III SA/Lu 700/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący nadesłał pismo z dnia 24 listopada 2011 r., w którym zwrócił się o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wniosek powyższy został potraktowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym do skarżącego skierowano wezwanie do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy. Skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku zakreślając w nim, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał dokumenty źródłowe. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący podał, że przy osiąganych dochodach nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Odnośnie stanu majątkowego wykazał, że posiada dom o pow. [...] m2, gospodarstwo rolne o pow. [...] ha fizycznych oraz dwa traktory (r.prod. [...] i [...]). Wskazał, iż wraz z żoną utrzymuje się z renty w kwocie [...] zł oraz dochodów za mleko, których wysokość zależy od danego miesiąca. Podniósł, że koszty produkcji rolniczej drożeją, a produkty rolnicze (mleko, ziemniaki) tanieją, w związku z czym nie zawsze może wykupić leki. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 221, poz. 2193/). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, które mogą, ale nie muszą wystąpić tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, opłata sądowa od zażalenia, wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz. 2192/ oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podkreślić należy, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma zastosowanie w stosunku do osób ubogich, które ze względu na sytuację życiową (np. brak majątku, brak dochodów lub bardzo niskie dochody), mimo największych starań, nie są w stanie wygospodarować środków na ich poniesienie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, rozważając możliwość poniesienia przez niego kosztów sądowych, stwierdzić należy, że obecna jego sytuacja materialna nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, nie ma nikogo na utrzymaniu. Wraz z żoną jest współwłaścicielem majątku nieruchomego położonego w gminie D. – domu o pow. [...] m2 (we wniosku wykazał dom o pow. [...] m2) oraz budynków gospodarczych o pow. [...] m2 (tych nieruchomości nie wykazał we wniosku) oraz gruntów rolnych [...] ha fiz., tj [...] ha przel. i lasu o pow. [...] ha (wg. nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za 2011 r.), a także właścicielem gruntów rolnych położonych w gminie G. o pow. [...] ha fiz., tj. [...] ha przel. (wg. decyzji płatniczej na podatek rolny za 2011 r.). Ponieważ w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy skarżący nie określił wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego, dochód ten należało wyliczyć kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (t. jedn. - Dz.U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) przyjmując za podstawę wielkość gruntów w ha przeliczeniowych. Zgodnie z wydanym na podstawie powyższego unormowania obwieszczeniem Prezesa GUS z 23 września 2011 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2010 r. (MP Nr 87, poz. 917), dochód ten wyniósł 2.278 zł. Zatem miesięczny dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego obliczony na podstawie przywołanych przepisów wynosi [...] zł miesięcznie ([...] ha przel. x 2.278 zł = [...] zł /dochód roczny/ : 12 miesięcy = [...] zł). Skarżący posiada ponadto dochód z renty – [...] zł netto, ze sprzedaży mleka – w listopadzie 2011 r. była to kwota [...] zł, w grudniu 2011 r. – [...] zł oraz z innego tytułu, o którym nie wspomniał we wniosku, a który wynika z wydruku z rachunku bankowego – w październiku 2011 r. była to kwota [...] zł, a w grudniu 2011 r. – [...] zł (wg. wydruku bankowego za okres od 1 października do 30 grudnia 2011 r. ). Stan konta wnioskodawcy na dzień 29 grudnia 2011 r. wynosił [...] zł. Ponadto skarżący otrzymuje zwrot podatku akcyzowego zawarty w cenie zakupionego paliwa – w listopadzie 2011 r. była to kwota [...] zł. Z powyższego wynika, że łączny miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego i renty wynosi [...] zł, a ponadto skarżący uzyskuje inne dodatkowe dochody, które choć w różnej wysokości zasilają regularnie budżet domowy skarżącego kwotą od ok. [...] zł do ok. [...] zł miesięcznie. Odnośnie miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego, to skarżący nie nadesłał oświadczenia w tym zakresie, jednakże nadesłał dokumenty potwierdzające wysokość opłat za energię elektryczną, wodę, podatek rolny, leśny i od nieruchomości, ubezpieczenie mienia oraz ubezpieczenie społeczne rolników. Biorąc pod uwagę, że płatności za energię elektryczną przypadają za okresy dwumiesięczne, to na podstawie nadesłanych dokumentów (faktury VAT wystawione w sierpniu, październiku i grudniu 2011 r.) należy przyjąć, że opłaty za energię elektryczną wynoszą średnio ok. [...] zł miesięcznie. Z kolei z nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne z dnia 31 stycznia 2011 r. wynika, że skarżący tytułem podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości opłaca kwotę [...] zł rocznie ([...] zł w rozliczeniu miesięcznym). Z kolei z decyzji płatniczej na podatek rolny za 20011 r. wynika, że podatek ten wynosi [...] zł rocznie (tj. [...] zł miesięcznie). Według przedstawionej faktury VAT z 29 listopada 2011 r., za wodę skarżący płaci [...] zł miesięcznie. Ubezpieczenie PZU obejmuje kwotę [...] zł rocznie ([...] zł miesięcznie), zaś składka na ubezpieczenie społeczne rolników wynosi [...] zł kwartalnie ([...] zł w rozliczeniu miesięcznym). Jeśli chodzi o przedstawione przez skarżącego faktury VAT na zakup oleju napędowego, to w ocenie referendarza, kwoty wydatkowane na zakup oleju napędowego są nakładami na prowadzenie działalności rolniczej, w związku z czym brak jest podstaw do uznania, iż są to koszty związane z utrzymaniem koniecznym skarżącego i jego rodziny (komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod redakcją prof. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C. H. Beck W-wa 2011 r. str. 798 p.37). Zatem łączne miesięczne wydatki na utrzymanie konieczne, wykazane przez skarżącego, wynoszą [...] zł. Porównując wielkość miesięcznego dochodu skarżącego tylko z gospodarstwa rolnego i renty ([...] zł), do wykazanych przez niego miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem ([...] zł), brak jest podstaw do uznania, że skarżący nie posiada środków na sfinansowanie kosztów sądowych występujących w przedmiotowej sprawie, tj wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, a także ewentualnych innych kosztów sądowych, które każdorazowo nie przekroczą 100 zł. Nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych skarżącego są również dochody uzyskiwane z innych tytułów (które jakkolwiek w różnej wysokości, regularnie wpływają na konto bankowe skarżącego), jak również wielkość majątku nieruchomego skarżącego. Reasumując, skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Z tych względów oraz działając na podstawie o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.