III SA/Lu 699/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] marca 2014 r., Nr [...], w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Powyższa decyzja zapadła w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: W dniu [...] maja 2010 r. D. T. podjął pięcioletnie zobowiązanie rołnośrodowiskowe w ramach pakietu - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) do powierzchni 26,50 ha oraz w ramach pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwale użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3) do powierzchni 26,50 ha, składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. W dniu [...] maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek D. T. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, kontynuujący realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego. Skarżący ubiegał się o przyznanie płatności z tytułu realizacji pakietu - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) do powierzchni 26,50 ha. Pismem z dnia [...] września 2013 r., organ wezwał skarżącego do wyjaśnień, w związku z brakiem deklaracji na wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności). W odpowiedzi na wezwanie Z. T. w Biurze Powiatowym korektę do wniosku wraz z oświadczeniem, w którym zawarte jest wyjaśnienie, że wpisane we wniosku działki 95/1 i 95/2 są użytkowane jako użytki zielone ekologiczne (z certyfikatem), natomiast pakietu 2.3. nie wpisano przez pomyłkę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013, w wysokości 31.800,00 zł, z tytułu Ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) oraz odmówił przyznania płatności z tytułu pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3). W wyniku wniesionego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013, w wysokości 31.800,00 zł, z tytułu Ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) oraz odmówił przyznania płatności z tytułu pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3). Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARIMR, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] marca 2014 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 skarżący ubiegał się o przyznanie płatności do pakietu - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) do powierzchni 26,50 ha (działka rolna A położona na działkach ewidencyjnych nr 95/1 i 95/2). Dopiero w wyniku wezwania do złożenia wyjaśnień, skarżący złożył korektę do wniosku wraz z oświadczeniem, że wpisane we wniosku działki 95/1 i 95/2 są użytkowane jako użytki zielone ekologiczne (z certyfikatem), natomiast pakietu 2.3. nie wpisano przez pomyłkę. Organ wskazał, że zgodnie z art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.), do dnia 31 maja rolnik ma prawo z własnej inicjatywy złożyć formularz zmiany, o ile nie został powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku lub powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy taka kontrola na miejscu stwierdzi nieprawidłowości. W ocenie organu korekta wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nastąpiła w wyniku wezwania wysłanego przez organ, w związku ze stwierdzonymi we wniosku nieprawidłowościami, zatem organ nie mógł uwzględnić korekty. W zakresie przyznania płatności do pakietu - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) organ wskazał, że przeprowadzona u rolnika kontrola wykazała, że powierzchnia działek rolnych wyniosła 26,50 ha. Stawka płatności do 1 ha uprawy w wariancie Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) wynosi 1.200,00 zł, zatem płatność została przyznana w wysokości 31.800,00 zł (26,50 ha x 1.200,00 zł). W latach 2010-2012 D. T. deklarował do płatności dwie działki ewidencyjne Nr 95/1 oraz Nr 95/2 o powierzchni zgłoszonej do płatności odpowiednio 21,00 ha oraz 5,50 ha. Na obu tych działkach do płatności w latach ubiegłych skarżący zgłaszał jedną działkę rolną A o łącznej powierzchni 26,50 ha. Działka rolna A była w deklarowana do płatności w pakietach: Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) do powierzchni 26,50 ha oraz Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwale użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania (2.3). We wniosku z dnia [...] maja 2013 r. skarżący ubiegał się jedynie o przyznanie płatności z tytułu realizacji pakietu Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1), na powierzchni 26,50 ha. Chęć ubiegania się o pakiet Rolnictwo ekologiczne, wariant trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 26,50 ha zgłosił dopiero w dniu [...] września 2013 r., a więc po terminie na składanie wniosków oraz zmian do wniosków. Organ wyjaśnił, że możliwość wprowadzenia przez rolnika zmian w treści wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidziana w art. 14 ust. 1 i art. 25 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, jest wyłączona w przypadku, kiedy to organ, a nie rolnik z własnej inicjatywy, dostrzegł błąd. Po wygaśnięciu terminu składania pojedynczego wniosku można dodać do pojedynczego wniosku poszczególne działki rolne lub indywidualne uprawnienia do płatności, jak również można dokonać zmian dotyczących użytkowania lub systemu pomocy odnośnie poszczególnych działek rolnych lub odnośnie uprawnień do płatności zadeklarowanych w pojedynczym wniosku, pod warunkiem że przestrzegane są wymogi w ramach odnośnych systemów pomocy. Poprawki te nie są dozwolone odnośnie działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości, jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeżeli ta kontrola ujawni nieprawidłowości. Zdaniem organu, nie można również przyjąć, że zmiana zakresu wniosku może być dokonana w każdym czasie w trybie art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009, który dopuszcza poprawianie we wniosku jedynie oczywistych błędów. Za oczywisty błąd nie może być natomiast uznana nieprawidłowość mającą wpływ na zakres żądania, która może być usunięta w trybie art. 14 lub art. 25 rozporządzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. T. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR z dnia [...] maja 2014 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł, że nie zaznaczenie na wniosku pakietu Trwałe użytki rolne (dla których zakończono okres przestawiania) (2.3) stanowiło oczywisty błąd. W ocenie skarżącego pracownik organu powinien powiadomić go o zaistniałym uchybieniu. Skarżący został wezwany do wyjaśnień, złożył korektę, która została przyjęta przez pracownika Agencji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami, które skutkowałyby koniecznością usunięcia jej z obrotu prawnego (stwierdzenia nieważności). Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] maja 2013 r., D. T. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, kontynuujący realizację podjętego przez skarżącego w 2010 r. pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. We wniosku skarżący ubiegał się o przyznanie płatności z tytułu realizacji pakietu - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) do powierzchni 26,50 ha. Nie wskazał natomiast płatności w ramach pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwale użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3) do powierzchni 26,50 ha, którego realizacji podjął się w 2011 r. W związku z powyższym organ wezwał skarżącego do wyjaśnień. W odpowiedzi, w oświadczeniu z dnia [...] września 2013 r., skarżący wskazał, że pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwale użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3) do powierzchni 26,50 ha nie wskazał przez pomyłkę. Jednocześnie skarżący złożył korektę wniosku. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013, w wysokości 31.800,00 zł, z tytułu Ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) oraz odmówił przyznania płatności z tytułu pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3). Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] maja 2014 r. Problemem, stanowiącym źródło sporu w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości złożenia przez skarżącego korekty wniosku. W ocenie organu korekta wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nastąpiła w wyniku wezwania wysłanego przez organ, po terminie do jej złożenia, zatem organ nie mógł uwzględnić korekty. Natomiast w ocenie skarżącego korekta została dokonana prawidłowo, w terminie wskazanym w wezwaniu, organ potwierdził jej przyjęcie, zatem powinna mu być przyznana płatność z tytułu pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3). Zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowych z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przewidziana jest w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich określonego w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 2005 r., Nr L 277, s. 1). Warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173), dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy, realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie "Program rolnośrodowiskowy". Natomiast w myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Wnioskodawca zatem sam określa treść swojego żądania, a decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku. Możliwość wprowadzenia zmian do pojedynczego wniosku została przewidziana w art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, zgodnie z którym, po wygaśnięciu terminu składania pojedynczego wniosku, poszczególne działki rolne lub indywidualne uprawnienia do płatności można dodać do pojedynczego wniosku, pod warunkiem że przestrzegane są wymogi w ramach odnośnych systemów pomocy. W ustępie 2 powyższego przepisu wskazano, że zmiany dokonane zgodnie z ust. 1 notyfikuje się właściwym organom na piśmie najpóźniej do dnia 31 maja danego roku kalendarzowego. Z kolei w myśl art. 23 ust. 2 akapit 2 rozporządzenia nr 1122/2009, poprawki do pojedynczego wniosku uwzględnia się wyłącznie, jeśli wnoszone są przed ostatecznym terminem składania pojedynczych wniosków, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. Jeśli jednak termin jest wcześniejszy lub taki sam jak ostateczny termin przewidziany w art. 14 ust. 2, poprawki do pojedynczego wniosku uznaje się za niedopuszczalne po terminie określonym w art. 14 ust. 2. Z powyższego wynika zatem, że rolnik ma prawo wnieść poprawki do złożonego wniosku, jednak może to uczynić najpóźniej do dnia 31 maja danego roku kalendarzowego. Możliwość wprowadzenia zmian przez rolnika została wyłączona w przypadku, kiedy to organ - a nie rolnik z własnej inicjatywy - dostrzegł błąd. Zgodnie, bowiem z art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, poprawki zgodnie z ust. 1 nie są dozwolone odnośnie do działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości. W rozpoznawanej sprawie bezspornie błąd w złożonym wniosku dostrzegł organ, a nie rolnik. Skarżący nie mógł, zatem dokonać poprawki wniosku bez konsekwencji dla przyznawanej płatności rolnośrodowiskowej. Należy również zauważyć, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361), płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Natomiast w myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany. Z załączonego do akt sprawy planu działalności rolnośrodowiskowej wynika, że skarżący podjął się realizacji pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3), zatem był zobowiązany do realizacji pakietu przez cały okres zobowiązania rolnośrodowiskowego. Powyższe uzasadnia zatem twierdzenie, że organy prawidłowo przyznały skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 z tytułu Ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) oraz odmówiły przyznania płatności z tytułu pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3). We wniosku kontynuacyjnym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej skarżący zaznaczył jedynie pakiet 4.1, nie wskazał natomiast pakietu oznaczonego symbolem 2.3, do którego realizacji się zobowiązał. Organy zasadnie przyjęły, że złożona przez skarżącego w dniu [...] września 2013 r. korekta wniosku nie może zostać uznana za dopuszczalną. Przede wszystkim, korekta została złożona po upływie terminu przewidzianego na składanie wniosków, tj. po 31 maja, a ponadto, została złożona w następstwie powiadomienia przez Agencję o nieprawidłowościach. Zgodnie zaś powołanymi powyżej przepisami rozporządzenia nr 1122/2009, działania takie są niedopuszczalne. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), oddalił skargę.