III SA/Lu 73/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 sprawy ze skargi T. B. na czynność Starosty z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. stwierdza, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych, wydaną dla samochodu marki P. [...] nr rejestracyjny [...] ; 3. zasądza od Starosty na rzecz T. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 28 stycznia 2010 r. T. B. wniósł o zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu za pojazd marki Peugeot 206, zarejestrowany pod numerem rejestracyjnym [...]. Wnioskodawca powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. (sygn. akt: U 6/04), stwierdzający niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, z późn. zm.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W odpowiedzi na wniosek pismem z dnia [...] stycznia 2010 r., znak: [...], wystosowanym z upoważnienia Starosty Ś., odmówiono zaspokojenia roszczeń wnioskodawcy. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ stwierdził, iż starosta jest jedynie organem rejestrującym, który rejestruje pojazdy według enumeratywnie określonych przepisami prawa zasad. Nie jest rolą organu rejestrującego rozstrzyganie, czy obowiązujące w Polsce przepisy, które regulują zasady postępowania organów są zgodne z traktatami unijnymi. W dalszej kolejności organ podniósł, iż przedmiotowa opłata nie została ustalona w drodze decyzji administracyjnej, lecz czynności administracyjno-technicznej. Organ zwrócił także uwagę, że w wyroku, na który powoływał się wnioskodawca TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r. Oznacza to, że działaniom organów, podjętych na podstawie tego przepisu, w okresie, kiedy jeszcze formalnie obowiązywał nie można zarzucić bezprawności. W dniu 3 lutego 2010 r. T. B. wniósł do Starosty pismo, określone jako "odwołanie", w którym domagał się "uchylenia w całości decyzji" z [...] stycznia 2010 r. oraz zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w wysokości 425 złotych. W uzasadnieniu przedstawił argumenty analogiczne jak w piśmie z 28 stycznia 2010 r. Z odpowiedzi udzielonej pismem Starosty Ś. z dnia [...] lutego 2010 r. wynika, iż pismo T. B. z 3 lutego 2010 r. potraktowano jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Starosta poinformował, że nadal nie znajduje podstaw do uwzględnienia roszczeń i podtrzymuje swoją argumentację zawartą w piśmie z [...] stycznia 2010 r. Pismem z dnia 16 lutego 2010 r. T. B. wniósł skargę na czynność Starosty Ś., określoną jako "decyzja", dotyczącą odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Skarżący wniósł o "uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo". W uzasadnieniu skarżący podtrzymał swoje wcześniejsze argumenty oparte na niezgodności przepisu, na podstawie którego została pobrana opłata z ustawą i Konstytucją. W odpowiedzi na skargę Starosta Ś. wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie. Wniosek o odrzucenie skargi nie został uzasadniony. W zakresie merytorycznego odniesienia się do argumentów skargi organ stwierdził, iż pobranie opłaty w wysokości 500 złotych było zgodne z obowiązującymi w dacie wydawania karty pojazdu przepisami, zatem nie ma podstaw do zwrotu jej części, zgodnie z żądaniem skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie, przed przejściem do merytorycznej oceny skargi należy odnieść się do kwestii jej dopuszczalności. Organ wystąpił w odpowiedzi na skargę z wnioskiem o jej odrzucenie, nie uzasadniając jednak tego wniosku w jakikolwiek sposób. W ocenie Sądu nie ma żadnych podstaw do odrzucenia skargi. Skarżący błędnie dopatruje się w kierowanych do niego pismach charakteru decyzji administracyjnych, podczas gdy pisma te miały formę innych (niż decyzje lub postanowienia) czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Czynności te są objęte kognicją sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej jako: p.p.s.a.). W przypadku skarg na tego typu czynności warunkiem wniesienia skargi do sądu jest uprzednie wezwania na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Sądu skarżący dopełnił tego wymogu, choć swoje pismo z 3 lutego 2010 r. błędnie określił jako "odwołanie od decyzji". W świetle powyższych ustaleń skarga jest dopuszczalna, co umożliwia przejście do jej merytorycznej oceny. Należy przypomnieć, że podstawą prawną do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowią przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ust. 2 pkt 2 cytotwanego przepisu ustawodawca zamieścił delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu, zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (ust. 5). W wykonaniu powyższej delegacji Minister Infrastruktury wydał wspomniane wyżej rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 15 kwietnia 2006 r. rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), które w § 1 określa, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pobiera się opłatę w wysokości 75 zł. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. (sygn. akt U 6/04; OTK ZU z 2006 r., Nr 1A, poz. 3) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny: a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Odnosząc się do kwestii wysokości opłaty TK w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia uznał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 prawa o ruchu drogowym polega na tym, że poprzez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ona poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Tym samym § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Tymczasem rozporządzenie może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc nie opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. TK uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest zatem niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym. Skoro więc przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie § 1 rozporządzenia, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z Konstytucją jak i ustawą, to mimo, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do 1 maja 2006 r., był on niekonstytucyjny od początku jego obowiązywania. W świetle ugruntowanego stanowiska judykatury sąd na podstawie art. 178 Konstytucji, może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy i w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności aktu podustawowego może odmówić jego stosowania (por. uchwały NSA z dnia 22.05.2000 r., sygn. OPS 3/00, publ. ONSA 2000/4/136; z dnia 15.12.2000 r., sygn. OPK 20-22/00, publ. ONSA 2001/3/104; wyrok NSA z dnia 16.01.2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, niepublikowany). Dlatego też konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu jest ustalenie, że czynność polegająca na odmowie zwrotu kwoty 425 zł. wydana została bez podstawy prawnej. Należy także podnieść, że uzasadniona jest także argumentacja skargi o naruszeniu art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Przepis art. 90 akapit 1 TWE nie pozwala bowiem na wprowadzenie opłaty takiej, jaką nałożono w przepisach powyżej cytowanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w kwocie 500 zł. Przywołać w tym miejscu należy wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. wydany w trybie prejudycjalnym w sprawie C 134/07 Piotr Kowala v. Gmina Miasta Jaworzna, w którym stwierdzono, że art. 90 akapit 1 TWE sprzeciwia się opłacie takiej, jaką ustalono w § 1 powyższego rozporządzenia. Argumenty powyższe przemawiały jednoznacznie za stwierdzeniem, iż skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu wydaną dla jego samochodu osobowego marki Peugeot 206 o numerze rejestracyjnym [...] w kwocie 425 zł. Organ niezasadnie odmówił skarżącemu zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu. Zgodnie z art. 146 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Ponadto w sprawach tych sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie przedstawione wyżej argumenty wskazują jednoznacznie na istnienie po stronie skarżącego uprawnienia do zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu. W konsekwencji zachodzi nie tylko potrzeba stwierdzenia bezskuteczności czynności Starosty Ś. polegającej na odmowie zwrotu tej nadpłaty, ale jednocześnie są podstawy do uznawania bezpośrednio w wyroku sądu uprawnienia skarżącego, wynikającego wprost z przepisów prawa. Z powyższych względów, na podstawie przepisu art. 146 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Skarżący nie wykazał, aby poniósł inne koszty postępowania poza uiszczonym wpisem w kwocie 200 zł, stąd zwrot kosztów od organu powinien objąć tą kwotę.