III SA/Lu 70/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi S. E. H. I. M. H. E.K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] stwierdził, że odwołanie [...] od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r., Naczelnik Urzędu Celnego w [...] zawiadomił [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej, w związku ze stwierdzonym w protokole kontroli z dnia [...] sierpnia 2014 r., Nr [...] naruszeniem. Jednocześnie organ wezwał stronę do wskazania pełnomocnika w kraju, w przypadku nieustanowienia pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawiania kierowanych do strony pism w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. W dniu [...] września 2014 r., za pomocą poczty elektronicznej skarżący poinformował organ o braku pełnomocnika do doręczeń w Polsce oraz zwrócił się z prośbą o przesyłanie pism drogą elektroniczną na podany adres poczty elektronicznej. Decyzją z dnia [...] października 20114 r., Naczelnik Urzędu Celnego w [...] nałożył na [...] karę pieniężną za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu [...] października 2014 r., w trybie art. 40 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a. W dniu [...] października 2014 r. (data nadania w placówce pocztowej) pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2014 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wezwano stronę do wskazania pełnomocnika w kraju, w przypadku nieustanowienia pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawiania kierowanych do strony pism w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. W odpowiedzi skarżący poinformował organ o braku pełnomocnika do doręczeń w Polsce oraz zwrócił się z prośbą o przesyłanie pism drogą elektroniczną na podany adres poczty elektronicznej. Dyrektor Izby Celnej w [...] wskazał, że przesłanie pisma stanowi czynność techniczną, która jedynie informuje adresata o treści pisma. Doręczenie jest natomiast czynnością procesowo-techniczną służącą przekazaniu pisma adresatowi w postępowaniu administracyjnym w sposób prawem przewidziany, z którą prawo wiąże określone skutki prawne. W ocenie organu, przesłana przez skarżącego prośba nie zawierała w swej treści żądania o doręczanie pism drogą elektroniczną, o której mowa w art. 391 § 1 k.p.a. Wobec niewykonania wezwania z dnia [...] sierpnia 2014 r., przeznaczone dla strony pisma, w tym decyzja z dnia [...] października 2014 r., zostały złożone do akt sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu [...] października 2014 r., zgodnie z art. 40 § 5 k.p.a. Jednocześnie, zgodnie z wnioskiem strony, powyższą decyzję przesłano informacyjnie na adres mailowy skarżącego dnia [...] października 2014 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi wskazał, że prośba skarżącego o przesyłanie pism drogą elektroniczną spełniała wymogi określone w art. 391 § 1 k.p.a. Skarżący zawiadomił organ, że nie posiada pełnomocnika do doręczeń w kraju, wskazał adres mailowy, na który korespondencja ma być doręczana, wskazał konkretny numer sprawy, w jakiej pisma mają być przesyłane na adres poczty elektronicznej oraz podniósł, że doręczenia mają dotyczyć wszelkich pism. Zdaniem skarżącego, wobec jasnej treści prośby o przesyłanie korespondencji w sprawie na adres mailowy, skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło dopiero w dniu [...] października 2014 r. i od tego dnia zaczął biec termin do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania skarżącego od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] października 2014 r. Powyższe postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 Kodeksu postepowania administracyjnego. Stosownie do tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W rozpoznawanej sprawie stroną jest [...], prowadzący działalność gospodarczą w T. w N. Zgonie z art. 40 § 4 strona zamieszkała za granicą lub mająca siedzibę za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, jest obowiązana wskazać w kraju pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem (§ 5). Z akt sprawy wynika, że wszczynając postępowanie organ wezwał [...] do wskazania pełnomocnika w kraju, w przypadku nieustanowienia pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawiania kierowanych do strony pism w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. W odpowiedzi na wezwanie skarżący poinformował organ drogą mailową o braku pełnomocnika do doręczeń w Polsce oraz zwrócił się z prośbą o przesyłanie pism drogą elektroniczną na podany adres poczty elektronicznej. Stosownie do art. 391 § 1 k.p.a., doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2013 r. poz. 1422), jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z następujących warunków: 1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej; 2) wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny; 3) wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny. W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że pismo strony zawierające prośbę o doręczanie pism na wskazany przez nią adres poczty elektronicznej, nie wyczerpuje przesłanek wskazanych w art. 391 § 1 k.p.a. Nie ziściły się przesłanki wskazane w pkt 2 i 3 powyższego przepisu. Wniosek o doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, wskazany w art. 391 § 1 pkt 2 k.p.a., może być złożony na piśmie lub ustnie do protokołu. Nie ma również przeszkód, aby wniosek taki miał formę dokumentu elektronicznego, lecz wtedy powinien być doręczony organowi na informatycznym nośniku danych (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 391 Kodeksu Postepowania Administracyjnego, LEX/el. Nr 481566). Strona nie złożyła jednak wniosku w tym trybie. W rozpoznawanej sprawnie nie wystąpiła również sytuacja wskazana w art. 391 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem to nie organ wystąpił do strony o wyrażenie zgody na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Natomiast jeśli chodzi pierwszy ze wskazanych w art. 391 § 1 k.p.a. przypadków, dotyczy on sytuacji, gdy strona lub uczestnik postępowania na prawach strony złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej. Podanie musi wówczas mieć formę dokumentu elektronicznego i wpłynąć do organu przez elektroniczną skrzynkę podawczą tego organu. Zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2014, poz. 1114 z późn. zm.), elektroniczna skrzynka podawcza to dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Reguły tworzenia elektronicznej skrzynki podawczej określa rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania pism w formie dokumentów elektronicznych, doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. Nr 206, poz. 1216). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zauważyć, że Dyrektor Izby Celnej w [...] udostępnił na stronie internetowej Izby Celnej w [...] elektroniczną skrzynkę podawczą na platformie ePUAP, która zapewnia możliwość potwierdzenia skutecznego doręczenia wiadomości. Strona nie skorzystała jednak z tej skrzynki, wnosząc o doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej za pomocą zwykłej poczty elektronicznej Oddziału Celnego w K. Wobec powyższego i jednoznacznej treści art. 391 § 1 pkt 1 k.p.a. należało uznać, że wniosek strony nie mógł wywrzeć skutku prawnego. Wykorzystanie przez skarżącego innego środka komunikacji elektronicznej, niż elektroniczna skrzynka podawcza organu administracji publicznej, oraz wniesienie podania poprzez pocztę elektroniczną, nie wyczerpuje przesłanki wskazanej w art. 391 § 1 pkt 1 k.p.a. W konsekwencji, wobec niewskazania przez spółkę pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju i nieustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju organ prawidłowo uznał, że strona nie wykonała wezwania z dnia [...] sierpnia 2014 r. i w związku z tym, pisma kierowane do skarżącej pozostawił w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Tym samym, również decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] października 2014 r. została prawidłowo złożona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu [...] października 2014 r. Od tego dnia należało zatem liczyć bieg czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania. Wnosząc odwołanie w dniu [...] października 2014 r., skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania, który upłynął w dniu [...] października 2014 r. W tej sytuacji, stosownie do treści art. 134 k.p.a., organ był zobligowany do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Każde bowiem, nawet nieznaczne przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu drugiej instancji, ponieważ obowiązek taki wynika wprost z art. 134 k.p.a. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), oddalił skargę.