III SA/Lu 683/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi W. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B.P. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania towaru objętego procedurą tranzytu I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B.P. na rzecz skarżącego kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej w (...) postanowieniem z dnia (...) 2012 r., nr (...), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez pełnomocnika (...) na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w (...) z dnia (...) 2012 r., nr (...); utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżonym postanowieniem organ I instancji: -zatrzymał towar objęty procedurą tranzytu, zgodnie z MRN (...) na okres 3 dni roboczych od dnia otrzymania powiadomienia o zawieszeniu lub o zatrzymaniu towaru przez właściciela praw lub jego pełnomocnika, aby umożliwić właścicielowi praw złożenie wniosku o podjęcie stosownych działań prawnych; - przyjął na czasowe przechowanie przedmiotowe towary w depozycie urzędu celnego. Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowił m.in. art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1383/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. dotyczącego działań organów celnych skierowanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności intelektualnej oraz środków podejrzanych w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono, że naruszyły takie prawa (Dz. Urz. UEL 196 z dnia 2.08.2003 r., Dz. Urz. UE polskie wydanie specjalne rozdz. 2, t. 13, str. 469) – zwanego dalej rozporządzeniem nr 1383/2003. Organ I instancji ustalił, że w dniu (...) 2012 r. w Urzędzie Celnym w (...) – Oddział Celny Drogowy w (...) kierowca środka przewozowego o numerze rejestracyjnym (...) zgłosił do procedury tranzytu towar w postaci 612 butelek whisky CHIVAS REGAL. W wyniku przeprowadzonej rewizji celnej stwierdzono, że towar oznaczony jest znakiem towarowym: słownym CHIVAS, przestrzennym CHIVAS, słowno-graficznym CHIVAS REGAL (na winietce brak kodu sekwencyjnego oraz kodu partii, na konretykiecie brak jest kodu partii, daty produkcji, a także kodu oryginalności, na rewersie etykiety zostały zamazane dane identyfikacyjne) i może naruszać prawa własności intelektualnej. Postanowienie zostało skierowane do firmy (...) z Kijowa, która była odbiorcą/kupującym, zadeklarowanym w polu nr 8 zgłoszenia MRN i uwidocznionym na fakturze nr (...) 2012 r. W złożonym zażaleniu zarzucono naruszenie art. 4 rozporządzenia nr 1838/2003 z uwagi na to, że zatrzymane towary nie były przeznaczone na rynek Unii Europejskiej, a ponadto brak było poszlak wskazujących na możliwość naruszenia własności intelektualnej, gdyż zatrzymane towary są oryginalne. Nadto zarzucono naruszenie art. 217 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez brak określenia strony. Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania. Stwierdził, że towar niewspólnotowy w postaci 5760 butelek alkoholu CHIVAS REGAL został wprowadzony na obszar celny Wspólnoty przez Oddział Celny Terminal Kontenerowy w (...), gdzie objęto go procedurą tranzytu. Urzędem przeznaczenia był Oddział Celny w (...). Powyższa przesyłka została przedstawiona w Oddziale Celnym w (...) w dniu (...) 2012 r., a następnie złożona w magazynie czasowego składowania "Magazyn Celny (...)" w (...), prowadzonego przez sp. z o.o. "(...)" z siedzibą w (...). W dniu (...) 2012 r. zgłoszono do procedury tranzytu 5515 butelek alkoholu, deklarując jako urząd przeznaczenia Oddział Celny w (...) Przedmiotowa przesyłka powróciła do Oddziału Celnego w (...), gdzie rozdzielono ją na dwie przesyłki objęte procedurą tranzytu, w tym zgodnie z MRN (...) (612 butelek Whisky). W dniu (...) 2012 r. towar ten dostarczono i przedstawiono w urzędzie celnym przeznaczenia – tj. w Oddziale Celnym Drogowym w (...). W dniu (...) 2012 r. pobrano próbki towaru. W dniu (...) 2012 r. przeprowadzono rewizję celną i zajęto towar, w związku z podejrzeniem, że może on naruszać prawa własności intelektualnej. Organ II instancji przywołał tezy orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości z dnia 1 grudnia 2011 r. w sprawie C-446/09 i C-495/09 Nokia-Philips. Stwierdził, że towar w przedmiotowej sprawie objęty był procedurą tranzytu i został zatrzymany do kontroli towarów opuszczających obszar celny Wspólnoty, a zatem znajdował się w jednej z sytuacji wymienionych w art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1383/2003. Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1383/2003 w przypadku, gdy urząd celny, w trakcie sprawowania dozoru i kontroli celnej nad towarem znajdującym się w jednej z sytuacji określonej w art. 1 ust. 1, a przed złożeniem wniosku przez właściciela praw lub jego pełnomocnika ma wystarczające powody by podejrzewać, iż towary naruszają prawa własności intelektualnej, może zawiesić zwolnienie towarów lub też zatrzymać je przez okres trzech dni roboczych od chwili otrzymania zawiadomienia przez właściciela praw, o ile jest on znany organowi celnemu, aby umożliwić złożenie wniosku o podjęcie działań, zgodnie z art. 5. W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszoinstancyjny prawidłowo zastosował powyższy przepis, ponieważ w momencie zatrzymania towarów nie posiadał informacji o przedłużeniu okresu ochrony określonego w decyzji ochronnej brytyjskich służb celnych nr PRD 1511 z dnia 1 lutego 2010 r. w zakresie własności intelektualnej, należących do Chivas Holdings (IP) Limited, zgodnie z którą okres ten upłynął w dniu (...) 2012 r. Stanowisko organu I instancji jest trafne, gdyż towar objęty był procedurą tranzytu i został zatrzymany w czasie kontroli towarów opuszczających obszar celny Wspólnoty, co wypełnia przesłankę określoną w art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1383/2003. Ponadto zaistniały okoliczności, które stanowiły "wystarczające powody" by podejrzewać, że towary naruszają prawo własności intelektualnej. W wyniku czynności kontrolnych nie było możliwości ustalenia pochodzenia towaru. Ponadto wygląd towaru, tj. braki w oznakowaniu wskazywały, że jest on pozbawiony cech oryginalności. Z zebranych dowodów wynika, że nie tylko na opakowaniach, ale również na butelkach (na etykietach i na kapslach) nie stwierdzono daty produkcji ani numeru partii. Na rewersie etykiet naklejonych na butelkach, były zamazane dane identyfikacyjne. Prawa własności intelektualnej mogą zostać naruszone, jeżeli towary pochodzące z państw trzecich, podczas ich obecności na obszarze celnym Unii Europejskiej bez dopuszczenia do swobodnego obrotu (np. w przypadku objęcia procedurą zawieszającą), lub nawet przed przybyciem na ten obszar, są przedmiotem czynności handlowej ukierunkowanej na rynek Unii Europejskiej, takiej jak sprzedaż lub reklamowanie, lub w przypadku gdy z dokumentów wynika, że przewiduje się ich skierowanie na rynek Unii Europejskiej. Poza istnieniem czynności handlowej, do czasowego zatrzymania towarów przez organy celne mogą prowadzić również inne okoliczności, wskazujące na istnienie konkretnego zagrożenia nielegalnym skierowaniem na rynek Unii Europejskiej. Do tych okoliczności można zaliczyć m.in. brak dokładnych i wiarygodnych informacji na temat tożsamości lub adresu producenta. W przedmiotowej sprawie organ I instancji dysponował poszlakami, pozwalającymi na powzięcie podejrzenia w zakresie naruszenia praw własności intelektualnej. Stwierdzono bowiem brak dokładnych i wiarygodnych informacji na temat tożsamości towaru. Organ celny nie stwierdza naruszenia praw własności intelektualnej, a jedynie zatrzymuje towary, aby umożliwić właścicielowi praw - podjęcie działań zmierzających do ustalenia, czy rzeczywiście doszło do naruszenia praw własności intelektualnej. Odnosząc się do zarzutu błędnego oznaczenia strony, organ II instancji wskazał, że organ pierwszoinstancyjny dysponował dokumentami celnymi handlowymi, w których ukraiński podmiot występował pod firmą i danymi adresowymi wskazanymi w zaskarżonym postanowieniu. Skargę sądową na powyższe postanowienie złożył (...)prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą (...), zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 i art. 7 k.p.a poprzez usankcjonowanie naruszenia prawa polegającego na naruszeniu art. 4 rozporządzenia nr 1383/2003, w sytuacji gdy towary nie były przeznaczone na rynek Unii Europejskiej i nie pojawiły się jakiekolwiek poszlaki wskazujące na możliwość naruszenia przez towary prawa własności intelektualnej, gdyż zatrzymane towary są produktami oryginalnymi; - naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 217 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez brak określenia strony. Wskazując na te zarzuty, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w (...) wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Z akt administracyjnych wynika, że organy obu instancji nie zadały sobie trudu aby ustalić fundamentalne kwestie, tj. kto ma przymiot strony, czy strona jest należycie reprezentowana, czy zażalenie zostało złożone w terminie i pochodzi od strony oraz czy pełnomocnik strony był prawidłowo umocowany. Organ I instancji skierował postanowienie z dnia (...) 2012 r. do podmiotu o nazwie (...) , wykorzystując dane dotyczące nazwy i siedziby firmy z faktury (...) z dnia (...) 2012 r. oraz ze zgłoszenia MRN nr (...). Dotychczas nie zbadano, jaki status ma (...) tzn. czy jest to osoba prawna, czy też pod tą nazwą prowadzona jest działalność gospodarcza przez osobę fizyczną. Postanowienie pierwszoinstancyjne, skierowane na adres: (...) zostało doręczone pod ten adres w dniu (...)2012 r. W dniu (...)2012 r., za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej (operator publiczny) adwokat (...) występująca jako pełnomocnik (...), wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. W dniu (...) 2012 r. do Urzędu Celnego w (...) wpłynęło pismo adwokat (...) zwane "uzupełnieniem zażalenia", które zostało złożone "(...) w imieniu (...)". W piśmie tym stwierdzono, że nie istnieje podmiot o nazwie (...) oraz, że jest to jednoosobowa działalność gospodarcza. Tymczasem dołączony do pisma wypis z Ogólnego Państwowego Rejestru Przedsiębiorców Osób Prawnych i Fizycznych, jest niejednoznaczny. Nazwa przedsiębiorcy brzmi (...). Dalej podaje się numer identyfikacyjny osoby prawnej (a nie fizycznej) i siedzibę osoby prawnej (a nie fizycznej), tj. (...), Obwód (...), Rejon (...), Osada (...), która różni się od siedziby widniejącej w zgłoszeniu MRN i na fakturze. W następnej kolejności istnieje następujący zapis: "Nazwisko, imię i imię odojcowskie osób, które mają prawo działać w imieniu osoby prawnej bez pełnomocnictwa, również być podczas podpisywania kontraktów, oraz reprezentować przedsiębiorcę osobę prawną lub fizyczną – (...)- kierownik, (...)– podpisujący". Do kolejnego pisma z dnia (...) 2012 r., również zwanego "uzupełnieniem zażalenia", tym razem złożonego w imieniu skarżącego "(...)", adwokat (...) załączyła poświadczoną z oryginałem kopię pełnomocnictwa z dnia (...) 2012 r. "do prowadzenia sprawy (...) we wszystkich instancjach sądowych z prawem dalszej substytucji". W tej sytuacji na organie II instancji spoczywał obowiązek ustalenia, czy podmiot o nazwie (...), w imieniu których pierwotnie występowała adw. (...), posiadał legitymację do złożenia zażalenia, z jakich powodów w późniejszym czasie doszło do zmiany strony skarżącej (...) czy (...) z siedzibą widniejącą na fakturze i w zgłoszeniu MRN (...), jest tożsamy z (...) z siedzibą podaną w Ogólnym Państwowym Rejestrze Przedsiębiorców Osób Prawnych i Fizycznych (...). Tak się jednak nie stało. Uszło również uwadze organu odwoławczego, że zakres umocowania wynikający z pełnomocnictwa udzielonego przez (...) nie upoważniał adwokat (...) do działania przed organami celnymi, lecz wyłącznie do prowadzenia sprawy (...) "(...) we wszystkich instancjach sądowych (...)". W tych warunkach organ II instancji, miast wydać zaskarżone postanowienie, na skutek rozpatrzenia zażalenia wniesionego pismem z dnia (...) 2012 r. przez pełnomocnika (...), powinien był w pierwszej kolejności wezwać adwokat (...) do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez wyjaśnienie, od jakiego podmiotu pochodzi zażalenie, wykazanie, że ów podmiot jest tożsamy z podmiotem widniejącym na fakturze oraz w zgłoszeniu MRN oraz do złożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu (...) przed właściwymi organami, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia (art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne – Dz. U. z 2004 r., Nr 68, poz. 622 ze zm. – dalej Prawo celne). Skoro tak się nie stało uznać trzeba, że wydając zaskarżone postanowienie organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej, co skutkuje stwierdzeniem jego nieważności. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 159, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonych aktów nie może być przeprowadzona przez sąd dowolnie, lecz powinna przebiegać w pewnej, określonej kolejności. Nie budzi natomiast wątpliwości w świetle utrwalonego orzecznictwa, że w pierwszej kolejności należy przeprowadzić kontrolę aktu i postępowania, które go poprzedziło, z punktu widzenia ewentualnego występowania wad powodujących nieważność aktu. Ustalenie istnienia kwalifikowanej wady aktu, powodującej stwierdzenie jego nieważności, czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale wręcz niedopuszczalną. W tych okolicznościach, badanie legalności zaskarżonego postanowienia w aspekcie prawidłowego zastosowania art. 4 rozporządzenia nr 1383/2003, jest niedopuszczalne. Ponownie rozpatrując sprawę, organ II instancji dostosuje się do powyższych wskazań. W przypadku uzupełnienia braków formalnych zażalenia, pierwszorzędną kwestią będzie ustalenia, jaki podmiot ma przymiot strony, od kogo pochodzi zażalenie, czy zażalenie jest dopuszczalne z przyczyn o charakterze podmiotowym oraz czy zażalenie złożone w imieniu (...) zostało wniesione w terminie ustawowym. Dopiero w sytuacji, gdy wyeliminuje się konieczność wydania jednego z postanowień, o których mowa w art. 228 § 1 pkt 1 lub 2 Ordynacji podatkowej, będzie można przystąpić do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie pierwszoinstancyjne, wniesionego przez (...), przez (...) czy też przez inny podmiot. Należy mieć przy tym na uwadze aby wydawane akty kierować do właściwego podmiotu, mającego przymiot strony. Organ powinien wezwać adwokat (...) do wyjaśnienia przedstawionych wyżej wątpliwości, zakreślając jej stosowny termin. Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270- dalej jako p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 i art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na wysokość zasądzonych kosztów postępowania składają się następujące elementy: - 100 zł – wpis sądowy; - 240 zł – wynagrodzenie adwokata; - 17 zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa.