III SA/Lu 72/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi F. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 14 czerwca 2011 r. (data wpływu do sądu), złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wykazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Odnośnie stanu majątkowego podała, że w skład jej majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, oraz grunty rolne o pow. [...] ha (klasy głównie [...],[...] i [...]) oraz o pow. [...] ha i [...] ha stanowiące współwłasność. Jako źródło dochodów skarżąca wskazała rentę rodzinną w wysokości [...] zł brutto. Skarżąca nie wykazała natomiast jakichkolwiek dochodów z gospodarstwa rolnego. W pierwszej kolejności podnieść należy, że ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca bowiem wykazała, że posiada grunty o pow. [...] oraz [...]ha i [...] ha jako współwłasność, podczas gdy we wniosku o przyznanie płatności na 2009 r., skierowanego do ARiMR zadeklarowała [...] ha do jednolitej płatności obszarowej i [...] ha do uzupełniającej płatności obszarowej. Konieczna była zatem informacja wyjaśniająca powyższą rozbieżność, a nadto wskazująca faktyczną wielkość posiadanych gruntów rolnych w hektarach fizycznych i przeliczeniowych celem ustalenia wielkości posiadanego przez skarżącą majątku oraz obliczenia wielkości dochodu z gospodarstwa rolnego. Wyjaśnienia wymagało również czy skarżąca korzystała w 2010 r. z płatności bezpośrednich przyznawanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak również było oświadczenia wskazującego na wysokość miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej. Ponadto skarżąca wykazała swój dochód z renty według zeznania podatkowego za 2010 r., a wobec złożenia wniosku o prawo pomocy w czerwcu 2011 r., konieczna była informacja o aktualnej wysokości pobieranej renty w kwocie brutto i netto. W związku z powyższym wezwano skarżącą do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe, skarżąca nadesłała pismo z 30 czerwca 2011 r. (data wpływu do sądu), w którym złożyła oświadczenie o kosztach utrzymania koniecznego oraz nakładach ponoszonych na produkcję rolną, a ponadto potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie: dwóch decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i od nieruchomości na 2011 r.; paragonu z Ośrodka Doradztwa Rolniczego w [...] z [...] r.; dowodu opłaty raty za dzierżawę działki nr [...] (kserokopia nieczytelna); decyzji Kierownika Biura Powiatowego AR i MR przyznającej skarżącej płatności na 2010 r.; odcinka renty za czerwiec 2011 r.; dowodu opłaty ubezpieczenia OC rolników i budynków rolnych z [...] r.; dowód opłaty składki na ubezpieczenie społeczne rolników z [...] r. oraz rachunku za energię elektryczną z terminem płatności na [...] r. W kontekście oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy oraz informacji wynikających z nadesłanych na wezwanie dokumentów stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w całkowitym, jak też w częściowym zakresie. Pomimo stosownego wezwania, skarżąca nie nadesłała dokumentów, z których jednoznacznie wynikałoby, jaka jest łączna wielkość posiadanych przez nią gruntów rolnych (własnych i dzierżawionych) w hektarach fizycznych i przeliczeniowych. Z nadesłanej decyzji nr [...] w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego wynika, że skarżąca jako współwłaścicielka w [...] części opłaca podatek rolny od gruntów rolnych o pow. [...] ha fiz ([...] ha przel.) oraz podatek od nieruchomości za budynek mieszkalny o pow. [...] m2. Z kolejnej nadesłanej decyzji nr [...] wynika, że skarżąca opłaca podatek rolny od gruntów o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przel.) i podatek od nieruchomości od budynku mieszkalnego o pow. [...] m2. Z kolei decyzja ARiMR z [...] r. wskazuje, że skarżąca otrzymała płatności bezpośrednie na 2010 r. do uzupełniającej płatności obszarowej wskazując grunty o pow. [...] ha, do specjalnej płatności obszarowej grunty o pow. [...] ha, zaś do jednolitej płatności obszarowej grunty o pow. [...] ha. Z powyższego wynika, że skarżąca prowadzi działalność rolniczą nie tylko na gruntach własnych i tych, których jest współwłaścicielką. Skarżąca w piśmie z 30 czerwca 2011 r. wyjaśniła jedynie, że dzierżawi działkę nr [...] i opłaca z tego tytułu ratę w kwocie [...] zł. Nie rozwiewa to jednak rozbieżności, do których wyjaśnienia została zobowiązana wezwaniem z dnia 17 czerwca 2011 r. Z nadesłanych dokumentów i oświadczeń nie wynika bowiem, jaka powierzchnia gruntów w ha fizycznych i przeliczeniowych jest objęta umową dzierżawy, a co za tym idzie jaka jest łączna powierzchnia gruntów, na których prowadzi działalność rolniczą. Uniemożliwiło to obliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego, który wylicza się biorąc za podstawę ha przeliczeniowe (art. 18 ustawy z 15 listopada 1984r. o podatku rolnym /Dz.U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 ze zm./ w związku z obwieszczeniem Prezesa GUS z 22 września 2010r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2009r. /M. P. Nr 68, poz. 858/). Tym samym nie można określić wysokości miesięcznych dochodów skarżącej z prowadzonej działalności rolniczej i jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Niezależnie od powyższego, nie można pominąć faktu, że skarżąca otrzymuje płatności bezpośrednie do posiadanych gruntów rolnych (wg. decyzji AR i MR z [...] r. skarżąca otrzymała płatności na 2010 r. w łącznej wysokości [...] zł), jak też że pobiera rentę w kwocie [...] zł (wg. odcinka świadczenia za czerwiec 2011 r.). Pokreślić należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. W ocenie referendarza skarżąca nie wykazała w pełni, jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa. Nie jest możliwe ustalenie łącznego miesięcznego dochodu skarżącej, ponieważ znana jest jedynie wysokość dochodu skarżącej z tytułu pobieranej renty, nie można zaś obliczyć miesięcznego dochodu skarżącej z działalności rolniczej. Tym samym nie można porównać dochodów skarżącej do ponoszonych przez nią miesięcznych wydatków i ustalić możliwości płatniczych skarżącej ponoszenia w tej sprawie kosztów postępowania. Reasumując powyższe, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.