miesięcznie uzyskuje z tego tytułu dochód rzędu ok. [...] – [...] zł brutto, tj. ok. [...] – [...] zł netto, zaś w oświadczeniu z dnia 3 października, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty. Rozbieżność tych oświadczeń budzi wątpliwości co do wielkości faktycznie uzyskiwanego dochodu z działalności gospodarczej, jeżeli zaś skarżący rzeczywiście ponosi stratę, to z jakich środków finansowana jest ta strata i inne wydatki związane z utrzymaniem koniecznym. Wątpliwości te mogłyby zostać wyjaśnione poprzez analizę operacji finansowych dokonywanych na posiadanych przez skarżącego kontach bankowych, jednak mimo stosownego wezwania skarżący nie nadesłał wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. W tym miejscu podnieść należy, że dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków na utrzymanie) z wielkością obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Jednakże, skoro nie można ustalić wielkości miesięcznych łącznych dochodów skarżącego (z działalności gospodarczej i gospodarstwa rolnego), to nie można też ocenić realnych możliwości finansowych skarżącego ponoszenia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. Analiza oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, prowadzi do wniosku, iż wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżący nie nadsyłając wszystkich żądanych dokumentów, składając sprzeczne oświadczenia, a także nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż skarżący wykazał zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.