III SA/Lu 738/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczając, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wykazał miesięczne wydatki na: spłatę kredytów – [...] zł, energię elektryczną – [...] zł, gaz – [...] zł, wodę – [...] zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i pełnoletnim synem, który pozostaje osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżący wykazał, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha oraz budynki gospodarcze (obora, stodoła). Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenie. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniałoby stronę od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie częściowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej strony ubiegającej się o taką pomoc, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W pierwszej kolejności należy podnieść, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do wymaganych kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania należy wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie [...] złotych - § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej nie przekroczą każdorazowo 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, powinna mieć zastosowanie do osób, które pomimo największych starań nie są w stanie uiścić tych kosztów ze względu na niski dochód lub jego brak. Odnosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (dom o pow. [...] m2, budynki inwentarskie o pow. [...] m2, grunty rolne o pow. [...] ha fiz. /[...] ha przel./ i grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. [...] m2 – według decyzji z dnia [...] r. w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego) oraz majątek ruchomy (ciągnik siodłowy marki [...], naczepa [...]). Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, natomiast żona skarżącego zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Ze sporządzonego przez skarżącego rozliczenia za okres ostatnich trzech miesięcy przed złożeniem wniosku o prawo pomocy wynika, że przychody skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniosły: [...] zł (kwiecień 2015 r.), [...] zł (maj 2015 r.), [...] zł (czerwiec 2015 r.), a koszty odpowiednio: [...] zł (kwiecień 2015 r.), [...] zł (maj 2015 r.) i [...] zł (czerwiec 2015 r.). Decyzją KRUS z dnia [...] r. żonie skarżącego przyznano zasiłek chorobowy w kwocie [...] zł za okres od [...] r. do [...] r. Skarżący przedstawił również wyciąg z rachunku bankowego [...] nr [...], z którego wynika, że na wspólne konto skarżącego i jego żony w dniu 30 grudnia 2014 r. przelana została płatność wynikająca z decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie [...] zł. Z rachunku tego wynika również, że na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. na 30 czerwca 2015 r. saldo było dodatnie i wynosiło [...] zł. W miesiącu tym skarżący dokonał również wpłat gotówkowych w kasie na znaczne kwoty, m.in. w dniu [...] r. wpłacił [...] zł, w dniu [...] r. wpłacił [...] zł. Porównując sytuację materialną skarżącego (posiadane nieruchomości i majątek ruchomy, wielkość miesięcznych przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, dochody uzyskiwane z KRUS i ARiMR, wielkość obrotów na posiadanych rachunkach bankowych) do wymienionych powyżej kosztów sądowych, brak jest podstaw do uznania, że skarżący nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mógłby przeznaczyć na opłacenie wpisu sądowego od skargi ([...] zł), jak i pozostałych ewentualnych kosztów sądowych nieprzekraczających jednorazowo 100 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podnoszona przez stronę okoliczność posiadania zobowiązań w postaci kredytów i pożyczek bankowych, nie stanowi samoistnej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wynika z przedłożonych umów są to bowiem koszty związane bezpośrednio z działalnością gospodarczą prowadzoną w formie przedsiębiorstwa transportowego (zaciągnięte na zakup środków transportu, zakup paliwa lub na inne cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą), a więc nie stanowią kosztów utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Zaznaczyć również należy, że zobowiązania finansowe z tytułu spłaty kredytów, nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami wynikającymi z obowiązku opłacenia kosztów sądowych. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (por. postanowienie WSA w Gliwicach z 14 lipca 2008 r. sygn. I SA/GI 219/08 Legalis ). Reasumując powyższe, skarżący nie spełnia przesłanek określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie, bowiem nie wykazał, że poniesienie kosztów sądowych, wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.