III SA/Lu 687/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia [...] września 2023 r., nr [...] w przedmiocie ponaglenia w sprawie wydania kopii aktu małżeństwa postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić K. Z. kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W piśmie z dnia [...] 2023 r. K. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Burmistrza Miasta D. polegającą na pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przesłanie kopii aktu małżeństwa. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt III SAB/Lu 12/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.), z powodu niewyczerpania przez skarżącego środka zaskarżenia w postaci ponaglenia służącego w postępowaniu administracyjnym. Pismem z dnia 22 sierpnia 2023 r. skarżący, powołując się na przepis art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a.") wniósł do Wojewody Lubelskiego ponaglenie, zarzucając bezczynność Burmistrza Miasta D. w przedmiocie wniosku skarżącego o przesłanie kopii aktu małżeństwa. Postanowieniem z dnia 21 września 2023 r., nr [...] Wojewoda Lubelski na podstawie art. 37 § 5 i 6 k.p.a. orzekł o braku przesłanek do stwierdzenia, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w D., prowadzący sprawę w przedmiocie wydania i przesłania kopii aktu małżeństwa żądanego przez skarżącego, dopuścił się bezczynności oraz przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa. K. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 21 września 2023 r., domagając się jego uchylenia w całości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga wniesiona na postanowienie Wojewody Lubelskiego podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm. ), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm. ), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Ponadto na mocy art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W niniejszej sprawie przedmiot skargi do sądu administracyjnego stanowi postanowienie Wojewody Lubelskiego wydane w przedmiocie ponaglenia wniesionego przez skarżącego na podstawie art. 37 k.p.a. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Na mocy art. 37 § 6 k.p.a. organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Wydane na podstawie przepisu art. 37 § 6 k.p.a. postanowienie w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., jest postanowieniem zaliczanym do grupy aktów administracyjnych wydawanych w toku postępowania administracyjnego, dotyczących poszczególnych, incydentalnych kwestii wynikających w toku tego postępowania, a nie aktów rozstrzygających o istocie sprawy. Postanowienie to nie kończy postępowania w sprawie, jak również według kodeksu postępowania administracyjnego nie przysługuje na nie zażalenie. Nie jest to więc postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2170/18, z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 2897/19, z dnia 10 października 2022 r., sygn. akt III OSK 940/22). Należy więc uznać, że nie jest dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego na postanowienie dotyczące ponaglenia. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skoro zatem rozstrzyganie tego rodzaju spraw nie wchodzi w zakres kognicji sądów administracyjnych, złożona skarga nie może być rozpoznana i podlega odrzuceniu na podstawie powołanego przepisu. Nie oznacza to jednak pozbawienia strony środków ochrony prawnej. Ponaglenie do organu wyższego stopnia stanowi formalną przesłankę wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ pierwszej instancji (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W związku z tym, po wniesieniu ponaglenia, niezależnie od sposobu jego rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia, stronie otwiera się droga do wniesienia ewentualnej skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu pierwszej instancji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę. Orzeczenie z punktu II postanowienia uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.