III SA/Lu 689/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski /spr./, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2004r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] wydaną w sprawie Nr [...], którą na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r., nr 156, poz.1641) zwolnił funkcjonariusza celnego L. S. ze służby celnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] września 2004 r. Prokuratura Okręgowa skierowała przeciwko funkcjonariuszowi do Sądu Rejonowego akt oskarżenia o przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, z art. 228 § 1 kk. W związku z powyższym faktem, w dniu [...] września 2004 r. Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, który został wprowadzony ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) wydał decyzję o zwolnieniu, funkcjonariusza celnego L. S. ze Służby Celnej z dniem doręczenia przedmiotowej decyzji. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i przywrócenie go do służby celnej. Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu wniosku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, w związku z czym L. S. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze zarzucił: - niezgodność decyzji z art. 42 ust 3 oraz z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, - niezgodność z art. 6 ust 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, - sprzeczność powyższych przepisów z art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, na podstawie którego Skarżący został zwolniony ze Służby Celnej. Skarżący w uzasadnieniu wskazał, że w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej została wyrażona zasada, iż " wszyscy są wobec prawa równi", co oznacza prawo obywatela do równego traktowania przez władze publiczne. Zasada ta uległa naruszeniu poprzez zróżnicowanie sytuacji funkcjonariuszy Służby celnej, z sytuacją funkcjonariuszy innych służb mundurowych. Zdaniem skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r. w sposób jaskrawy stoi w sprzeczności z art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, w której określony został wyraźnie zarówno podmiot (każdego) jak i czas obowiązywania zasady domniemania niewinności (dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu). Skarżący wskazuje również ,że jako urzędnik administracji państwowej pracował na uznanie i szacunek rodziny i otoczenia. Zaskarżone decyzje rujnują jego karierę i wywołują bardzo dotkliwe skutki finansowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia zasady domniemania niewinności wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, a wywodzącej się bezpośrednio z art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, jak również zarzucanej sprzeczności z treścią ww. przepisów art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej organ wskazuje, że zasada ta ma zastosowanie w postępowaniu karnym i nie może być traktowana tak szeroko, by uniemożliwiała sprawowanie nadzoru nad instytucjami zaufania publicznego. Jedną z nich jest Służba Celna, której funkcjonariusze jako jedyni poddani są takim restrykcjom, a warunki ich zwolnienia są znacznie bardziej rygorystyczne. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego służby mundurowe nie tworzą jednej grupy zawodowej. Każda z nich ma swoją odrębną specyfikę. Celnicy zaś poddani są szczególnej presji korupcyjnej, a więc i wymogi im stawiane mogą być szczególnie rygorystyczne, także z uwagi na fakt, iż działania służby celnej kształtują autorytet państwa, stąd wyjątkowo wysokie wymogi wobec etyki postępowania jej funkcjonariuszy, które nie naruszają konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Dyrektor Izby Celnej jako organ administracji rządowej zobligowany jest do stosowania obowiązującego prawa, w związku z czym nie przysługują mu uprawnienia ocenne, czy dany przepis jest zgodny z ustawą zasadniczą. Artykuł 25 ust 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, który stanowił podstawę zwolnienia funkcjonariusza celnego L. S. ze służby ma charakter obligatoryjny, a więc nie zależy od uznania Dyrektora Izby Celnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Nie jest sporne , że wobec skarżącego będącego funkcjonariuszem celnym został wniesiony akt oskarżenia o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - Funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku m. in. wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Zgodność tego przepisu dotyczącego przesłanek obligatoryjnego zwolnienia funkcjonariuszy celnych ze służby z konstytucyjnym porządkiem Rzeczypospolitej Polskiej była badana przez Trybunał Konstytucyjny na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, który był zdania, że narusza to zasadę domniemania niewinności. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K 1/04 (opubl. w Dz. U. nr 236 poz. 2371) orzekł, że art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał podkreślił, iż wyrażona w art. 42 ust. 3 Konstytucji zasada domniemania niewinności, zasadniczą rolę odgrywa w ramach toczącego się procesu karnego. Zasada ta nie może być traktowana tak szeroko, by uniemożliwiała sprawowanie nadzoru nad instytucjami zaufania publicznego. Zdaniem Trybunału dopuszczalność wprowadzenia konsekwencji prawnych toczącego się postępowania karnego nie może być analizowana na tle zasady domniemania niewinności. Art. 42 ust. 3 i art. 2 Konstytucji nie są więc adekwatnymi wzorcami kontroli kwestionowanych przepisów. Funkcjonariusze celni są zaliczani do tzw. służb mundurowych. Problem uczciwości i wiarygodności osób pełniących służbę publiczną jest w Polsce wyjątkowo istotny. Stąd osoby pełniące taką służbę poddane są specyficznym rygorom. Zdaniem Trybunału status prawny celników wyróżnia się na tle innych służb mundurowych, a specyfika ich pracy uzasadnia dopuszczalność wprowadzenia bardziej rygorystycznych wymogów zatrudniania. Działania służby celnej kształtują autorytet państwa, stąd wyjątkowo wysokie wymogi wobec etyki postępowania jej funkcjonariuszy. Kwestionowane zmiany są zatem usprawiedliwione i nie naruszają konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji). Tym samym nie można podzielić zastrzeżeń skarżącego w zakresie zgodności podstawy prawnej kwestionowanych decyzji z porządkiem konstytucyjnym Rzeczypospolitej Polskiej. W kwestii dokonywania powszechnie obowiązującej oceny zgodności aktów normatywnych z Konstytucją wskazać należy, że to Trybunał Konstytucyjny, (a nie sądy administracyjne), powołany jest do badania tej zgodności (art. 188 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), natomiast jego orzeczenia mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji). Polemiczne stanowisko skarżącego wobec wyroku Trybunału ani nawet waga argumentów przez niego podnoszonych nie mogą stanowić dostatecznej podstawy dla odmiennej oceny zgodności powołanych przepisów z ich konstytucyjnym wzorcem, wobec powszechnie obowiązującej mocy orzeczeń Trybunału. Ocena dokonana przez Trybunał wiąże organy administracji, a zatem zastosowanie się do niej przez Dyrektora Izby Celnej nie może być z kolei uznane przez Sąd Administracyjny za działanie sprzeczne z prawem. Wskazać należy również, że zgodnie z art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61 poz. 284 z późn. zm.) - Każdego oskarżonego o popełnienie czynu zagrożonego karą uważa się za niewinnego do czasu udowodnienia mu winy zgodnie z ustawą. Jest to zatem kolejne, bardzo istotne źródło praw jednostki związanych z domniemaniem niewinności. Sąd w pełni dostrzega wagę tej regulacji, jednak powtórzyć należy opinię wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny, że dopuszczalność wprowadzenia wobec funkcjonariuszy celnych konsekwencji prawnych toczącego się postępowania karnego nie może być analizowana na tle zasady domniemania niewinności – bez względu na rangę aktu normatywnego, z którego wywodzona jest owa zasada. Nie stwierdzając zatem uchybień postępowania mających wpływ na wynik postępowania, ani nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. ), Sąd skargę oddalił.