III SA/Lu 717/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia SO del. Robert Hałabis, po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody L. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego – na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze skierowanej do Sądu na decyzję Wojewody L. z dnia [...] września 2011 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego, skarżący zgłosił jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz zaznaczając, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (k. 34-36). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia referendarz argumentował, że oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (pomimo wezwania do jego uzupełnienia), okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W związku z faktem, że skarżący przebywa w Areszcie Śledczym w L., dla oceny zasadności wniosku konieczna była informacja o wysokości dochodu realnie pozostającego w dyspozycji skarżącego, a więc czy emerytura w wysokości 517 zł miesięcznie, którą skarżący pobiera, jest mu przekazywana w całości, czy też objęta jest potrąceniami i w jakiej wysokości. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał również, że posiada dom o pow. [...] m2, wyjaśnienia wymagało więc, w jaki sposób jest on użytkowany (np. czy przynosi dochód poprzez najem) i jaka jest powierzchnia działki pod tym domem. Skarżący wskazał również, że posiada mieszkanie o pow. [...] m2 oraz wyposażenie mieszkania o wartości ponad 3.000 euro i antyk – altówkę S. o wartości również ponad 3.000 euro. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwaniem z dnia 20 grudnia 2011 r. zobowiązano skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Wezwanie w tym zakresie pozostało bez odpowiedzi. Oceniając informacje podane w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał w pełni, jaka jest jego rzeczywista sytuacja materialna, a nieprzedłużenie dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń spowodowało, że niemożliwa była ocena jego rzeczywistych zdolności płatniczych w zakresie możliwości poniesienia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. W sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżący wyjaśnił, że jest osobą schorowaną zaliczoną do I grupy inwalidzkiej. Wskazał również, że obecnie jest na emeryturze, z której potrącane są alimenty w wysokości 380 zł. W dalszej części sprzeciwu skarżący przedstawił zarzuty odnoszące się bezpośrednio do przedmiotu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.), od wydanych przez referendarza sądowego na posiedzeniu niejawnym postanowień w przedmiocie prawa pomocy przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni. Z przepisu art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W ocenie Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Z przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Wynika z powyższego, że uzyskanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest uwarunkowane wykazaniem rzeczywistego stanu majątkowego, który pozwalałby na ocenę, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oczywiście dokonanie takiej oceny możliwe jest tylko wówczas, gdy strona wskaże wszystkie źródła swego dochodu oraz wykaże wysokość dochodu z każdego z tych źródeł. W niniejszej sprawie skarżący poza ogólnymi informacjami dotyczącymi wysokości emerytury (517 zł miesięcznie), posiadanych nieruchomości (dom o pow. [...] m2 oraz mieszkanie o pow. [...] m2) oraz mienia ruchomego (o wartości łącznej ponad 6000 euro), wskazał dopiero w sprzeciwie, że następują z jego emerytury potrącenia alimentów (w kwocie 380 zł), nie przedstawił jednak dokumentów, które potwierdziłyby te informacje, a nadto nie złożył dodatkowych oświadczeń, o złożenie których był wzywany. Samo pisemne oświadczenie strony odnośnie stanu majątkowego nie zawsze – jak w niniejszym przypadku – wystarczające jest dla uzyskania prawa pomocy w całkowitym zakresie. Obowiązujące przepisy dotyczące prawa pomocy ciężar wykazania spełnienia przesłanek do jej przyznania nakładają na osobę, która o taką pomoc wnioskuje, a przepis art. 255 p.p.s.a. zobowiązuje wnioskującego o pomoc do współdziałania z sądem rozpatrującym wniosek. Na wezwanie winien on przedłożyć żądane dokumenty i wyjaśnienia, aby w sposób wiarygodny dla sądu wykazać swój rzeczywisty, a nie tylko deklarowany stan majątkowy. Uchylanie się od tego współdziałania obciąża w konsekwencji wnioskującego o przyznanie prawa pomocy w ten sposób, że jeżeli dostarczone dowody i złożone oświadczenia dodatkowe nie są dostatecznie przekonywujące do przyznania prawa pomocy, Sąd odmawia jej przyznania. Tym niemniej wskazać należy, że wysokość wpisu od skargi w niniejszym postępowaniu wynosi 100 zł. Jest to jedyny wydatek, który należy ponieść w celu nadania sprawie prawidłowego biegu. Oceniając w tym kontekście deklarowane przez skarżącego dochody z tytułu emerytury stwierdzić w takim wypadku należałoby, że skarżący nie spełnia wymogu przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie wykazał bowiem w sposób dostateczny, że uiszczenie kwoty 100 zł stanowiłoby dla niego takiego rodzaju obciążenie majątkowe, które stworzyć mogłoby realne zagrożenie powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Jednocześnie Sąd zauważa, że w sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżący poinformował, że we wszystkich sprawach dotyczących spornego mieszkania należy się kontaktować m.in. z adwokatem W., który ma zgłosić się z pełnomocnictwem do prowadzenia niniejszej sprawy. Oznacza to, że skarżący pomimo pozbawienia wolności jest w stanie należycie dbać o swoje interesy i zapewnić sobie we własnym zakresie także pomoc prawną na własny koszt, bez konieczności jej udzielania przez Skarb Państwa. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania ze środków budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinno tylko do takich przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Stąd też prawo pomocy może być stosowane tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione podstawy do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na innych współobywateli. Mając powyższe uwagi na względzie, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w postanowieniu.