III SA/Lu 674/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kowalczyk, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2016 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] (powoływany dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] (dalej: "organ I instancji") z [...] stycznia 2016 r., Nr [...], o nałożeniu na K. B. kary pieniężnej w wysokości 8000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu 12 listopada 2015 r. w Oddziale Celnym w [...] przeprowadzono kontrolę pojazdu, należącego do przewoźnika K. B. prowadzącego firmę P. [...] (dalej: "skarżący"). Pojazdem tym wykonywano przewóz towaru w postaci głęboko mrożonych frytek z ziemniaków z Dąbrowy Górniczej do Kazachstanu. W trakcie kontroli kierowca okazał m.in. wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...] oraz międzynarodowy list przewozowy. Na naczepie umieszczona była tabliczka znamionowa FRC która utraciła ważność w listopadzie 2012 r. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli drogowej nr [...]. W czasie kontroli stwierdzono brak aktualnego świadectwa, wymaganego zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzoną w Genewie dnia 1 września 1970 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 667, powoływaną dalej także jako "umowa ATP"), w związku z czym organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Po rozpatrzeniu odwołania K. B., decyzją z dnia [...] marca 2016 r. organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przytoczył treść art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm., dalej: u.t.d.), z którego wynika obowiązek posiadania i okazywania przez kierowcę pojazdu wykonującego przewóz drogowy, w tym także międzynarodowy transport drogowy, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi świadectwa wymaganego zgodnie z umową ATP. Organ wyjaśnił, że Umowa ATP została ratyfikowana przez Polskę 8 stycznia 2015 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 23 września 2013 r. i opublikowana w Dzienniku Ustaw z 14 maja 2015 r. Umowa określa zasady wykonywania międzynarodowych przewozów niektórych szybko psujących się artykułów żywnościowych przy wykorzystaniu specjalnych środków transportu. Potwierdzeniem spełnienia przez pojazd warunków wymaganych przepisami umowy ATP jest świadectwo zgodności z normami, wydane przez właściwą władzę na odpowiednim formularzu. Świadectwo lub jego fotokopia powinno znajdować się w pojeździe i być okazywane na każde żądanie kontrolujących. Analizując postanowienia Umowy ATP organ wskazał, że do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych mają być stosowane środki transportu wymienione w artykule 1 Umowy, tj. środki transportu spełniające wymagania i normy podane w załączniku nr 1 do Umowy, z wyjątkiem przypadków, gdy w związku z temperaturą przewidywaną podczas całego przewozu obowiązek ten okazuje się całkowicie zbędny do utrzymywania temperatur ustalonych w załącznikach 2 i 3 do umowy. Środek transportu powinien być tak dobierany i używany w taki sposób, aby w ciągu całego przewozu mogły być utrzymane temperatury ustalone w tych załącznikach. W badanej sprawie skarżący wykonywał przewóz międzynarodowy towaru w postaci mrożonych frytek z ziemniaków z Dąbrowy Górniczej do Kazachstanu. W liście przewozowym CMR wskazana została temperatura przewozu na -18°C. Rodzaj przewożonego towar oraz wskazana temperatura przewozu świadczą, że jest to towar wyszczególniony w załączniku 2 do umowy ATP jako artykuł żywnościowy szybko psujący się, do przewozu którego powinny być stosowane specjalne środki transportu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z punktem 3 załącznika 1 dodatku 1, zawierającego postanowienia dotyczące kontroli zgodności z normami dla środków transportu, certyfikat zgodności z normami wydawany jest przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu ma zostać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji na formularzu odpowiadającym wzorowi przedstawionemu w dodatku 3 do niniejszego załącznika. Generalną zasadą jest wzajemne uznawanie ważności świadectw zgodności przez strony Umowy ATP. Jednak w przypadku środka transportu przeniesionego do innego kraju będącego także stroną Umowy ATP, certyfikat ATP wydany przez upoważnione władze kraju produkcji lub w przypadku środków transportu w eksploatacji, upoważnione władze kraju rejestracji traktowany jest jako warunkowy i jest ważny przez okres trzech miesięcy. Odnosząc się do rozpoznawanej sprawy organ wyjaśnił, że naczepa, którą kontrolowano, była własnością skarżącego od 2009 r. Certyfikat ATP powinien być zatem wydany przez właściwą władzę Rzeczypospolitej Polskiej. Nieaktualną była – umieszczona na naczepie – tabliczka wystawiona przez niemiecką stację badawczą dotycząca zgodności z umową ATP. Z treści tabliczki wynikało, że na przedmiotową naczepę wystawione zostało niemieckie świadectwo ATP FRC o nr [...]. Świadectwo to nie mogło być zatem uznane za ważne w związku z upływem w listopadzie 2012 r. terminu jego ważności. Brak aktualnych informacji na tabliczce ATP potwierdzającej badanie stanowi naruszenie pkt 4 i 5 dodatku 1 do załącznika nr 1 do Umowy ATP. W odniesieniu do pojazdów drogowych świadectwo (lub jego fotokopia) powinno znajdować się w pojeździe i być okazywane na żądanie kontrolujących. Na środkach transportu powinny być umieszczone rozpoznawcze oznaczenia literowe i napisy świadczące, że aktualnie środek transportu odpowiada wymaganiom przewidzianym umową ATP. W związku z tym zasadnym było nałożenie kary pieniężnej na przedsiębiorcę wykonującego międzynarodowy przewóz szybko psujących się artykułów żywnościowych - niezgodnie z umową ATP. Organ wyjaśnił następnie, że zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej. Wykaz naruszeń oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Z poz. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wynika, że wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu podlega karze w wysokości 8000 zł. W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 92c u.t.d. Organ wyjaśnił, że przedsiębiorca odpowiada za działanie przedsiębiorstwa i jego obowiązkiem jest takie organizowanie swojej działalności, by możliwe było wyeliminowanie ryzyka naruszenia prawa. W szczególności przedsiębiorca powinien zapoznać się z obowiązującymi w zakresie przewozów międzynarodowych przepisami i wymogami zawartymi w umowie ATP. Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w odwołaniu, to zdaniem organu drugiej instancji nie podważyły one ustaleń Naczelnika Urzędu Celnego w [...] zawartych w decyzji oraz nie wykazały, że w protokole kontroli z dnia 12 listopada 2015 r. zawarte są nieprawdziwe dane. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 15, art. 75, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107, K.p.a., polegające na nie poczynieniu ustaleń oraz nie zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji, a także na poczynieniu ustaleń przez organy obu instancji niezgodnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Zdaniem skarżącego nastąpiło naruszenie przepisów art. 4 ust. 1 oraz załącznika nr 2 i 3 Umowy ATP, poprzez uznanie, że przy braku świadectwa, przepis ten nakłada na przewoźnika obowiązek wykazywania, że przewóz artykułów odbywał się w temperaturze, która zgodnie z art. 4 ust. 1 Umowy ATP – nie wymagała stosowania środka transportu określonego w art. 1 Umowy ATP. Zgodnie z wolą spedytora i załadowcy skarżący zastosował odpowiedni środek transportowy do przewozu mrożonych frytek z ziemniaków a organ administracji nie udowodnił, by w ciągu całego przewozu nie mogły być utrzymane temperatury ustalone w tych załącznikach. Ponadto dokument na który powołuje się organ, tj. protokół kontroli drogowej nr 301040-OOZS-432.1.118.2015, nie spełniał wymogów określonych w Rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 lipca 2013 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego (Dz. U. z 2013 r. poz.1064). Aktualnie obowiązuje inny wzór takiego protokołu zawierający dodatkowe informacje wynikające z treści tego aktu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia (stwierdzenia nieważności). Bezsporne jest, że podczas kontroli drogowej w dniu 12 listopada 2015 r. kierowca, wykonujący na rzecz skarżącego przewóz międzynarodowy towaru w postaci mrożonych frytek z ziemniaków z Dąbrowy Górniczej do Kazachstanu, nie posiadał ważnego świadectwa wymaganego zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP). Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d podczas wykonywania przewozu drogowego rzeczy kierowca winien mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu, oprócz innych dokumentów wymienionych w art. 87, także świadectwo wymagane zgodnie z Umową ATP. Stosownie zaś do treści art. 92a u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Przy czym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Stąd też wysokość kary pieniężnej ustalono, kwalifikując przedmiotowe naruszenie jako wykonywanie międzynarodowego przewozu niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, określone w pkt 3.3. Załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Za takie naruszenie przepisów o transporcie drogowym kara pieniężna wynosi 8000 zł. W ocenie Sądu zarówno ustalenia organu co do wysokości kary pieniężnej, jak i faktu popełnienia naruszenia przez skarżącego nie budzą wątpliwości. Nie można bowiem podzielić stanowiska skarżącego, że nie był on zobowiązany do wykonywania przewozu z zachowaniem warunków określonych w Umowie ATP. W myśl bowiem zapisu art. 3 ust. 1 Umowy ATP, postanowienia artykułu 4, dotyczącego specjalnych środków transportu do wykonywania przewozów szybko psujących się artykułów żywnościowych, stosuje się do każdego przewozu szybko (głęboko) zamrożonych lub mrożonych artykułów żywnościowych, wykonywanego za wynagrodzeniem na rzecz osób trzecich lub na własny rachunek transportem kolejowym lub samochodowym lub obydwoma tymi rodzajami transportu, jeżeli miejsca załadowania ładunku lub wyposażenia transportowego zawierającego ładunek na kolejowy lub drogowy środek transportu i miejsca wyładowania ładunku lub wyposażenia transportowego zawierającego ładunek ze środka transportu znajdują się w dwóch różnych państwach i jeżeli miejsce wyładowania ładunku znajduje się na terytorium umawiającej się strony. Z kolei art. 4 określa obowiązki związane z tego rodzaju przewozem, w tym m.in. obowiązek wykonywania przewozu środkami transportu wymienionymi w art. 1 umowy. Art. 1 Umowy ATP stanowi zaś, że przy wykonywaniu międzynarodowych przewozów szybko psujących się artykułów żywnościowych dokonywane jest izotermicznymi środkami transportu, lodowniami, chłodniami i ogrzewanymi środkami transportu i mogą być nazwane tak tylko takie środki transportu, które odpowiadają wymaganiom i normom podanym w załączniku 1 do Umowy. Przy czym Dodatek 1 i Załącznik nr 1 do umowy określa nie tylko wymogi, jakie winien spełniać tego rodzaju pojazd, ale także tryb weryfikacji spełnienia przez pojazd tych wymogów i wydawania świadectw zgodności z tymi normami. Z przepisów tych wynika zatem jednoznacznie, że za pojazd określony w Umowie ATP może być uznany tylko taki pojazd, który posiada stosowne świadectwo. Nie mieści się zatem w zakresie uprawnień inspekcji drogowej ustalenie, czy pojazd który takiego świadectwa nie posiada, spełnia wymogi określone w Umowie ATP. Zatem brak stosownego świadectwa wyklucza możliwość uznania, że przewóz jest dokonywany środkiem transportu określonym w Umowie ATP, a tym samym, że jest wykonywany zgodnie z wymogami tej umowy. Przytaczane w tym zakresie argumenty strony skarżącej, że pojazd – pomimo braku aktualnego świadectwa ATP – był odpowiedni do przewozu tych artykułów spożywczych nie mają zatem żadnego znaczenia. Również nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym argumenty strony, że spedytor oraz załadowca nie wymagali, aby przedmiotowy transport spełniał warunki Umowy ATP. Potwierdzeniem tych argumentów miało być pismo z dnia 19 maja 2106 r. nadesłane skarżącemu przez firmę U. [...] z Litwy, dołączone do pisma procesowego z dnia 9 stycznia 2017 r. (k. 29 akt sądowych). Pismo z dnia 19 maja 2016 r. wystosowane zostało przez podmiot który według zgłoszenia celnego z dnia 12 listopada 2015 r. nie był ani nadawcą, ani odbiorcą przedmiotowego towaru. Według dokumentu - listu przewozowego CMR nadawcą był M. [...] sp. z o.o. ze [...] a odbiorcą R. [...] z Kazachstanu. W dokumencie tym wskazana została temperatura przewozu na -18°C. Dokument CMR (list przewozowy) stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika w rozumieniu art. 9 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238 ze zm.). Oznacza to, iż przewoźnik podjął się zapewnienia i wykonania usługi niezbędnej do zachowania postanowień określonych w art. 4 ust. 1 Umowy ATP - zachowania na całej trasie przewozu ściśle określonej temperatury. Skarżący usprawiedliwiając brak wymaganego świadectwa ATP, jak już wyżej wskazano, powołuje się na okoliczność zwalniającą przewoźnika z obowiązku stosowania środka transportu określonego w art. 1 Umowy ATP, gdy w związku z przewidywaną temperaturą podczas całego przewozu obowiązek ten okazuje się zbędny do utrzymania temperatur ustalonych w załącznikach do umowy. Przy czym uważa, że to organ ma udowodnić niemożliwość utrzymania stałej wymaganej temperatury -18°C podczas przewozu z Polski do Kazachstanu. Zdaniem Sądu, tak jak przewóz szybko psujących się artykułów żywnościowych środkiem transportu certyfikowanym (wyposażonym w świadectwo ATP) stwarza domniemanie wykonywania przewozu zgodnie z Umową ATP, tak brak świadectwa wymaga od przewoźnika wykazania (udowodnienia), że przewóz ww. artykułów odbywał się w temperaturze, która – zgodnie z art. 4 ust. 1 Umowy ATP – nie wymagała stosowania środka transportu określonego w art. 1. Organ nie ma obowiązku przeprowadzenia takiego dowodu z urzędu. Skarżący skupiając się jedynie na gołosłownym kwestionowaniu w skardze do WSA ustaleń organu co do braku możliwości utrzymania w listopadzie stałej temperatury w wysokości -18°C w dniach przewozu, nie wykazał żadnym dostępnym w procedurze administracyjnej środkiem dowodowym, że decydując się na przewóz głęboko mrożonych frytek z ziemniaków środkiem transportu nie wyposażonym w ważne świadectwo ATP, dokonywał jakichkolwiek ustaleń co do przewidywanej temperatury w dniach przejazdu. Dlatego zdaniem Sądu należy zaakceptować jako prawidłowe stanowisko organów administracyjnych, że brak jest w sprawie okoliczności, które mogłyby przemawiać za tym, że skarżący dochował warunków przewozu towarów – artykułów żywnościowych szybko psujących się. W tym stanie rzeczy decyzja organu odwoławczego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej została wydana bez naruszenia przepisów proceduralnych: art. 6, art. 7, art. 8, art. 15, art. 75 i art. 80 k.p.a. Z treści skargi wynika ponadto, że skarżący – co do zasady – nie kwestionuje kontroli przeprowadzonej w dniu 12 listopada 2015 r., która dotyczyła jej pojazdu, kierowanego przez jego pracownika, a jedynie sposób udokumentowania tej kontroli, wskazując na wzór protokołu niezgodny z rozporządzeniem z dnia 23 lipca 2013 r. oraz na nieścisłości zawarte w protokole z kontroli. Z akt sprawy wynika, że protokół kontroli nie został podpisany przez kierującego pojazdem. Kierujący nie zgłosił do niego zastrzeżeń. Należy w pełni podzielić stanowisko organu II instancji, zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a także w odpowiedzi na skargę, w zakresie wagi i znaczenia ustaleń faktycznych znajdujących oparcie w dowodzie, w postaci protokołu z kontroli. Sporządzenie protokołu kontroli znajduje umocowanie w art. 74 u.t.d.. Stosownie do powołanego przepisu z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, a jego kopię doręcza się kontrolowanemu. Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego kontrolujący odnotowuje w protokole kontroli i podaje jej przyczynę. Do protokołu kontroli, kontrolowany może wnieść zastrzeżenia. Protokół z kontroli drogowej powinien odpowiadać wymaganiom z art. 68 k.p.a. Trafnie organ odwoławczy wskazuje, że protokół z kontroli drogowej jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół z kontroli, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Orzecznictwo sądowe wskazuje na istotne znaczenie funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej. Uwzględniając cel, jak również logikę czynności kontrolnych przeprowadzanych przez uprawnione organy administracji publicznej na podstawie ustawy o transporcie drogowym, podkreśla się, że istota protokołu z kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 50/08). Będąc w zasadzie jedynym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, w zakresie odnoszącym się do jego treści, nie może zawierać żadnych wątpliwości co do rzeczywistych faktycznych okoliczności sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1003/10; z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 378/09). W realiach rozpoznawanej sprawy popełnienie przez funkcjonariuszy uchybienia przy sporządzaniu protokołu z kontroli poprzez wskazanie, że kontrolował zezwolenie a nie licencję (xero licencji w aktach administracyjnych, k.3) oraz użycie nieobowiązującego wzoru formularza - mimo wadliwości takiego działania, nie może stanowić dostatecznej podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organów administracji publicznej. Zdaniem Sądu prawidłowe jest stwierdzenie organu, iż protokół z kontroli obrazuje przebieg kontroli drogowej i zawiera naruszenia stwierdzone w jej trakcie. Nie pozostawia przy tym żadnych wątpliwości co do okoliczności kontroli, stwierdzonych uchybień i naruszeń. W konsekwencji należy uznać, że protokół z kontroli odzwierciedla stan faktyczny sprawy. Obrazuje przebieg kontroli i zawiera naruszenie ustawy stwierdzone w jej trakcie, a wskazywane przez autora skargi uchybienia nie podważają w żaden sposób poczynionych w nim ustaleń. Niezależnie od zarzutów skargi Sąd nie dostrzegł żadnych innych wad prawnych zaskarżonej decyzji, które musiałyby skutkować jej uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności. Z przytoczonych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.).