III SA/Lu 764/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. sprawy ze skargi Z. M.-O. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., Nr [...], Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w sprawie zameldowania Z. M.-O. na pobyt stały w lokalu przy ul. S. [...] w [...] oraz przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Z. M.-O. wniosła do organu ewidencyjnego o zameldowanie na pobyt stały w lokalu przy ul. S. [...] w [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prezydent Miasta [...] orzekł o zameldowaniu Z. M.-O. na pobyt stały w wyżej wymienionym lokalu, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie spełnieniem przesłanek określonych w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.), dalej: ustawa o ewidencji. Decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...]Wojewoda [...], uchylił powyższą decyzję i odmówił zameldowania Z. M.-O. na pobyt stały w lokalu położonym przy ul. S. [...] w [...], z uwagi na wyrok Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 30 czerwca 1998 r., sygn. II Ca 246/98 orzekający eksmisję Z. M.-O. z lokalu przy ul. S. [...] w [...]. Następnie, wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 820/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. Sąd uznał, że samo istnienie wyroku nakazującego eksmisję z lokalu mieszkalnego nie wyklucza przyjęcia pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji. W sprawie meldunkowej, prawomocny wyrok nakazujący eksmisję z lokalu mieszkalnego będzie miał znaczenie dopiero wówczas, gdy na jego podstawie obowiązek opuszczenia spornego lokalu zostanie przez zobowiązanego wykonany – dobrowolnie bądź na skutek egzekucji komorniczej. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że organ pierwszej instancji nie wykazał, czy skarżąca faktycznie zamieszkuje w lokalu przy ul. S. [...] w [...]. Z akt sprawy wynika bowiem, że w spornym lokalu zamieszkuje syn skarżącej z kobietą o nieustalonej tożsamości. Wobec powyższego powstają wątpliwości, czy rzeczy wskazane przez skarżącą podczas oględzin lokalu należą do niej, czy też do kobiety zamieszkującej z jej synem. Ponadto, z oświadczeń sąsiadów skarżącej wynika, że w lokalu zamieszkuje tylko jedna osoba – syn skarżącej. Wobec tych okoliczności i tego, że od momentu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji upłynął długi okres, zdaniem Wojewody, zachodzi konieczność ponownego przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków oraz uwzględnienia innych dowodów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. M.-O. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w całości. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że sprawa zameldowania na pobyt stały w lokalu położonym przy ul. S. [...] w [...] została zakończona prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 820/13 i organ nie miał możliwości ponownego jej rozpoznania. Ponadto, skarżąca stwierdziła, że to ona mieszka z synem i to jej rzeczy znajdują się w spornym lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja organu II instancji uchylająca w całości decyzję organu I instancji o zameldowaniu skarżącej i przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Powyższa decyzja została wydana po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 820/13, poprzedniej decyzji organu II instancji, wydanej w sprawie zameldowania skarżącej. Uchylenie przez sąd decyzji organu powoduje, że decyzja zostaje wyeliminowana z obrotu prawnego, natomiast organ ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę na nowo. Wobec uchylenia w sprawie niniejszej decyzji organu II instancji odmawiającej zameldowania skarżącej, w obrocie prawnym pozostała decyzja organu I instancji o zameldowaniu skarżącej, od której odwołanie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "S.". Organ II instancji był zatem zobowiązany do ponownego rozpoznania sprawy z wniosku skarżącej o zameldowanie na pobyt stały. Rozstrzygnięcia, które może podjąć organ odwoławczy w wyniku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej reguluje art. 138 § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z § 1 powołanego przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (pkt 1), uchyla zaskarżoną w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo części (pkt 2), albo umarza postepowanie odwoławcze (pkt 3). Zgodnie natomiast z § 2 art. 138 k.p.a., organ odwoławczy może również uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Aby organ odwoławczy mógł zastosować tryb przewidziany w art. 138 § 2 k.p.a., muszą zatem zaistnieć łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, postępowanie przed organem pierwszej instancji, w którym zapadła decyzja, prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania. Po drugie, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy musi mieć istotny wpływ na jej rozstrzygniecie. W rozpoznawanej sprawie organ drugiej instancji uznał, że organ I instancji nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy skarżąca rzeczywiście zamieszkuje w lokalu przy ul. S. [...] w [...]. Organ pierwszej instancji wskazał, że w zgromadzonych materiałach istnieją dowody świadczące o niezamieszkiwaniu skarżącej w przedmiotowym lokalu, jak również dowody przeciwne. W swoim uzasadnieniu nie dokonał jednak w sposób prawidłowy oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie wskazał przede wszystkim z jakich przyczyn jednym dowodom dał wiarę, a innym nie. Organ wskazał, że zeznania świadków nie pozwoliły na jednoznaczne stwierdzenie, czy skarżąca rzeczywiście zamieszkuje w lokalu przy ul. S. [...] w [...], wobec czego przeprowadzono oględziny lokalu. Podczas oględzin skarżąca wskazała pokój, w którym śpi oraz swoje rzeczy. Na tej tylko podstawie organ stwierdził, że niewątpliwe jest, iż Z. M.-O. zamieszkuje w spornym lokalu. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano również, że w spornym lokalu oprócz syna skarżącej zamieszkuje jeszcze jedna osoba. Skarżąca podnosi, że to ona zamieszkuje z synem. Natomiast z oświadczeń mieszkańców budynku wynika, że w lokalu przy ul. S. [...] w [...] zamieszkuje tylko jedna osoba – syn skarżącej. Również Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej "S." jednoznacznie stwierdził, że skarżąca w spornym lokalu nie zamieszkuje. W tym miejscu należy zwrócić uwagę szczególny charakter postępowania w zakresie zameldowania w miejscu pobytu stałego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), dalej: ustawa o ewidencji ludności, osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego. Stosownie zaś do art. 6 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Uznanie pobytu za stały uzależnione jest zatem od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj. faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu, połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zatem o kwalifikacji pobytu nie decyduje oświadczenie osoby meldowanej, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar osoby, której obowiązek meldunkowy dotyczy, tj. miejsce skoncentrowania najważniejszych spraw życiowych, częstotliwość pobytu w miejscu stałego zameldowania wraz z ustaleniem powodów, dla których tam bywa. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organ drugiej instancji prawidłowo przyjął, że w niniejszej sprawie nie ustalono w sposób bezsporny, czy skarżąca rzeczywiście zamieszkuje w lokalu przy ul. S. [...] w [...]. Organ pierwszej instancji nie dokonał w sposób prawidłowy oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która to ocena powinna być przeprowadzona w taki sposób, aby jednoznacznie ustalić, że dana osoba w określonym miejscu zamieszkuje oraz wykluczyć możliwość, że zamieszkiwanie to nosi cechy pozorności. Wyjaśnienie stanu faktycznego powinno wiązać się nie tylko z poczynieniem ustaleń, co do faktu pobytu skarżącej w danym miejscu, ale winno obejmować również ustalenie gdzie skupione jest jej centrum życiowe. Wskazane powyżej okoliczności świadczą o tym, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organu pierwszej instancji było uzasadnione, bowiem stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony oraz rozpatrzony w sposób dostateczny do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a. k.p.a. Przesłanki określone w tym przepisie zostały spełnione. Organ odwoławczy wykazał, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (ustalenia dotyczące rzeczywistego zamieszkiwania skarżącej w lokalu przy ul. S. [...] w [...]) ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organ odwoławczy wyjaśnił również, jakie okoliczności organ pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wskazówki organu odwoławczego zmierzają zatem do dokonania ustaleń faktycznych będących podstawą decyzji w sprawie zameldowania skarżącej. Jedynie bowiem bezsporne ustalenie przez organ pierwszej instancji okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia pozwoli na podjęcie prawidłowej decyzji w przedmiocie zameldowania skarżącej. Podkreślenia wymaga, że rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy związany był oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, uchylającym poprzednią decyzję organu odwoławczego (art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że organ II instancji nie dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, Sąd nie przesądził jednak - wbrew stanowisku skarżącej - o niedopuszczalności ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji i nie wypowiadał się w przedmiocie zasadności zameldowania lub wymeldowania skarżącej na tym etapie postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.