III SA/Lu 737/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2005r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2003r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta , 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 240 (dwieście czterdzieści ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem wpisu, od uiszczenia którego skarżąca została zwolniona. Decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta odmówiono przyznania A. W. dodatku mieszkaniowego z uwagi na to, iż nie dysponuje ona tytułem prawnym do zajmowanego lokalu mieszkalnego i nie jest osobą oczekującą na przysługujący jej lokal zamienny albo socjalny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w/w decyzję w mocy. Na skutek skargi wniesionej przez A. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 16 marca 2004 r., sygn. akt 3 II SA/Lu 1094/03 uchylił wskazana wyżej decyzję organu odwoławczego. Ponownie rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Kolegium ustaliło na podstawie pisma z dnia [...] czerwca 2004 r. Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Społecznych – Miejskiego Inspektora ds. Gospodarki Mieszkaniowej Urzędu Miejskiego, że w dniu [...] czerwca 2003 r. (data złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego) A. W. nie była osobą oczekującą na lokal zamienny lub socjalny. Stanowisko powyższe potwierdza również pismo Zastępcy Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2003 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Ustawa ta nie określa, kto jest osobą, o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5. W tym zakresie ma zastosowanie ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.) oraz wydane na jej podstawie przepisy prawa miejscowego, czyli uchwała Rady Miejskiej Nr 1155/XLIV/2001 z dnia [...] grudnia 2001 r. w sprawie wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy ( Dz. Urz. Woj. Lub. z 2002 r. Nr 5, poz. 199 ze zm.). W myśl przepisów powołanej uchwały A. W. nie była osobą oczekującą na lokal zamienny lub socjalny. Bezsporne jest natomiast to, że odwołująca się nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu przy ul. W. w L. Na powyższą decyzję skargę sądową złożyła A. W., która działając przez pełnomocnika wniosła o jej uchylenie w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 kpa, poprzez niewyjaśnienie okoliczności czy skarżąca jest osobą oczekującą na przydział lokalu socjalnego lub zamiennego oraz oparcie decyzji na stanowisku Wydziału Spraw Społecznych zawartego w piśmie z [...] września 2004 r., podczas gdy ten sam Wydział w piśmie z [...] lipca 2003 r. stwierdził, że w związku ze zmianą sytuacji materialnej skarżącej jej sprawa została przekwalifikowana na stanowisko lokali socjalnych. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że organ II instancji nie poczynił żadnych ustaleń, by wyjaśnić przesłankę "oczekiwania na przysługujący lokal zamienny lub socjalny". Poza sporem jest, że skarżąca spełnia przesłankę "niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych" (§ 4 ust. 2 w zw. z § 12 ust. 2 pkt 1 uchwały Rady Miejskiej). Brak jest natomiast podstawowego ustalenia tj. czy skarżąca znajduje się w niedostatku w myśl § 12 ust. 3 w/w uchwały. Zgodnie z § 13 Uchwały, mimo spełnienia wymogów do ubiegania się o lokal socjalny - osoby zainteresowane mogą nie znaleźć się w wykazie, z uwagi na ograniczone możliwości Gminy, co nie wskazuje jeszcze, że nie spełniły przesłanek ubiegania się o lokal socjalny lub zamienny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo podniósł, że zgodnie z § 4 ust. 2 uchwały Nr 1155/XLIV/2001 Rady Miasta z dnia [...] grudnia 2001 r. za niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe uważa się brak własnego tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego; spełnienie powyższego kryterium nie uchybia innym wymaganiom wynikającym z niniejszej uchwały. Zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 1 uchwały, do wynajmu lokalu socjalnego mogą być zakwalifikowane osoby, które m. in. nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i znalazły się w niedostatku. W myśl § 13 ust. 1 uchwały, wnioski o wynajęcie lokalu mieszkalnego na podstawie m. in. § 12 ust. 2, po weryfikacji przez Miejski Inspektorat Gospodarki Mieszkaniowej w oparciu o kryteria zawarte w uchwale, przekazywane są do zaopiniowania Społecznej Komisji Mieszkaniowej. Z § 13 ust. 2 uchwały wynika, że stosownie do przewidywanych możliwości Gminy, sporządza się m. in. wykaz osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W myśl § 13 ust. 3 uchwały, projekty wykazów zatwierdzone przez Zarząd Miasta (aktualnie Prezydenta Miasta) lub osoby przez niego upoważnione podaje się do publicznej wiadomości, a zgodnie z § 13 ust. 4 uchwały, po rozpatrzeniu przez Zarząd Miasta (aktualnie Prezydenta Miasta) odwołań wnioskodawców, zostają sporządzone wykazy ostateczne. Z osobami, których nazwiska zostały umieszczone na ostatecznych wykazach są zawierane umowy najmu. Organy uznały, że A. W. składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie posiadała tytułu prawnego do zajmowanego lokalu i nie była osobą oczekującą na lokal zamienny lub socjalny. Powołane przez skarżącą pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2003 r. stwierdza, że: "W związku ze zmianą Pani sytuacji materialnej (obniżenie dochodów) w 1999 r. Pani sprawa została przekwalifikowana na stanowisko lokali socjalnych. Od maja 2001 r. spełnia Pani kryteria określone w Uchwale Nr 1155/XLIV/2001 Rady Miasta z dnia [...] grudnia 2001 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy, uprawniające do ubiegania się o lokal mieszkalny. Wobec powyższego Pani sprawa będzie brana pod uwagę przy opracowaniu kolejnego wykazu osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego". Oparcie decyzji Kolegium między innymi na piśmie organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2004 r., z którego wynika, ze skarżąca nie figuruje w ostatecznym wykazie osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego jest uprawnione. Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta - Dyrektor Wydziału Spraw Społecznych, którego częścią jest Miejski Inspektorat Gospodarki Mieszkaniowej w zakresie swych obowiązków zajmuje się zarządzaniem mieszkaniowym zasobem Gminy i prowadzi ostateczne wykazy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy o najmu lokalu socjalnego lub mieszkalnego i dysponuje wiedzą w tym zakresie. Skarżąca spełniała w dniu [...] czerwca 2003 r. przesłanki do ubiegania się o umieszczenie jej w wykazie osób skierowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, co jednak nie jest równoznaczne z tym, iż była wówczas osobą oczekującą na przysługujący jej lokal socjalny. Ani w dniu [...] czerwca 2003 r., ani też do dnia dzisiejszego nie została ona umieszczona w ostatecznym wykazie osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Społeczna Komisja Mieszkaniowa w protokole Nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. wstrzymała rozstrzygnięcie sprawy skarżącej do zakończenia sprawy sądowej (pozew o bezumowne korzystanie z lokalu wytoczony przez T. P., spadkobiercy po L. P.) i podtrzymała swoje stanowisko w protokole [...] r. z dnia [...] grudnia 2004 r. Spełnienie zatem wymogów do ubiegania się o lokal socjalny z § 12 ust. 2 pkt 1 cytowanej uchwały nie oznacza, iż osoba taka jest osobą oczekującą na lokal socjalny. O tym stanowi umieszczenie na ostatecznym wykazie osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Skarżąca wywodzi swoje uprawnienie do uzyskania dodatku mieszkaniowego na podstawie określonej w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), zgodnie z którym przedmiotowe świadczenie przysługuje osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal mieszkalny. Podzielić należy stwierdzenie organu decyzyjnego II instancji, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie zawiera definicji osoby oczekującej na przysługujący jej lokal zamienny albo socjalny. Pojęcia tego nie definiują również przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.). Trafnie również organ odwoławczy podniósł, że przesłanki oczekiwania na przysługujący danej osobie lokal zamienny albo socjalny należy wywieść z Uchwały Nr 1155/XLIV/2001 Rady Miejskiej z dnia [...] grudnia 2001 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy, wydanej na podstawie upoważnienia określonego w art. 4 i art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 cyt. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (...). Rzecz jednak w tym, że Kolegium z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.s.a. nie uczyniło zadość wskazaniom co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 marca 2004 r. sygn. akt 3 II SA/Lu 1094/03. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono w sposób nader lakoniczny, że w świetle w/w uchwały "(...) A. W. w dniu [...] czerwca 2003 r. nie była osobą oczekującą na lokal zamienny lub socjalny". Nie wskazano jednak żadnych przepisów normujących tę kwestię. Na uzasadnienie powyższej tezy przywołano treść pisma z dnia 28 września 2004 r. podpisanego przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Spraw Społecznych Miejskiego Inspektora ds. Gospodarki Mieszkaniowej oraz pisma Zastępcy Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2003 r. Organ I instancji w swojej decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. również powyższej kwestii nie rozważał. Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, wiążące się z właściwym zastosowaniem konkretnej normy materialnoprawnej uzależnione jest od uprzedniego wyjaśnienia stanu faktycznego, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego w myśl zasad określonych w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Odzwierciedlenie owych zasad powinno znaleźć ujście w uzasadnieniu decyzji sporządzonym po myśli art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie podstawy prawnej polega na wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola legalności m.in. decyzji administracyjnych, a nie zastępowanie organów administracji publicznej w zakresie przyczyn dokonanej oceny prawnej. Ocena ewentualnych uprawnień skarżącej do lokalu socjalnego na gruncie w/w Uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] grudnia 2001 r. i analiza poszczególnych jej przepisów dopiero w odpowiedzi na skargę, nie może stanowić uzupełnienia zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju rozważania i oceny powinny stanowić obligatoryjny składnik uzasadnienia decyzji. Skoro decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto podlegają one uchyleniu. Uzasadnione jest uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej, skoro nie da się na tym etapie postępowania wykluczyć istnienia przesłanki określonej w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Ewentualne – pozytywne stwierdzenie owej zasadniczej przesłanki nie jest jednak wystarczające do przyznania dodatku mieszkaniowego, bowiem w takim wypadku należałoby poczynić dodatkowe ustalenia, o jakich mowa w art. 3 i nast. ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Ponownie rozpatrując sprawę należy dostosować się do powyższych wskazań i wydać odpowiednią do poczynionych ustaleń decyzję. Mając na uwadze powyższe oraz na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) u.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcia zawarte w pkt. 2 i 3 sentencji uzasadniają przepisy art. 200 i art. 223 § 2 u.p.s.a.