III SA/Lu 693/04
WyrokWSA w Lublinie2005-01-11
Skład orzekający: Maria Wieczorek, Jacek Czaja, Małgorzata Fita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może dokonać zmiany w operacie ewidencji gruntów poprzez wykreślenie zarządu Lasów Państwowych nad działkami, które zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zostały przeznaczone na cele inne niż leśne, bez spełnienia warunków określonych w przepisach ustawy o lasach dotyczących przekazania lub sprzedaży tych gruntów?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że naruszają one przepisy prawa materialnego. Organ administracji nie może wykreślić Lasów Państwowych jako zarządcy mienia Skarbu Państwa z ewidencji gruntów tylko na podstawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeśli nie zostały spełnione warunki określone w art. 38c ust. 1 lub art. 38d ustawy o lasach, tj. nie nastąpiło przekazanie gruntów w użytkowanie wieczyste lub w drodze umowy, albo ich sprzedaż.Stan faktyczny
Nadleśnictwo J. wniosło skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o zmianie w operacie ewidencji gruntów. Zmiana ta polegała na wykreśleniu zarządu Nadleśnictwa J. nad działkami przeznaczonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zbiornik wodny, mimo że decyzje administracyjne zezwalały na czasowe wyłączenie tych gruntów z produkcji leśnej pod eksploatację piasku. Nadleśnictwo argumentowało, że grunty te powinny zostać zalesione lub przekazane w inny sposób, zgodnie z przepisami ustawy o lasach.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Protokolant asystent sędziego Joanna Hołda, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Nadleśnictwa J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. w sprawie zmiany w operacie ewidencji gruntów; 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz Nadleśnictwa J. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
III SA/Lu 693/04
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania Lasów Państwowych Nadleśnictwa J. od decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu B., gm. J. przez wykreślenie zarządu Lasów Państwowych Nadleśnictwa J. nad działkami nr 917/2, 917/3, 917/4, 917/5, 917/6, 917/7, 917/9 o łącznej powierzchni 4,4506 ha, położonymi w obrębie B., gm. J. stanowiącymi niezrekultywowane wyrobisko po kopalni piasku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż wnioskiem z dnia [...] czerwca 2004 r., Burmistrz Miasta wystąpił do Starosty, jako organu prowadzącego ewidencję gruntów o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu B., polegających na wykreśleniu zarządu Lasów Państwowych Nadleśnictwa J. nad działkami nr 917/2, 917/3, 917/4, 917/5, 917/6, 917/7, 917/9 o łącznej powierzchni 4,4506 ha, położonymi w obrębie B., gm. J. stanowiącymi niezrekultywowane wyrobisko po kopalni piasku, przeznaczonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta pod powiększenie istniejącego zbiornika wodnego.
Rozpatrując powyższy wniosek Starosta, po przeprowadzeniu dowodu w postępowaniu, w postaci oględzin na gruncie w obecności przedstawicieli stron, dokonanym w dniu [...] lipca 2004 r., decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...], uznał słuszność wniosku Burmistrza i dokonał stosownych zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu B.
Od decyzji tej odwołały się Lasy Państwowe Nadleśnictwo, żądając jej uchylenia w całości, stojąc na stanowisku, że sprawa niniejsza może być rozstrzygnięta wyłącznie w oparciu o przepisy art. 38 lub 40 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, tj. w drodze wykupu lub wymiany.
Rozpatrując złożone odwołanie organ II instancji uznał, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 września 19991 r. o lasach, zarząd nad lasami państwowymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa, z wyjątkiem lasów w parkach narodowych, sprawuje Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe.
W rozumieniu art. 3 cyt. ustawy, lasem jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) – drzewami i krzewami oraz runem leśnym – lub przejściowo jej pozbawiony, przeznaczony do produkcji leśnej, związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywany dla potrzeb gospodarki leśnej pod budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.
Działki leśne gruntu, będące przedmiotem niniejszej sprawy zostały czasowo wyłączone z produkcji leśnej decyzją Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z dnia [...] maja 1990 r. nr [...] oraz decyzją Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] i przeznaczone pod eksploatację piasku przez Przedsiębiorstwo Przemysłu Betonów "[...]" w D. Decyzje te określały wysokość stosownych należności i opłat, które powyższe przedsiębiorstwo miało uiszczać na rzecz Lasów Państwowych z tytułu czasowego wyłączenia ich z produkcji leśnej, a także terminy i kierunek ich rekultywacji przez zalesienie po zakończeniu eksploatacji piasku, co spowodowałoby przywrócenie tych gruntów produkcji prowadzonej na nich do czasu wyłączenia.
W oparciu o przedłożone akta ustalono, że w czasie pomiędzy zgodą na czasowe wyłączenie gruntów z produkcji leśnej, a zakończeniem eksploatacji piasku i ich rekultywacją, nastąpiła zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta. W zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy i Miasta z dnia [...] marca 2004 r., nr V/17/89, ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego nr 79, poz. 1384 z dnia 30 kwietnia 2004 r., miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta, na gruntach będących przedmiotem sprawy zostały zlokalizowane projektowane zbiorniki wodne. Zatem określony decyzjami Dyrektora OZLP i Dyrektora RDLP, kierunek rekultywacji tych gruntów przez ich powtórne zalesienie byłby sprzeczny z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponieważ nie przewiduje on prowadzenia w tym miejscu gospodarki leśnej.
Wprowadzone zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu B. ujawniły jedynie istniejący stan faktyczny, nie mając wpływu na to, iż grunty te pozostają w dalszym ciągu we własności Skarbu Państwa.
Na wyżej wymienioną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyły Lasy Państwowe Nadleśnictwo, w której wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Lasy Państwowe stwierdziły, iż zgodnie z decyzjami Dyrektora OZLP i Dyrektora RDLP, wyłączenie określonych w decyzji działek z produkcji leśnej miało charakter czasowy i nieruchomość ta ponownie powinna zostać zalesiona. Ponadto ewentualna zmiana w zarządzie wyżej wymienionych gruntów mogłaby się odbyć jedynie w przypadku wymiany gruntów będących w zarządzie Lasów Państwowych na grunty stanowiące własność Gminy i Miasta o tej samej wartości (lub za dopłatą), bądź ich sprzedaży.
Niezależnie od powyższego, działki objęte zaskarżoną decyzją w założonej dla nich księdze wieczystej KW nr [...] określone są jako las.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że zarząd nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa, obejmującą działki nr 917/2, 917/3, 917/4, 917/5, 917/6, 917/7, 917/9 o łącznej powierzchni 4,4506 ha, położoną w obrębie B., gm. J. sprawują Lasy Państwowe - Nadleśnictwo.
Jednakże obszar objęty granicami wyżej wymienionych działek zgodnie z nowym Miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy i Miasta z dnia 11 marca 2004 r. (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego nr 79, poz. 1384 z dnia 30 kwietnia 2004 r.) przeznaczony został na cele inne niż leśne – planowany jest tam zbiornik retencyjny.
Ponadto decyzją Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z dnia [...] maja 1990 r. nr [...] oraz decyzją Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] przedmiotowa nieruchomość została wyłączona z produkcji leśnej i przeznaczona pod eksploatację piasku przez Przedsiębiorstwo Przemysłu Betonów "[...]" w D.
Mając na uwadze przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tj. Dz. U. z 2004 r., nr 121, poz. 1266), przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 7 ust. 1 i 2). Dawny grunt leśny, przeznaczony już w planie zagospodarowania przestrzennego na cele nieleśne, może być następnie wyłączony z produkcji leśnej. Wyłączenie gruntów z produkcji jest czynnością faktyczną polegającą na rozpoczęciu innego użytkowania, a warunkiem legalnego wyłączenia jest uzyskanie decyzji o wyłączeniu (art. 11).
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tj. Dz. U. z 2000 r., nr 56, poz. 679 ze zm.) lasem jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) – drzewami i krzewami oraz runem leśnym – lub przejściowo jej pozbawiony przeznaczony do produkcji leśnej, (...) lub związany z gospodarką leśną (art. 3), zaś lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, zwane dalej "Lasami Państwowymi" (art. 4).
W skład Lasów Państwowych wchodzą następujące jednostki organizacyjne: Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych, regionalne dyrekcje Lasów Państwowych, nadleśnictwa oraz inne jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej (art. 32 ust. 2).
Zarząd Lasów Państwowych nie powstaje w drodze decyzji administracyjnej lecz wynika bezpośrednio z przepisów cyt. ustawy o lasach (art. 75).
W razie zmiany przeznaczenia gruntów leśnych lub rolnych znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych na cele nieleśne lub nierolnicze, dokonanej w trybie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w związku z potrzebami innej jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, przekazanie tych gruntów następuje nieodpłatnie, w drodze umowy o przeniesienie zarządu pomiędzy kierownikiem jednostki organizacyjnej, a 1) nadleśniczym – w przypadku gruntów pochodzących z obszaru jednego nadleśnictwa, 2) dyrektorem regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych – w przypadku gruntów pochodzących z obszaru więcej niż jednego nadleśnictwa (art. 38 c ust.1). Ponadto, na wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, grunty, o których mowa wyżej, mogą być przekazane przez Lasy Państwowe w użytkowanie wieczyste osobie prawnej lub użytkowanie innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej.
Tak więc niezależnie od faktu, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym, a więc aktem prawnym powszechnie obowiązującym, z którego treścią powinny być zgodne wszystkie pozostałe dokumenty (w tym księgi wieczyste, rejestry gruntów), to aby wykreślić z ewidencji gruntów Lasy Państwowe (w niniejszej sprawie Nadleśnictwo), jako zarządcę mienia Skarbu Państwa, muszą zostać spełnione warunki określone w art. 38 c ust. 1 lub art. 38 d ustawy o lasach, czyli mienie to musi zostać przez Lasy Państwowe przekazane w użytkowanie wieczyste określonej osobie prawnej, bądź przejęte przez jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej w drodze umowy zawartej pomiędzy nią, a Lasami Państwowymi.
Niezależnie od powyższego zarząd ten może zostać wykreślony w przypadku sprzedaży innej jednostce (osobie) gruntów należących do Skarbu Państwa znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych określonej w art. 38 cyt. ustawy.
Wcześniejsze wykreślenie Lasów Państwowych jako zarządcy mienia Skarbu Państwa jest sprzeczne z wyżej wymienionymi przepisami.
Na marginesie dodać należy, iż bez znaczenia w niniejszej sprawie jest kwestia czasowości wyłączenia gruntów z produkcji leśnej, skoro wyżej wymienione przepisy mówią o przeniesieniu zarządu w przypadku zmiany przeznaczenia gruntów na cele nieleśne, bez konieczności ich wcześniejszego wyłączenia.
Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 a) w związku z art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło