III SA/Lu 684/24
WyrokWSA w Lublinie2025-01-23
Skład orzekający: Robert Hałabis, Jerzy Drwal, Anna Strzelec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekroczenie przez kierowcę 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, w tym przestępstwo, uzasadnia zatrzymanie prawa jazdy wszystkich posiadanych kategorii, nawet jeśli naruszenia dotyczyły tylko jednej kategorii?Ratio decidendi
Przekroczenie przez kierowcę 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego stanowi obligatoryjną przesłankę do wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Ustawa nie przewiduje możliwości miarkowania rodzaju zatrzymanych uprawnień ani nie rozróżnia sytuacji w zależności od kategorii pojazdu, którym popełniono naruszenie. W związku z tym, w przypadku przekroczenia limitu punktów, organ wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy we wszystkich posiadanych przez kierowcę kategoriach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zatrzymaniu prawa jazdy wszystkich posiadanych kategorii. Podstawą zatrzymania było przekroczenie przez skarżącego 25 punktów karnych w krótkim okresie, wynikające z dwóch naruszeń przepisów ruchu drogowego, w tym jednego zakwalifikowanego jako przestępstwo. Skarżący argumentował, że zatrzymanie wszystkich kategorii jest nieproporcjonalne, ponieważ naruszenia dotyczyły tylko kategorii B i prowadzenia samochodu osobowego, co skutkuje utratą pracy zawodowego kierowcy. Podnosił również zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i konstytucyjnych zasad równości i proporcjonalności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 5 sierpnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania P. M., utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 9 kwietnia 2024 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 21 listopada 2023 r. wpłynęły do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w B. P. dwa wnioski Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 20 listopada 2023 r., o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy P. M. (dalej także jako "skarżący") oraz o poinformowanie o badaniu psychologicznym, w związku z wielokrotnym naruszeniem przez skarżącego przepisów ruchu drogowego, w okresie od dnia 6 kwietnia 2023 r do 21 maja 2023 r., w którym to okresie skarżący otrzymał łącznie 25 punktów.
Starosta [...] (dalej "Starosta", "organ I instancji") pismem z dnia 22 listopada 2023 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kategorii AM, B, B13+E, C, C1, C+E, C1+E, T.
Pismem z dnia 5 grudnia 2023 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do momentu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Rejonowy w B. P. w zakresie wniosku o przywrócenie terminu zawitego do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 października 2023 r. Skarżący wniósł także o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci:
- wniosku o przywrócenie terminu na okoliczność wykazania możliwości utraty prawomocności wyroku z dnia 20 października 2023 r., a tym samym braku przekroczenia przez skarżącego 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego;
- pisma KMP w B. P. z dnia 20 września 2023 r. na okoliczność wykazania, że punkty karne wynikające ze zdarzenia drogowego z dnia 21 maja 2023 r. związane z wyrokiem z dnia 24 października 2023 r. miały charakter tymczasowy;
- wyroku Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 20 października 2023 r. na okoliczność wykazania, że orzeczenie to dotyczy punktów tymczasowych za zdarzenie z dnia 21 maja 2023 r.
W załączeniu do powyższego pisma z dnia 5 grudnia 2023 r. skarżący przedstawił dwa orzeczenia psychologiczne z dnia 2 grudnia 2023 r., o braku przeciwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i o braku przeciwskazań do kierowania określonymi pojazdami.
Pismem z dnia 13 grudnia 2023 r. Starosta [...] zwrócił się do KWP w Lublinie o wyjaśnienie, czy wobec P. M. L. Komendant Wojewódzki podtrzymuje wnioski z dnia 20 listopada 2023 r., o sprawdzenie kwalifikacji i poinformowanie o badaniu psychologicznym.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 21 grudnia 2023 r., Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie poinformował, że podstawą sporządzenia wniosków były wpisy ostateczne dotyczące naruszeń stwierdzonych prawomocnym mandatem karnym (za naruszenie z 6 kwietnia 2023 r.) oraz prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. P. (dotyczącym naruszenia z 21 maja 2023 r.). Wobec czego wnioski są zasadne i wiążące.
Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2024 r. postępowanie w sprawie zostało, zgodnie z wnioskiem skarżącego, zawieszone do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia przez Sąd Rejonowy w B. P.. Po ustaleniu organu I instancji, że od wyroku Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt II K [...] nie wywiedziono apelacji, i że jest on prawomocny od 28 października 2023 r. (pismo Sądu Rejonowego w B. P. VIII Wydział Wykonywania Orzeczeń z dnia 11 marca 2024 r.), postanowieniem z dnia 15 marca 2024 r. postępowanie zostało podjęte.
Następnie decyzją z dnia 9 kwietnia 2024 r. Starosta - działając na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks kamy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 z późn. zm.) - dalej "ustawa zmieniająca z dnia 20 marca 2015 r." w związku z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz.1047 z późn. zm.) - orzekł o zatrzymaniu P. M. prawa jazdy AM, B, B13+E, C, C1, C+E, C1+E, T nr [...]/[...], wydanego w dniu 9 sierpnia 2022 r. przez Starostę Bialskiego, do czasu ustania przyczyny, która była powodem zatrzymania prawa jazdy.
Od powyższej decyzji P. M. złożył odwołanie. Podnosił, że z informacji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie wynika, iż skarżący przekroczył 24 punkty, co wynika jedynie z dwóch wykroczeń popełnionych w związku z kat. B i prowadzeniem przez skarżącego samochodu osobowego, tymczasem zaskarżona decyzja dotyczy wszystkich posiadanych przez niego kategorii i w sytuacji, gdy skarżący wykonuje zawód kierowcy, wiąże się to z utratą miejsca zatrudnienia i zarobkowania. Powołując się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r. sygn. SK 23/21 oraz z dnia 11 października 2016 r. sygn. K 24/15, zwrócił uwagę, że stosowanie sankcji administracyjnej nie może stanowić wyrazu nieproporcjonalnej (nadmiernej) ingerencji w prawa i wolności jednostki. W ocenie skarżącego, prawidłowym rozwiązaniem byłoby zatrzymanie prawa jazdy tej kategorii, która wynika z popełnionych przez skarżącego dwóch wykroczeń drogowych a więc kategorii B, bo w przeciwnym wypadku dochodzi do zaostrzenia wymierzonej sankcji administracyjnej w stopniu wyższym niż sankcja prawno-karna.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Odwołując się do regulacji art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej. z dnia 20 marca 2015 r., organ odwoławczy wskazał, że przekroczenie 24 punktów jest wystarczającym argumentem, by uznać kierowcę za niemającego odpowiednich kwalifikacji do prowadzenia pojazdów, oraz że nieznane są mu przepisy, znaki i zasady ruchu drogowego. Z zaświadczenia Komendanta Miejskiego Policji w B. P. z dnia 20 września 2023 r. wynika, że P. M. w okresie od 9 września 2019 r. do 12 sierpnia 2022 r. wielokrotnie naruszał przepisy ruchu drogowego poprzez niejednokrotne przekroczenia prędkości, naruszenie obowiązku używania pasów bezpieczeństwa. P. M., dopuszczając się dwóch naruszeń przepisów ruchu drogowego w przeciągu niespełna dwóch miesięcy (od 6 kwietnia do 21 maja 2023 r.) w tym jednego zakwalifikowanego jako przestępstwo, za które sąd prawomocnie skazał go na dziesięć miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata, poddaje w wątpliwość swoje umiejętności jako kierowcy i świadczy to jak najbardziej o konieczności zatrzymania mu prawa jazdy do czasu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, w trosce o bezpieczeństwo jego i innych uczestników ruchu drogowego. Z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy nie wynika także aby organ miał możliwość zatrzymania osobie posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami części posiadanych uprawnień. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że kierowcy posiadającemu uprawnienia do kierowania pojazdami w sytuacji przekroczenia 24 punktów - starosta zatrzymuje prawo jazdy wydając w tej sprawie decyzję. Powyższe wskazuje na związanie organu (starosty) nie dając mu w tym kierunku żadnej swobody, przez co zatrzymanie prawa jazdy obejmuje wszystkie posiadane przez kierowcę uprawnienia. Przekroczenie limitu punktów powoduje zatrzymanie wszystkich posiadanych kategorii uprawnień, bez względu na to jakim pojazdem nastąpiło naruszenie przepisów.
Organ odwoławczy wyjaśnili również, że nie można odnieść powoływanego przez skarżącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w sprawie o sygn.. akt SK 23/21 do stanu faktycznego niniejszej sprawy.
P. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Lublinie na decyzję Kolegium z dnia 5 sierpnia 2024 r., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego tj.:
- art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. w związku z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i w związku z art. 2, art. 8 ust. 2, art. 32 i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez błędne i nieuprawnione zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy na wszystkie posiadane przez niego kategorie, tj.: AM, B, B1, B=E, C, Cl, C+E, C1+E i T, zamiast tylko na kategorię B dotyczącą popełnionych dwóch wykroczeń w sytuacji, gdy jest to sankcja nadmierna i powodująca utratę możliwości zarobkowania przez skarżącego, oraz która to powoduje dyskryminacyjne różnicowanie i surowsze traktowanie obywateli w postępowaniu administracyjnym w porównaniu z przepisami kodeksu karnego dotyczących stosowania kar i środków karnych;
- art. 98a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1240 ze zm.), poprzez zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy w sytuacji poddania się przez niego badaniu psychologicznemu, z treści którego wynika brak jakichkolwiek przeciwskazań do prowadzenia pojazdów;
2. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako "k.p.a.", poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy dotyczących rodzaju kategorii prawa jazdy podlegającej zatrzymaniu, braku ustaleń dotyczących istnienia rzeczywistych przeciwskazań skarżącego do prowadzenia pojazdów oraz oparcie zaskarżonej decyzji na innej podstawie prawnej niż ta, którą wskazał organ I instancji.
W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Starosty z dnia 9 kwietnia 2024 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podnosił, że z informacji Komendanta Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie z dnia 20 listopada 2023 r. wynika, iż skarżący przekroczył 24 punkty, co wynika z dwóch wykroczeń, tj. odpowiednio z dnia 6 kwietnia 2023 r. oraz z dnia 21 maja 2023 r. Wykroczenia te popełnione były w związku z kategorią B prawa jazdy i prowadzeniem przez skarżącego samochodu osobowego. Wydana w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji oraz zaskarżona decyzja, dotyczą wszystkich kategorii posiadanych przez skarżącego, tj.: AM, B, B1, B=E, C, Cl, C+E, C1+E oraz T. Skarżący od wielu lat wykonuje zawód kierowcy zawodowego i zatrzymanie mu wszystkich uprawnień łączy się z utratą miejsca zatrudnienia i zarobkowania. Pełnomocnik podnosił również, z odwołaniem do wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sprawach sygn. akt: SK 23/21 i K 24/15, że stosowanie sankcji administracyjnej nie może stanowić wyrazu nieproporcjonalnej (nadmiernej) ingerencji w prawa i wolności jednostki. Sankcja ta nie może jednak rozszerzać nadmiernie skutków wynikających z popełnionego wykroczenia. To rozszerzenie jest widoczne na pierwszy rzut oka skoro w postępowaniu karnym sądowym dotyczącym przestępstwa, sąd powszechny może w środku karny dotyczącym zakazu prowadzenia pojazdów orzec ich określony rodzaj (art. 42 § 1 kodeksu karnego).
W ocenie pełnomocnika skarżącego, prawidłowym rozwiązaniem byłoby zatrzymanie prawa jazdy tej kategorii, która wynika z popełnionych przez skarżącego dwóch wykroczeń drogowych tj. kategorii B. Inne rozwiązanie stanowi w istocie rozszerzenie sankcji administracyjnej na te osobiste uprawnienia skarżącego (prawo jazdy), które nie dotyczą popełnionych wykroczeń.
Pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę na możliwość stosowania przez sąd bezpośrednio przepisów Konstytucji RP, podkreślając, że orzeczenie sądu odmawiające zastosowania potencjalnie niekonstytucyjnej normy ustawowej nie przesądza o jej niekonstytucyjności, a orzeczenie sądu podlega kontroli instancyjnej. Uprawnienie sądów do odmowy zastosowania takiej normy nie stanowi naruszenia wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego do sprawowania kontroli konstytucyjności ustaw.
W ocenie pełnomocnika skarżącego, decyzje obu instancji naruszają art. 32 Konstytucji (zasada równości). Kryterium różnicowania w sprawie niniejszej, wynikające z treści art. 42 § 1 ustawy Kodeks karny i treści przepisów art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. w związku z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a dotyczące odmiennego traktowania obywateli w zakresie możliwości orzeczenia o rodzaju zakazu prowadzenia pojazdów - jest niedopuszczalne z punktu widzenia konstytucyjnej zasady równości oraz proporcjonalności. Przedmiotowe kryterium różnicowania obywateli nie pozostaje w racjonalnym związku z celem i treścią ww. regulacji oraz wagą interesu, któremu różnicowanie ma służyć.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy kategorii AM, B, B1, B+E, C, C1, C+E, C1+E, T, w związku z przekroczeniem przez skarżącego liczby 24 punktów w okresie od 6 kwietnia 2023 r. do 21 maja 2023 r.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji stanowiły art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. oraz art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W tym miejscu już zauważyć należy, że nietrafny pozostaje zarzut skargi co do oparcia zaskarżonej decyzji na innej podstawie prawnej niż ta, którą wskazał organ I instancji, poprzez powołanie przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 2328). Wbrew zarzutom skargi wskazana regulacja nie została powołana ani w uzasadnieniu ani w komparycji zaskarżonej decyzji. Wskazana regulacja, jak słusznie zauważyło Kolegium w odpowiedzi na skargę, a co sądowi wiadomym jest też z urzędu, stanowiła podstawę wydania przez Kolegium (w odrębnym postępowaniu) decyzji z dnia 9 kwietnia 2024r. nr [...] w przedmiocie skierowania P. M. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego, która również została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Z brzmienia stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. wynika, że do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5 (czyli ustawy o kierujących pojazdami), starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 4, to jest ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 1251), dalej: "p.r.d.".
Z kolei art. 130 ust. 1 p.r.d., do którego odsyła ustawa zmieniająca z 20 marca 2015 r., został uchylony 4 czerwca 2018 r. Przed jego uchyleniem stanowił on, że policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Uchylenie art. 130 p.r.d. nastąpiło 4 czerwca 2018 r. na podstawie art. 125 pkt 13 w zw. z art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Jednocześnie 4 czerwca 2018 r. wszedł w życie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957 ze zm.), dalej: "ustawa zmieniająca z dnia 9 maja 2018 r.", zgodnie z którym przepis art. 130 p.r.d., w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 p.r.d. W myśl art. 16 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 9 maja 2018 r. minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie.
Następnie, w ustawie z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2328 ze zm.), dalej: "ustawa zmieniająca p.r.d. z 2021 r.", w art. 14 pkt 2 i 3 przewidziano, że w ustawie zmieniającej z dnia 9 maja 2018 r. wprowadza się następujące zmiany: 2) uchyla się art. 16; 3) art. 16a otrzymuje brzmienie: "Art. 16a. Do dnia wskazanego w komunikacie, o którym mowa w art. 14 ust. 2, policjant zatrzyma prawo jazdy w razie przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wpisanych do ewidencji, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2328). Przepisy art. 135 ust. 4, art. 135a ust. 5, art. 135b i art. 136 ust. 1-3 oraz art. 139 ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się odpowiednio.".
Z kolei art. 17 ust. 1 i 5 ustawy zmieniającej p.r.d. z 2021 r. stanowi, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14 (czyli ustawy zmieniającej z dnia 9 maja 2018 r.), policja prowadzi ewidencję kierujących pojazdami silnikowymi, motorowerami oraz tramwajami naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu popełnionemu przez osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym, motorowerem lub tramwajem przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 1 do 15 i wpisuje się ją do tej ewidencji (ust. 1). Ewidencja, o której mowa w ust. 1, obejmuje także naruszenia przepisów ruchu drogowego, o których mowa w art. 130 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, popełnione przed dniem wejścia w życie art. 14 pkt 2 niniejszej ustawy. Do tych naruszeń w zakresie liczby przypisanych punktów oraz ich usuwania stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 5).
W dacie wydania przez Starostę decyzji nie doszło do określenia przez ministra informatyzacji terminu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzanie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach. Wobec czego przekroczenie przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów w wyniku naruszeń przepisów ruchu drogowego jest przesłanką do wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Ustalony stan fatyczny w sprawie nie może budzić wątpliwości. Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie wnioskami z dnia 20 listopada 2023 r., działając na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy zmieniającej p.r.d. z 2021 r. zwrócił się do Starosty o sprawdzenie w stosunku do skarżącego kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadania uprawnień, i działając na podstawie art. 98a ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o kierujących pojazdami zwrócił się poinformowanie go o obowiązku poddania skarżącego badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu, wskazując, że skarżący w okresie od 6 kwietnia 2023 r. do 21 maja 2023 r. otrzymał łącznie 25 punktów.
Przed wydaniem decyzji Starosta, dążąc do należytego wyjaśnienia sprawy i odnosząc się do podnoszonych przez pełnomocnika skarżącego argumentów co do tymczasowości wpisanych do ewidencji kierujących pojazdami punktów za napuszenie z dnia 21 maja 2023 r., ustalił, że podstawą wniosków Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie były wpisy ostateczne dotyczących naruszeń. Naruszenia zostały stwierdzone prawomocnym mandatem karnym (co do naruszenia z dnia 6 kwietnia 2023 r., za które przypisano skarżącemu 10 punktów karnych) oraz prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt II K [...] (wyrok prawomocny od 28 października 2023 r.), w świetle którego za naruszenie z dnia 21 maja 2023 r. stypizowane jako przestępstwo z art. 177 § 1 Kodeksu karnego, przypisano skarżącemu 15 punktów karnych.
W tym stanie faktycznym i w świetle niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawnej art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. Starosta miał nie tylko prawo, ale i obowiązek wydać decyzję administracyjną o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Zawarty w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. zwrot "starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy" wyraźnie wskazuje, że rozstrzygnięcie wydane na podstawie tego przepisu ma charakter związany. W sytuacji zatem, gdy kierowca przekroczy liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ administracji w tym zakresie nie ma żadnej dowolności.
To oznacza, że podniesiony w pierwszej kolejności zarzut błędnego zastosowania art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. nie mógł zostać uwzględniony. Istotne w niniejszej sprawie było przekroczenie 24 punktów karnych, które nastąpiło po wejściu w życie art. 7 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy zmieniającej, który obowiązywał też w dacie wszczęcia postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Organy związane były informacją Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie co do liczby punktów karnych. Informacja komendanta obligowała Starostę do wszczęcia postępowania o zatrzymanie prawa jazdy zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. Prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej zatrzymania prawa jazdy organy nie miały kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Prowadzenie ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, należy do wyłącznej kompetencji właściwych organów Policji. Tylko organy Policji, jako właściwe do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i przypisywania określonemu naruszeniu odpowiedniej liczby punktów są władne do korygowania tych punktów. Kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie, ilości punktów karnych przyznanych danemu kierowcy, może być jedynie rozważana w sprawie ze skargi na taką czynność, w trybie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Natomiast w postępowaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy organy związane są liczbą punktów. Organ sprawdza jedynie czy wpisy wskazane we wniosku są wpisami ostatecznymi, co też jak wyżej wskazano w niniejszej sprawie uczynił (pismo organu I instancji z dnia 13 grudnia 2023 r. i z dnia 27 marca 2024 r. k. [...] i [...] akt adm.). Skoro na dzień orzekania przez ograny, co nie było przez pełnomocnika kwestionowane, wpisy nie zostały usunięte z ewidencji, tak jak w niniejszej sprawie, organ związany był wnioskiem.
Podobnie jak w postępowaniu o skierowanie kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, tak i w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy organ administracji nie bada się, czy organy kontroli ruchu drogowego dokonały właściwej kwalifikacji zachowań kierowcy, ani też czy stwierdzonym naruszeniom przepisów ruchu drogowego przypisano w ewidencji kierowców naruszających przepisy właściwą liczbę punktów. Organ działa tu będąc związanym wpisem w ewidencji i liczbą punktów podanych przez komendanta wojewódzkiego Policji. Kwestionowanie przez kierowcę prawidłowości stanu ewidencji - czy to w związku z zarzutem braku wystarczającej informacji o ilości posiadanych punktów karnych czy też w związku z brakiem odnotowania, iż kierowca przed przekroczeniem 24 punktów karnych odbył stosowne szkolenie skutkujące zmniejszeniem ilości punktów karnych może mieć miejsce jedynie przed organami Policji, a następnie, jak wskazano, przed sądem administracyjnym w skardze na czynność lub bezczynność w przedmiocie wpisu do ewidencji.
W niniejszym postępowaniu organ dwukrotnie zwracał się do Komendanta Wojewódzkiego Policji o udzielenie informacji co do zasadności złożonych w dniu 20 listopada 2023 r. wniosków (powołane wyżej pisma Starosty z dnia 13 grudnia 2023 r. i z dnia 27 marca 2024 r.), odnosząc się do przedstawianych przez pełnomocnika skarżącego w trakcie postepowania administracyjnego argumentów i składanych wniosków dowodowych
Nie sposób odmówić organom zachowania należytej staranności w wyjaśnieniu sprawy i podzielić zarzutów skargi co do naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania, zwłaszcza naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.
W trakcie postępowania organ I instancji, w oparciu o informację udzieloną przez organy Policji ustalił, że w prowadzonej przez ten organ ewidencji widnieje również wpis o odbytym przez skarżącego szkoleniu w dniu [...] Ruchu Drogowego w B. P., które miało, zdaniem pełnomocnika skarżącego zredukować skarżącemu 6 punktów karnych. Jednakże, jak trafnie zauważyło Kolegium, za stanowiskiem wyrażonym przez Komendę Wojewódzką Policji w Lublinie w piśmie z dnia 4 kwietnia 2024 r., zgodnie z art. 17 ust. 6f ustawy zmieniającej p.r.d. z 2021 r. odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów przekroczyła 24.
Reasumując, zaskarżona decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest więc decyzją wydawaną z uznania administracyjnego, ale decyzją związaną i wbrew twierdzeniu skarżącego, nie było przedmiotem analizy – czy zaistniały uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji kierowcy, lecz czy skarżący przekroczył 24 punkty. Taka też informacja w niniejszej sprawie do Starosty [...] wpłynęła. Nie ma więc wątpliwości, że została spełniona przesłanka wydania zaskarżonej decyzji.
Zupełnie bezpodstawny więc pozostaje zarzut naruszenia art. 98a ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy w sytuacji, gdy badanie psychologiczne wykazało, że brak jest po stronie skarżącego jakichkolwiek przeciwskazań do prowadzenia pojazdów. W aktach sprawy znajduje się informacja Starosty [...] z dnia 22 listopada 2023 r. wydana w oparciu o wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie o obowiązku poddania się przez skarżącego badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, ale jest to odrębny obowiązek kierowcy, będący konsekwencją przekroczenia przez niego 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zatrzymanie prawa jazdy ma miejsce na podstawie innych przepisów prawa i jak wskazano wyżej, w niniejszej sprawie ta materialnoprawna podstawa wydania zaskarżonej decyzji zaistniała.
Nie sposób przy tym podzielić zarzutu skargi co do naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. w związku z art. 130 ust. 1 p.r.d. i w związku z art. 2, art. 8 ust. 2, art. 32 i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez błędne i nieuprawnione zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy wszystkich kategorii, zamiast tylko kategorii B dotyczącej popełnionych dwóch wykroczeń, w sytuacji, gdy jest to sankcja nadmierna i powodująca utratę możliwości zarobkowania przez skarżącego (skarżący jest zawodowym kierowcą), co powoduje też dyskryminacyjne różnicowanie i surowsze traktowanie obywateli w postępowaniu administracyjnym w porównaniu z przepisami kodeksu karnego dotyczących stosowania kar i środków karnych.
Po pierwsze, jak już wspomniano naruszenie z dnia 21 maja 2023 r. nie stanowiło wykroczenia, a przestępstwo z art. 177 § 1 Kodeksu karnego, za który to czyn wyrokiem z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt II K [...], Sąd Rejonowy w B. P. skazał skarżącego na 10 miesięcy pozbawienia wolności, wykonanie której warunkowo zawieszono na okres dwóch lat próby.
Po drugie właściwy starosta w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d., jest zobowiązany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Ustawa nie przewiduje więc żadnych okoliczności znoszących ten obowiązek, czy też miarkowania rodzaju zatrzymanych uprawnień. Kierowca otrzymuje przewidziane punkty za określone naruszenia ruchu drogowego i punkty nie są liczone oddzielnie dla poszczególnych posiadanych kategorii prawa jazdy. Tym samym w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów organ wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w zakresie wszystkich posiadanych przez kierowcę kategorii (zob. też wyrok w sprawie sygn. akt III SA/Wr 261/23, LEX nr 3714496). Trafne jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że przekroczenie limitu punktów powoduje zatrzymanie wszystkich posiadanych kategorii uprawnień, bez względu na to jakim pojazdem nastąpiło naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Zgodzić się również należy z organem odwoławczym, że nie można odnieść przywołanego przez pełnomocnika skarżącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt SK 23/21, który badał zgodność z Konstytucją RP art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Przedmiot niniejszej sprawy nie dotyczy odmowy wydania prawa jazdy określonej kategorii, a z akt sprawy nie wynika aby wobec skarżącego zastosowano zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju. Nie można podzielić zarzutów skargi, że pomimo braku orzeczenia wobec skarżącego środka karnego przez sąd powszechny i stosowaniu wobec niego sankcji administracyjnej, a nie karnej - skutki są znacznie bardziej dolegliwe. Tym samym zarzuty skargi co do naruszenia konstytucyjnej zasady równości oraz proporcjonalności w związku z różnicowaniem treści art. 42 § Kodeksu karnego i treści art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. są nieuzasadnione.
Zauważyć przy tym należy, że powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy i jak wskazał Trybunał jego skutkiem nie jest utrata mocy obowiązującej art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami ale wyeliminowanie treści normatywnej, która została wskazana w sentencji jako niekonstytucyjna. W konsekwencji organ administracji nie może pozbawić osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia.
Także powołany przez pełnomocnika skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. akt K 24/15 nie może znaleźć odniesienia w okolicznościach sprawy niniejszej. Przypomnieć bowiem należy, że przedmiotowym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn, sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy i odpowiedzialności prawnokarnej za wykroczenie, jest zgodny między innymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a w zakresie, w jakim nie przewiduje sytuacji usprawiedliwiających - ze względu na stan wyższej konieczności - kierowanie pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, jest niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej.
Konkludując powyższe rozważania, zdaniem sądu, wbrew zarzutom skargi, w niniejszej sprawie nie zostały naruszone ani przepisy postępowania, bowiem organy podjęły wszelkie uzasadnione czynności, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy, co niewątpliwie nastąpiło, ani przepisy prawa materialnego, które właściwie zostały przez organy odczytane i zastosowywane. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie zarówno co do podstawy prawnej, jak i faktycznej, spełniając tym samym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie sądu o podjętych przez organ działaniach nie sposób powiedzieć, że przeczą one idei demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady równości oraz proporcjonalności.
Z tych wszystkich względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło