III SA/Lu 738/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), WSA Robert Hałabis, Protokolant Referent stażysta Michał Fiut, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego oddala skargę. Funkcjonariusze Oddziału Celnego w L. w dniu [...] [...] przeprowadzili kontrolę drogową, podczas której sprawdzono dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym, posiadane przez R. B. - kierowcę ciągnika samochodowego marki S. o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą ciężarową marki [...] o numerze rejestracyjnym W. . W trakcie kontroli ustalono, że R. B. okazał dowody rejestracyjne wyżej wymienionych pojazdów, wypis z licencji nr [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, dowód osobisty, prawo jazdy, wydruki czasu pracy kierowcy oraz kartę kierowcy. Kontrolą objęto okres od dnia [...] [...] r. do dnia [...] [...] r., łącznie [...] dni. Na podstawie analizy danych zawartych w karcie kierowcy oraz sprawdzenia w rejestrze pojazdów Oddziału Celnego w L. ustalono, że w dniu [...] [...] r. R. B. wjechał na plac odpraw w tamtejszym Oddziale o godzinie [...] i nie zarejestrował tego faktu aktywności na karcie kierowcy. Według zapisów na tej karcie ostatnia jazda miała miejsce w dniu [...] [...] r. o godzinie [...] i do czasu rozpoczęcia kontroli, czyli do godziny [...] kierowca odpoczywał, zatem nie rejestrował swojej jazdy. R. B. wyjaśnił, że w dniu [...] [...] r. od godziny [...] do godziny [...] stał na ulicy, a następnie o godzinie [...] wjechał na plac [...] w L.. Tym samym R. B. dopuścił się naruszenia określonego w l.p. 6.2.1 załącznika nr [...] do ustawy o transporcie drogowym (nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi). Po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania w tej sprawie decyzją z dnia [...] [...] r. nr [...]/[...] Urzędu Celnego w L. nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L.. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał między innymi, że w myśl art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1155 z późn. zm.). Organ wyjaśnił, że skontrolowanym pojazdem o nr rej. [...] realizowano przewóz drogowy z [...] do którego zastosowanie mają postanowienia Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR). Stosownie do art. 10 umowy AETR umawiające się Strony zarządzą instalowanie i używanie w pojazdach zarejestrowanych na ich terytorium przyrządu kontrolnego, zgodnie z wymaganiami niniejszej umowy oraz załącznika i jego suplementów (ust.1). Przyrząd kontrolny powinien, jeśli chodzi o konstrukcję, instalację, działanie i kontrolę, odpowiadać wymaganiom niniejszej umowy, załącznika oraz jego suplementów (ust.2). Uznaje się, że przyrząd kontrolny, który w zakresie konstrukcji, instalacji, działania i kontroli odpowiada rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 1985r., str. 21, ze zm.), spełnia wymagania niniejszej umowy, załącznika oraz jego suplementów (ust. 3). W myśl art. 12 ust. 2 lit. a. załącznika do umowy AETR kierowcy stosują wykresówki każdego dnia, w którym kierują pojazdem, począwszy od chwili przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki lub karty kierowcy przed końcem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innego powodu. Żadna wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który została przeznaczona. Stosownie do postanowień ust. 8 art. 12 załącznika do umowy AETR zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez przyrząd kontrolny lub na karcie kierowcy, lub wydruków z przyrządu kontrolnego, jak określono w suplemencie IB. To samo stosuje się do jakiegokolwiek manipulowania przyrządem kontrolnym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych i/lub informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty do wspomnianych manipulacji. Dalej organ wskazał, że pojazd o nr rej. [...] wjechał na plac odpraw OC L. w dniu [...] [...] r. o godz. [...]. Od tego momentu do godz. [...] kierowca oczekiwał na dokonanie odprawy celnej. W tym czasie na karcie kierowcy rejestrowany był przez kierowcę za pomocą urządzenia rejestrującego okres odpoczynku w pracy, zamiast aktywności typu "okresy gotowości" lub "inne prace". Powyższe wskazuje na nieprawidłowe rejestrowanie przez kierowcę okresów aktywności kierowcy, powodujące sfałszowanie danych dotyczących aktywności kierowcy, skutkujące naruszeniem art. 12 ust. 8 załącznika do umowy AETR. Obowiązek zapewnienia poprawnego funkcjonowania i właściwego użytkowania urządzeń rejestrujących spoczywa zarówno na kierowcy, jak i na pracodawcy (art. 10 załącznika do umowy AETR). Zgodnie z art. 11 Umowy AETR, przedsiębiorstwo powinno organizować przewozy drogowe w taki sposób, aby członkowie załogi mogli przestrzegać postanowień umowy. Przedsiębiorca jest odpowiedzialny za kontrolę pracy kierowcy, prawidłową obsługę urządzenia rejestrującego i nie może uwolnić się z tego ustawowego obowiązku. Brak bowiem aktywności kierowcy na wykresówce powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego ze względu na możliwość ukrywania ograniczeń wynikających z wymaganych przerw oraz dziennych i tygodniowych okresów wypoczynku, uniemożliwiając sprawowanie w tym zakresie skutecznej kontroli przez powołane do tego organy. Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie. Podmiotem wykonującym przewóz drogowy był R. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą R. B. [...] (wypis z licencji nr [...]). Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia [...] [...] r. prawidłowo nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym, w szczególności zgodnie z Lp. 6.2.1 załącznika nr [...] do tej ustawy. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie R. B. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżący zwrócił się o niekaranie go tak dużą karą pieniężną za wjazd na teren urzędu celnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył co następuje. Skarga jest niezasadna. Zaskarżoną decyzją nałożono na R. B., jako przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie wymienione w załączniku nr [...], L.p. 6.2.1. do ustawy z dnia [...] września 2001 r. o transporcie drogowym, tj. za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia kary stanowiły przepisy powyższej ustawy, która w art. 92a ust. 1 ustala odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów określających warunki i obowiązki tego przewozu, wskazując jednocześnie górne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z powyższym przepisem, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w tym przepisie, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (art. 92a ust. 6 ustawy). Kary te są nakładane w trybie administracyjnym, zaś odpowiedzialność jest niezależna od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a powstałym skutkiem (por. wyrok NSA z 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1257/06; publ. CBOIS). Odstępstwo od tej reguły przewidziane zostało w art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 cyt. ustawy. W myśl jej przepisu art. 92b ust. 1, nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Stosownie do art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć; 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ; 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że przesłanki egzoneracyjne określone w art. 92c nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć. Chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, a nie związane z niewłaściwą organizacją pracy przedsiębiorstwa transportowego. Przedsiębiorca jest bowiem zobowiązany, do takiego zorganizowania pracy przedsiębiorstwa transportowego, aby w przyjętym modelu i schemacie jego działania, uwzględnione zostały wszystkie określone w przepisach obowiązującego prawa zasady dotyczące prowadzenia tego rodzaju działalności. Zdaniem Sądu, bez naruszenia unormowań ustawy o transporcie drogowym wszczęto postępowanie administracyjne i wydano decyzję o nałożeniu kary pieniężnej. Przebieg przeprowadzonej w niniejszej sprawie kontroli został utrwalony w protokole kontroli z dnia [...] [...] r. nr [...]. Skarżący podpisał wspomniany protokół bez zastrzeżeń. Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w pozostałych dowodach figurujących w aktach sprawy (w tym pisemnych wyjaśnieniach skarżącego, podglądzie wydruku tarczy, rejestrze pojazdów wjeżdżających na plac oddziału celnego). W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z zachowaniem wymagań wynikających z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, co do tego, że wystąpiły – w świetle obowiązującego prawa materialnego - podstawy do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Ponadto należy zauważyć, że ustalenia faktyczne, będące podstawą zaskarżonej decyzji nie były kwestionowane przez skarżącego, należy zatem uznać je za niesporne. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji bardzo szczegółowo odnosi się do stwierdzonego naruszenia i wyjaśnia dokładnie znaczenie przepisów regulujących międzynarodowy przewóz drogowy (w rozpoznawanej sprawie - przewozu drogowego z [...] do [...]. Nie budzi wątpliwości, że do tego rodzaju przewozu stosuje się warunki Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR). W myśl art. 10 umowy AETR, umawiające się Strony zarządzą instalowanie i używanie w pojazdach zarejestrowanych na ich terytorium przyrządu kontrolnego, zgodnie z wymaganiami niniejszej umowy oraz załącznika i jego suplementów (ust.1). Przyrząd kontrolny powinien – zgodnie z ust. 2 art. 10 - jeśli chodzi o konstrukcję, instalację, działanie i kontrolę, odpowiadać wymaganiom niniejszej umowy, załącznika oraz jego suplementów. Przyjmuje się, że przyrząd kontrolny, który w zakresie konstrukcji, instalacji, działania i kontroli odpowiada rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 1985r., str. 21, ze zm.), spełnia wymagania niniejszej umowy, załącznika oraz jego suplementów (ust. 3). Stosownie do art. 12 ust. 2 lit. a. załącznika do umowy AETR, kierowcy stosują wykresówki każdego dnia, w którym kierują pojazdem, począwszy od chwili przejęcia pojazdu. Zasadą jest, że nie wyjmuje się wykresówki lub karty kierowcy przed końcem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innego powodu. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który została przeznaczona. Według ust. 8 art. 12 załącznika do umowy AETR, zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez przyrząd kontrolny lub na karcie kierowcy, lub wydruków z przyrządu kontrolnego, jak określono w suplemencie IB. To samo stosuje się do jakiegokolwiek manipulowania przyrządem kontrolnym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych i/lub informacji wydrukowanych. Odnosząc te unormowania do realiów niniejszej sprawy i twierdzeń skarżącego, że jego w pojeździe zainstalowano tachograf nowego typu, który nie rejestruje rozpoczęcia jazdy (ruszania) oraz zatrzymania samochodu przez okres "około pół minuty", należy wyjaśnić, że tego rodzaju zarzut podniesiony w piśmie procesowym z dnia [...] [...] oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji [...] nie podważa legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wypada zaznaczyć, że organ I instancji wskazał wprost, że niemożliwą jest operacja dotycząca wjazdu i zaparkowania (znalezienia miejsca parkingowego) na terenie Oddziału Celnego w L. w tak krótkim okresie czasu i obowiązkiem kierowcy było po wjeździe na teren Oddziału ustawić tachograf na "inne prace", a w czasie oczekiwania przez kierowcę na odprawę celną na "stan gotowości", ale w żadnym przypadku na odnotowywanie przez tachograf "odpoczynku" kierowcy. Skarżący podał, w odpowiedzi na pytanie zadanie podczas kontroli drogowej, w jaki sposób rejestrował swoją aktywność w dniu [...] [...] r. od godz.[...], że w tym czasie stał na ulicy a następnie o godz. [...] wjechał na teren Oddziału Celnego w L.. W świetle późniejszych wyjaśnień przed wjazdem na teren tego oddziału skarżący zatrzymał samochód na ulicy, w pobliżu urzędu celnego, blokując wjazd do pobliskiej hurtowni. Z akt sprawy wynika, że poza powyższą kwestią dotyczącą sposobu funkcjonowania tachografu skarżący nie wskazuje na inne konkretne okoliczności, czy też dowody, które mogłyby stanowić podstawę do zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności za stwierdzone uchybienie w zakresie braku rejestracji aktywności kierowcy. Za taką okoliczność nie sposób uznać faktu zaciągnięcia kredytu na zakup samochodu i spłacania z tego tytułu zobowiązań wobec banku, jak również małej ilości zleceń na dokonywanie przewozów drogowych przez usługodawców. Podobnie należało ocenić to, że skarżący jest jedynym żywicielem rodziny oraz że jego żona ma problemy zdrowotne. Ubocznie należy wyjaśnić, że sąd administracyjny rozstrzyga o legalności decyzji w przedmiocie kary pieniężnej. Rozstrzygnięcie o takiej karze władny jest wydać organ administracyjny, a nie sąd, do którego kompetencji należy ocena tego rodzaju decyzji. Stąd też wniosek skargi "o niekaranie tak dużą karą pieniężną" R. B. nie mógł być merytorycznie rozpoznany przez sąd. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny L. oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658).