III SA/Lu 701/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. na postanowienie L. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione - w zakresie wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 10 lutego 2015 r. J. H. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący podał, że przez ok. 5 lat był bezrobotny, a obecnie oprócz renty z ZUS nie uzyskuje żadnych innych dochodów. Podniósł, że przeszedł dwa udary mózgu, które spowodowały u niego trwałą niepełnosprawność. Wykazał, że na stałe miesięczne wydatki składa się: podatek od nieruchomości i bieżące opłaty (woda, wywóz nieczystości, gaz, energia) – 350 zł; zakup opału (węgiel, drewno)– ok. 800 zł; koszty leczenia – 200 zł; remonty bieżące nieruchomości – 100 zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze studiującą córką, nie posiada majątku nieruchomego (w tym żadnej nieruchomości rolnej), jak również żadnych zasobów finansowych. Skarżący mieszka w wynajętym domu o pow. 67 m2. Wskazał, że jego córka jest właścicielem działki rolnej o pow. 0,34 ha, co nie stanowi gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym. Oświadczył, że na dochód rodziny w łącznej kwocie 1994,32 zł składa się jego renta w wysokości 1108,19 zł oraz renta córki po zmarłej matce w kwocie 886,13 zł. Skarżący zaznaczył, że jego córka, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, studiuje w Warszawie. Zarządzeniem z dnia 25 lutego 2015 r. Sąd wezwał J. H. do przedłożenia, w terminie 7 dni, dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń dotyczących jego stanu majątkowego. Skarżący osobiście odebrał wezwanie w dniu 6 marca 2015 r. W zakreślonym terminie, skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów źródłowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) oraz porównania ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Założeniem tak skonstruowanego postępowania o przyznanie prawa pomocy jest oczekiwanie, że strona poda informacje prawdziwe i wyczerpujące, bez zatajania czegokolwiek, kierując się zasadą lojalności w stosunku do sądu rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nie sprostanie tym wymaganiom powoduje, że wniosek strony nie może być oceniony w sposób pozwalający na przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie J. H. oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnią córką. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu renty w wysokości 1108,19 zł. Córka otrzymuje natomiast rentę po zmarłej matce w kwocie 886,13 zł. Skarżący podał, że na stałe miesięczne wydatki składają się: podatek od nieruchomości i bieżące opłaty (woda, wywóz nieczystości, gaz, energia) – 350 zł; zakup opału (węgiel, drewno)– ok. 800 zł; koszty leczenia – 200 zł; remonty bieżące nieruchomości – 100 zł. Skarżący oświadczył, że mieszka w wynajętym domu i nie ponosi z tego tytułu żadnych opłat. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że udzielone przez skarżącego informacje o wysokości stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego są niewiarygodne. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 października 2014 r. skarżący wskazał dokładnie takie same dane (z wyjątkiem opału, którego koszt wzrósł z około 700 zł do około 800 zł). Wysokość kosztów utrzymania skarżącego nie zmieniła się zatem od października 2014 r. Do stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego skarżący zalicza podatek od nieruchomości w sytuacji, gdy nie wykazuje, aby był właścicielem jakiejkolwiek nieruchomości. Skarżący podkreśla również, że dom o powierzchni 67 m2 zajmuje nieodpłatnie. Ponadto uległ zmianie stan rodzinny skarżącego, co nie pozostaje bez wpływu na koszty utrzymania. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy z października 2014 r. wynika, że skarżący pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i pełnoletnią córką. Z formularza PPF z dnia 10 lutego 2015 r. wynika natomiast, że żona zmarła i aktualnie we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają dwie osoby – skarżący oraz córka. Tymczasem miesięczne koszty utrzymania, biorąc pod uwagę ilość osób przebywających w gospodarstwie domowym, pozostały na niezmienionym poziomie. Sąd wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń wskazujących m. in. na wysokość ponoszonych stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego oraz wysokość otrzymywanych przez skarżącego świadczeń rentowych. Skarżący nie przedstawił jednak żadnych dodatkowych dokumentów, przez co uniemożliwił dokonanie rzetelnej oceny możliwości finansowych ponoszenia przez niego kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W świetle podanych przez skarżącego informacji uznać należy, że skarżący nie wykazał w pełni rzeczywistej sytuacji materialnej swojej i rodziny. Skarżący podając informacje niepełne, nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.