III SA/Lu 753/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wydanej w postępowaniu wznowieniowym I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz E. S. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z akt sprawy wynikało, że decyzją [...] przyznał [...] płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za 2006 rok w łącznej kwocie [...] (decyzję tę doręczono stronie w dniu [...] r. Po uzyskaniu przez organ informacji, że [...] nie była faktycznym użytkownikiem działek ewidencyjnych o numerach [...] w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, gdyż nie prowadziła na nich działalności rolniczej, organ wznowił w grudniu 2007 r. postępowanie zakończone w/w decyzją. Decyzją z dnia [...] (wydaną w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] oraz orzekając merytorycznie w tej sprawie odmówił [...] przyznania płatności bezpośrednich na rok 2006. W toku postępowania odwoławczego, prowadzonego na skutek odwołania wniesionego przez [...], odmówiono przeprowadzenia zawnioskowanych przez odwołującą się dowodów z zeznań świadków, dołączono natomiast protokoły z zeznań tych świadków znajdujące się w prowadzonym przed Sądem Rejonowym w [...] postępowaniu karnym. Decyzją [...] utrzymał w mocy decyzję [...] w uzasadnieniu argumentując, że nowymi dowodami (okolicznościami) w sprawie są twierdzenia [...], że to on od 1998 r. do listopada 2007 r. był użytkownikiem działek, a nie [...], na wskazuje dodatkowo zawarta przez nią umowa dzierżawy jednej z działek (okoliczności te nie były znane organowi, w dacie wydania decyzji. W skardze do WSA w Lublinie [...] zarzuciła między innymi, że naruszono art. 146 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji po upływie pięcioletniego terminu przedawnienia. W ocenie skarżącej, organ dokonał błędnych ustaleń odnośnie uprawnień skarżącej do płatności, nie odniósł się do wszystkich zgłoszonych dowodów, pomijając fakt, że do tej pory nie było sporu o to, kto zarządza, płaci podatki, administruje i prowadzi gospodarstwo rolne w sytuacji, kiedy [...] nie był nigdy faktycznym użytkownikiem gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę [...] wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 154/12 oddalono skargę [...] na powyższą decyzję [...]. Sąd podzielił stanowisko organów, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję z dnia [...] oraz uznał, że zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, że prawo do dopłat do gruntów rolnych przysługiwało w niniejszej sprawie wyłącznie "posiadaczowi" nieruchomości (działek zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności), w potocznym rozumieniu ich faktycznego użytkownika, a ściślej osoby faktycznie z nieruchomości rolniczo korzystającej, a taką osobą był w roku 2006 [...], nie zaś skarżąca. Sąd przyjął również, że w dacie orzekania przez organ nie upłynął jeszcze zakreślony w art. 146 § 1 k.p.a. termin i nie doszło do naruszenia tego przepisu. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1780/12 Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną [...], uchylił zaskarżony wyrok i przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA wyjaśnił między innymi, że dla zachowania terminów zakreślonych w art. 146 § 1 k.p.a. konieczne jest wydanie decyzji przez organy obu instancji. W tej sytuacji nie można podzielić poglądu Sądu I instancji w kwestii wykładni art. 146 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania, gdyż nie wszyscy świadkowie twierdzili, że [...] był użytkownikiem gruntów ([...] zeznał, że prace polowe były zlecane [...], podobnie zeznawał [...]). NSA wskazał, że nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem Sądu I instancji, że ocena materiału dowodowego została dokonana zgodnie z art. 80 k.p.a. w sytuacji, kiedy decyzja organu odwoławczego nie wskazuje przyczyn, dla których organ nie daje wiary wyjaśnieniom skarżącej (twierdziła ona, że nadzorowała funkcjonowanie przedsiębiorstwa, płaciła podatki, kupowała nawozy, natomiast rola [...], który nigdy nie występował o dopłaty do gruntów, ograniczała się do wykonywania konkretnych prac polowych w gospodarstwie za wynagrodzeniem i pod kontrolą właścicielki) oraz wyjaśnieniom powoływanych przez skarżącą świadków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając ponownie skargę [...] zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 z zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji [...] z uwzględnieniem wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzić należy, że skarga jest usprawiedliwiona bowiem w/w decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa. Jak stwierdził NSA dla zachowania terminów zakreślonych w art. 146 § 1 k.p.a. konieczne jest wydanie decyzji przez organy obu instancji. W tej sytuacji nie można podzielić poglądu Sądu I instancji w kwestii wykładni art. 146 § 1 k.p.a. Oznacza to, że realiach rozpoznawanej sprawy skuteczny okazał się zarzut naruszenia w/w przepisu skoro organ odwoławczy wydał swoją decyzję [...] Słuszny okazał się również zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że [...] poinformował [...] w pismach z dnia [...] o tym, że od 1998 r. był użytkownikiem działek wskazanych we wniosku [...] o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2005 r. Organowi przedstawiono kopię umowy dzierżawy jednej z działek o powierzchni 82 ha, zawartej w dniu [...] pomiędzy [...] i [...]. W tych okolicznościach [...] wydał w dniu [...] decyzję w której stwierdził, że jego decyzja z dnia [...] została wydana z naruszeniem prawa skoro [...] nie była w 2005 roku faktycznym użytkownikiem działek ewidencyjnych o numerach [...] w rozumieniu przepisów o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, gdyż nie prowadziła na nich działalności rolniczej. Stanowisko to uzyskało aprobatę wyrażoną w zaskarżonej decyzji z dnia [...], w której [...] uznał, że [...] w roku kalendarzowym 2005 nie była posiadaczem (użytkownikiem) działek wskazanych we wniosku o płatności. Wyjaśnienia strony i powoływanych przez nią świadków organ odwoławczy uznał za mało wiarygodne i niemające potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, zaś przeprowadzone postępowanie dowodowe nie udowodniło jakoby [...] wykonywał prace na zlecenie [...]. W tym zakresie argumentacja organu odwoławczego nie uwzględnia tego, że nie wszyscy świadkowie twierdzili, że [...] był faktycznym użytkownikiem gruntów. [...] zeznał, że prace polowe zlecano [...]. O zlecaniu mu takich prac wspominał inny świadek, [...]. Podał on, że [...] był zatrudniony do wykonywania prac polowych. Świadek [...] wyjaśnił, że za pracę [...] płacono płodami rolnymi. W tych warunkach rzeczą organu odwoławczego było wyjaśnienie przyczyn, dla których nie daje on wiary wyjaśnieniom skarżącej, która twierdziła konsekwentnie, że była posiadaczem gruntów rolnych o czym świadczy fakt nadzorowania funkcjonowania przedsiębiorstwa, płacenia podatków, czy kupna nawozów. W ocenie skarżącej, rola [...], który nie występował o dopłaty do gruntów, ograniczała się do wykonywania konkretnych prac polowych w gospodarstwie za wynagrodzeniem i pod kontrolą (nadzorem) właścicielki. Stosownie do treści art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ogólne odniesienie się organu odwoławczego do wyjaśnień skarżącej oraz przedstawionych przez nią świadków nie może zostać uznane za wystarczające i w sposób oczywisty narusza art. 80 k.p.a. Niewyjaśniono bowiem w szczególności przyczyn które zdecydowały o tym, że organ nie uznał za wiarygodne wyjaśnień skarżącej, ani wskazanym przez nią świadków, w sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego nie były jednoznaczne Rzeczą organu odwoławczego było w tej sytuacji ustosunkować się do powstających sprzeczności na tle oceny, czy rzeczywiście skarżąca posiadała i użytkowała grunty rolne. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja nie czyni zadość powyższym wymaganiom. Jeśli nie ulega wątpliwości, że pisemna umowa dzierżawy zawarta przez skarżącą ze [...] jest nieważna, to istotny walor mają ustalenia faktyczne dokonane w sprawie oparte wyłącznie na zeznaniach świadków, którzy nie byli zgodni co do tego, czy [...] był samodzielnym użytkownikiem spornych gruntów, czy też działał tylko na zlecenie właścicieli gruntu. W swojej ocenie organ odwoławczy nie mógł pomijać faktu, że [...] nie składał wniosku o dopłaty do gruntów. W czasie rozpoznawania okoliczności niniejszej sprawy umknęło to uwadze organowi podobnie, jak fakt, że [...] dopiero w 2007 r. zawiadomił organ, że [...] nie była użytkownikiem działek rolnych podanych we wniosku o dopłaty. Nie ulega więc wątpliwości, że z naruszeniem przepisów proceduralnych przeprowadzono postępowanie dowodowe oraz dowolnie oceniono zgromadzony materiał dowodowy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie zastosowanie się do powyższych uwag.. Z tych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję, wstrzymał jej wykonanie na mocy art. 152 p.p.s.a., orzekając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.