III SA/Lu 672/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jerzy Drwal, Protokolant Asystent sędziego Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr: [...], L. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w L. (dalej także jako: WITD) nałożył na L. T. karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych za naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Naruszenia te stwierdzono w wyniku kontroli drogowej pojazdu marki Iveco, o nr rej. [...], którym kierował L. T. Kontrolę przeprowadzono w dniu 15 września 2011 r., a jej wyniki udokumentowano protokołem. W wyniku kontroli stwierdzono naruszenia przepisów o transporcie drogowym w postaci: wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego; przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego; wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne. W odwołaniu od decyzji L. T. zarzucił, że taryfikator kar zawarty w ustawie o transporcie drogowym nie różnicuje ich wysokości w zależności od wielkości przedsiębiorstwa. Podniósł, że prowadzi niewielką, jednoosobową działalność gospodarczą i nie stać go na zapłacenie tak wysokiej kwoty kary. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił w całości decyzję organu I instancji oraz nałożył karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Odnosząc się do naruszenia polegającego na przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy organ odwoławczy powołał się na przepisy rozporządzenia Parlamentu i Rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85. Na podstawie analizy danych cyfrowych pobranych z karty kierowcy organ wskazał i szczegółowo opisał 13 przypadków, w których kierujący pojazdem – przedsiębiorca L. T. nie zastosował się do przepisów określających zasady stosowania przerw w prowadzeniu pojazdów. Przedsiębiorca nie przedstawił dokumentów wskazujących na dopuszczalne w świetle rozporządzenia nr 561/2006 odstępstwa od przepisów określających czas pracy kierowców. Łączna wysokość kary pieniężnej za ww. naruszenia wyniosła 15.350 zł. W zakresie naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego organ przytoczył unijne i krajowe przepisy dotyczące badań okresowych urządzeń rejestrujących, wymagające przeprowadzania takiej kontroli nie rzadziej niż co 24 miesiące. Organ wskazał, że zainstalowany w pojeździe tachograf został poddany badaniu okresowemu w dniu 2 kwietnia 2009 r. Kolejne badanie powinno zostać przeprowadzone do dnia 2 kwietnia 2011 r. Kontrola drogowa w dniu 15 września 2011 r. ujawniła brak przeprowadzenia stosownych badań okresowych. Uzasadniało to nałożenie kary pieniężnej w kwocie 1.000 zł. Odnośnie naruszenia polegającego na braku skierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne organ wskazał, że przeprowadzona kontrola drogowa ujawniła brak aktualnych badań lekarskich oraz psychologicznych kierowcy (przedsiębiorcy) L. T. W wyniku nowelizacji przepisów ustawy o transporcie drogowym, jaka nastąpiła po wydaniu decyzji przez organ I instancji wprowadzono zasadę, że odpowiedzialność w zakresie kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne została przeniesiona na osobę zarządzającą transportem lub przedsiębiorstwem, przy czym sankcją jest kara grzywny nakładana w trybie postępowania w sprawach o wykroczenia. Bezpodstawne zatem stało się nałożenie kary pieniężnej za powyższe naruszenie w drodze decyzji administracyjnej na przedsiębiorcę. Kara w tym zakresie (w wysokości 5000 zł) powinna zostać uchylona, a postępowanie w tym zakresie umorzone. Organ odwoławczy wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy kierowców, aby były przestrzegane normy dotyczące czasu pracy. W badanym przypadku kierowca był jednocześnie przedsiębiorcą, tym bardziej zatem miał bezpośredni wpływ na planowanie zadań przewozowych. Organ nie podzielił argumentów strony, jakoby naruszenia polegające na przekraczaniu dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy powstały z winy cyfrowego urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe. Tachograf jedynie rejestruje aktywności kierowcy. Zaś do przedsiębiorcy należy takie zaplanowanie i wykonanie przewozu drogowego, aby zachowane były normy czasu pracy. Z uwagi na zmianę przepisów ustawy o transporcie drogowym, która wprowadziła zasadę, że suma kar pieniężnych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 10.000 zł, organ odwoławczy musiał uchylić decyzję organu I instancji i wymierzyć karę w wysokości maksimum określonego w nowych przepisach. W skardze do sądu administracyjnego L. T. zarzucił, że dokonana przez organy analiza danych cyfrowych pobranych z karty kierowcy jest nieprawdziwa, błędna i krzywdząca – nie można przyjąć takich danych, jeśli urządzenie nie było zalegalizowane, błędnie wskazywało odczyty, najprawdopodobniej było opatrzone wadą. W związku z tym skarżący zgodził się z nałożoną nań karą za brak homologacji urządzenia, ale uznał za błędne nałożenie kary w zakresie przekroczenia norm czasu pracy kierowców, ponieważ doszło do nich wskutek wadliwego działania urządzenia rejestrującego, a zatem z powodu okoliczności, których przedsiębiorca (skarżący) nie mógł przewidzieć. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami, które skutkowałyby koniecznością usunięcia jej z obrotu prawnego. Organ administracji dokonał prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych koniecznych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, należycie ocenił materiał dowodowy i prawidłowo zinterpretował i zastosował w sprawie przepisy stanowiące podstawę decyzji. Kwestionowaną decyzją nałożono na skarżącego karę pieniężną za dwa rodzaje naruszeń przepisów o transporcie drogowym: przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz wykonywaniu przewozu pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego. W zakresie pierwszego z powyższych uchybień organ prawidłowo wskazał na podstawę prawną obowiązku przestrzegania określonych przerw w okresie prowadzenia pojazdu w postaci art. 7 przytoczonego wyżej rozporządzenia nr 561/2006. Zgodnie z tym przepisem po okresie prowadzenia pojazdu trwającym cztery i pół godziny kierowcy przysługuje ciągła przerwa trwająca co najmniej czterdzieści pięć minut, chyba że kierowca rozpoczyna okres odpoczynku. Przerwę tę może zastąpić przerwa długości co najmniej 15 minut, po której nastąpi przerwa długości co najmniej 30 minut, rozłożone w czasie w taki sposób, aby zachować zgodność z przepisami akapitu pierwszego. Powoływany w skardze fakt, że przewozy są wykonywane w promieniu ok. 50 km nie ma w sprawie żadnego znaczenia. Rozporządzenie nr 561/2006 nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami używanymi do przewozu osób w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km (art. 3 lit. a). Sprawa dotyczyła jednak przewozu drogowego rzeczy, zatem wyjątek nie znajduje tu zastosowania. Na podstawie analizy danych cyfrowych pobranych z karty pojazdu organ ustalił i szczegółowo opisał 13 przypadków, w których kierujący pojazdem, przedsiębiorca – skarżący nie zachował powyższych reguł w zakresie przerw w prowadzeniu pojazdów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym protokół kontroli (podpisany przez przedsiębiorcę, który nie wniósł zastrzeżeń) oraz wizualizacje kontroli tygodniowej, powstałe na podstawie danych z tachografu cyfrowego potwierdzają prawidłowość ustaleń organu co do okresów czasu pracy kierowcy i powstałych w związku z tych naruszeniach w zakresie wymaganych prawem przerw. Ani w odwołaniu, ani w skardze do sądu administracyjnego skarżący nie podnosi żadnych konkretnych argumentów, które mogłyby podważyć ustalenia organu. Zawarte w skardze stwierdzenie, że "analiza danych cyfrowych pobranych z karty kierowcy jest nieprawdziwa, błędna i krzywdząca" jest gołosłowne. Chybiony jest argument, że urządzenie wskazywało błędne odczyty, gdyż było niezalegalizowane. Z samego faktu braku legalizacji urządzenia nie wynika jeszcze, że działało ono wadliwie. Skoro skarżący powołuje się na wadliwość działania urządzenia – powinien ten fakt udowodnić, chociażby przedstawiając dokumenty z serwisu tachografów, które potwierdzałyby, że tachograf był uszkodzony czy działał nieprawidłowo. Żaden taki dokument nie został przez skarżącego przedłożony, zatem jego twierdzenia pozostają gołosłowne i nie mogą być uwzględnione. Należy zwrócić uwagę, że art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 pozwala na odstąpienie w drodze wyjątku od przestrzegania m.in. obowiązku stosowania przerw w prowadzeniu pojazdu, jeśli jest to uzasadnione koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Jeżeli kierowca był zmuszony do takich odstępstw, powinien to udokumentować w postaci odręcznej adnotacji na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój. Akta sprawy nie wskazują, aby takie adnotacje były poczynione przez kierowcę – skarżącego, nie ma zatem żadnych podstaw do przyjęcia, że zaistniały sytuacje uzasadniające odstąpienie od obowiązku przestrzegania przerw w czasie prowadzenia pojazdu. W konkluzji należy stwierdzić, że kara pieniężna za naruszenia w postaci przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy została nałożona zgodnie z prawem. W zakresie naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, organ prawidłowo wskazał, że obowiązek tzw. legalizacji tachografów cyfrowych wynika z treści art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE, seria L, nr 370, s. 8, ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 lutego 2005 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych (Dz. U. nr 33, poz. 295, ze zm.). Krajowy przepis, w zakresie dopuszczalnym przepisami unijnymi wprowadza obowiązek legalizacji nie rzadziej niż co 24 miesiące. Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń wynika, że badanie okresowe tachografu, w który był wyposażony kontrolowany pojazd kierowany przez skarżącego powinien być poddany okresowemu sprawdzeniu do dnia 2 kwietnia 2011 r. W dniu kontroli – 15 września 2011 r. stwierdzono, że obowiązek ten nie został wykonany, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej na podstawie lp. 6.1.4. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Ani ustalenia faktyczne organu, ani prawidłowość zastosowania przepisów nie budzą w tym zakresie żadnych wątpliwości. Nie zasługują na uwzględnienie argumenty skarżącego, że do popełnionych naruszeń doszło na skutek okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Jak podkreśla się w orzecznictwie, odpowiedzialność administracyjna określona w przepisach u.t.d. nie ma charakteru absolutnego (automatycznego). Naruszający przepisy może się uwolnić od tej odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów nie dopuścić (wyrok WSA w Gliwicach z 20 czerwca 2012 r., II SA/Gl 349/12; LEX nr 1234227). . Przestrzeganie zasad określających czas pracy kierującego pojazdem oraz wymogów tzw. legalizacji tachografów należą do podstawowych obowiązków przedsiębiorcy prowadzącego działalność transportową. W badanej sprawie skarżący w żaden sposób nie wykazał, że nieprzestrzegania tych reguł było podyktowane okolicznościami niezależnymi od niego. Jak wskazano wyżej – z samego fakt braku legalizacji tachografu w terminie nie można wyprowadzać wniosku, że wykazywał on błędne odczyty. Nie było zatem podstaw do zastosowania art. 92a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265, ze zm.) i umorzenie postępowania w zakresie nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia. Mając powyższe na uwadze sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.