III SA/Lu 771/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi Z. D. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) podatku VAT. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], którą cofnięto M.M. uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że M.M. był zobowiązany stosownie do art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz.908 ze zm.) do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie egzaminu teoretycznego i praktycznego, gdyż ubiegał się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem, cofniętego na okres przekraczający jeden rok decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2010 r. nr [...], wydaną w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...]1 lipca 2010 r., sygn. akt [...], którym orzeczono wobec strony zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat. M.M. w dniu [...] sierpnia 2012 r. nie zdał egzaminu praktycznego w ramach kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, czego nie kwestionował w odwołaniu. Okoliczność ta jest zaś wystarczającą przesłanką do wydania kwestionowanej przez odwołującego decyzji, która ma charakter decyzji związanej. Niezłożenie egzaminu w ramach kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji skutkuje obowiązkiem starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu) niezwłocznego wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy wszystkich posiadanych kategorii. W odwołaniu M.M. zarzucił wystąpienie nieprawidłowości podczas przeprowadzania egzaminu praktycznego w dniu [...] sierpnia 2012 r., wniósł o dopuszczenie dowodu z zapisu kamery wideo, która rejestrowała przebieg egzaminu i nakazanie przeprowadzenia ponownego egzaminu z udziałem dwóch egzaminatorów z wyjątkiem egzaminatora, który przeprowadzał egzamin w dniu [...] sierpnia 2012 r. W ocenie organu odwoławczego powyższy zarzut pozostawał jednak bez wpływu na ocenę decyzji organu pierwszej instancji. Kolegium podniosło, że stosownie do przepisu § 31 ust. 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U. Nr 217, poz.1834 ze zm.) osoba, która przystąpiła do egzaminu państwowego, może zgłaszać, za pośrednictwem dyrektora ośrodka egzaminowania, do właściwego organu nadzoru, skargi i zastrzeżenia co do jego przebiegu i oceny. W myśl art. 112 ustawy – Prawo o ruchu drogowym marszałek województwa, jako organ sprawujący nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, może kontrolować dokumentację i działalność związaną z egzaminowaniem albo przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami. M.M. nie zgłosił w opisanym trybie skarg i zastrzeżeń co przebieg egzaminu państwowego. Natomiast w postępowaniu w sprawie cofnięcia prawa jazdy właściwy organ administracji opiera się wyłącznie na dokumencie stwierdzającym złożenie lub niezłożenie egzaminu praktycznego z odpowiednim wynikiem. Brak podstawy prawnej do kwestionowania w tym postępowaniu prawidłowości przeprowadzenia egzaminu państwowego, chyba że zostanie przedstawiony dowód z dokumentu urzędowego podważający prawidłowość egzaminu. W konsekwencji, zdaniem Kolegium, skoro w okolicznościach sprawy przebieg egzaminu państwowego nie został zakwestionowany w trybie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r., to decyzja Prezydenta Miasta o cofnięciu M.M. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, jako decyzja związana, została wydana w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Organ odwoławczy uznał też za prawidłowe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w oparciu o art. 108 § 1 k.p.a. Kolegium wskazało, że osoba, która nie złożyła egzaminu z wynikiem pozytywnym podczas kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia własnego, jak też innych użytkowników dróg publicznych. M.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012 r., nr [...], domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił błędne przyjęcie przez organ, że negatywny wynik egzaminu praktycznego obliguje do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem, podczas gdy w ocenie skarżącego organ administracji pierwszej instancji powinien był przed wydaniem decyzji sprawdzić prawidłowość i bezstronność przeprowadzonego egzaminu. Zdaniem skarżącego Kolegium niezasadnie uznało, że M.M. nie kwestionował w odwołaniu egzaminu praktycznego, gdyż zarzut zawarty w odwołaniu wprost dotyczył prawidłowości przeprowadzenia egzaminu. W takiej zaś sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno przeprowadzić na tę okoliczność postępowanie dowodowe. Decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem jest bezpośrednią konsekwencją przebiegu egzaminu praktycznego i jego wynik, ale także przebieg egzaminu powinien mieć wpływ na tę decyzję. Skarżący podniósł, że nie został przez egzaminatora pouczony o możliwości złożenia do dyrektora ośrodka skargi oraz zastrzeżeń, wobec czego nieuzasadniona jest argumentacja Kolegium, iż skarżący nie składał skarg na przebieg egzaminu. W ocenie skarżącego organ odwoławczy nie rozpoznał ponownie sprawy merytorycznie i nie ustosunkował się do zarzutów, podczas gdy wydanie decyzji o prawie do kierowania pojazdem nie jest tylko formalnym i mechanicznym potwierdzeniem wyniku egzaminu praktycznego, ale jak w każdym postępowaniu administracyjnym powinno być poprzedzone określonym postępowaniem dowodowym i zbadaniem wszystkich okoliczności sprawy. Skoro zaś w odwołaniu zostały postawione zarzuty co do sposobu przeprowadzenia egzaminu, to Kolegium powinno przeprowadzić dowód przynajmniej co do ich prawdziwości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), obejmują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także kontrolę prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Przy tym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po dokonaniu według wskazanych reguł kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2012 r. o cofnięciu M.M. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W sprawie pozostaje poza sporem, że wyrokiem z dnia [...] lipca 2010 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy orzekł wobec M.M. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat. Jednocześnie Sąd zaliczył na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] marca 2010 r. do dnia [...] lipca 2010 r. W następstwie tego wyroku decyzją z dnia [...] października 2010 r. Prezydent Miasta cofnął M.M. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B na okres 2 lat – od dnia [...] marca 2010 r. do dnia [...] marca 2012 r. W tej sytuacji niewątpliwie zaistniały podstawy do zastosowania wobec M.M. przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), który przewidywał kontrolne sprawdzenie kwalifikacji między innymi osoby ubiegającej się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem w przypadku, gdy nastąpiło cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdem, a okres na jaki cofnięto uprawnienie przekraczał 1 rok. Przywołany przepis służył realizacji celu w postaci sprawdzenia aktualnych kwalifikacji do bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym osób, które były wyeliminowane z tego ruchu na okres ponad jednego roku. Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń organu, poczynionych w zgodzie z dokumentami zawartymi w aktach postępowania administracyjnego wynika, że M.M. w dniu [...] sierpnia 2012 r. przystąpił do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, jednakże uzyskał wynik negatywny z egzaminu praktycznego. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny, w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia naruszenia zaskarżoną decyzją przepisu art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, przewidującego wydanie przez starostę decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie utraty przez kierowcę kwalifikacji, co stwierdza się na podstawie wyniku egzaminu państwowego. Podkreślić należy, że utrata przez kierowcę kwalifikacji jako przyczyna cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym pozostaje w związku z wymogiem posiadania przez kierowcę umiejętności kierowania pojazdem w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego. Jakkolwiek ustawa nie precyzuje, co należy rozumieć przez to pojęcie, lecz nie budzi wątpliwości, że chodzi zarówno o braki w zakresie wiedzy teoretycznej, jak i umiejętności praktycznych. W art. 140 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym ustawodawca określił przy tym wprost, że organ wydający decyzję w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem stwierdza utratę przez kierowcę kwalifikacji na podstawie wyniku egzaminu państwowego. Zatem podstawę wydania decyzji o cofnięciu uprawnień stanowi w istocie tylko negatywny wynik egzaminu. Świadczy on bowiem o utracie przez kierowcę posiadanych kwalifikacji, a więc kierowca nie powinien korzystać już ze swoich uprawnień. Treść art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym wskazuje przy tym, że w razie negatywnego wyniku egzaminu cofnięcie uprawnienia jest obligatoryjne. Zasadnie więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że decyzja określona w wymienionym artykule ma charakter związany, a zatem zastosowanie przewidzianej w nim sankcji nie zależy od uznania organu, lecz jest jego obowiązkiem. Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż wynik części praktycznej egzaminu, któremu skarżący poddał się w dniu [...] sierpnia 2012 r. był negatywny, co na mocy art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym obligowało Prezydenta Miasta do cofnięcia M.M. uprawnienia do kierowania pojazdami. Legalności tej decyzji nie mogły skutecznie podważyć zarzuty podniesione przez skarżącego, sprowadzające się do kwestionowania prawidłowości przebiegu egzaminu państwowego służącego sprawdzeniu kwalifikacji M.M. jako kierowcy. Należy podkreślić, że postępowanie dotyczące cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem, w jakim podstawę rozstrzygnięcia zgodnie z jednoznacznym brzmieniem ustawy stanowi wynik egzaminu państwowego, nie jest postępowaniem, w którym mogłyby być oceniane okoliczności poprzedzające ten wynik egzaminu, w szczególności kwestie prawidłowości czy bezstronności oceny dokonanej przez egzaminatora w ramach kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. Jak trafnie wskazało Kolegium, zgodnie z § 31 ust. 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz.1834 ze zm.) osoba, która przystąpiła do egzaminu państwowego, może zgłaszać, za pośrednictwem dyrektora ośrodka egzaminowania, do właściwego organu nadzoru, skargi i zastrzeżenia co do jego przebiegu i oceny. Zarazem art. 112 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w ust. 1 i 2 stanowił, że nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawuje marszałek województwa, który może w szczególności: 1) kontrolować dokumentację i działalność związaną z egzaminowaniem; 2) przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami; 3) w razie stwierdzenia rażących uchybień zawiesić działalność odpowiedniej jednostki w zakresie prowadzenia egzaminów państwowych - do czasu usunięcia uchybień; 4) w uzasadnionych przypadkach skierować egzaminatora na egzamin, o którym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8. Przywołane ostatnio przepisy określały tryb i organ właściwy w postępowaniu zmierzającym do zakwestionowania wyniku egzaminu państwowego. Organem tym nie był natomiast organ rozstrzygający o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem w myśl art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Z omówionych przyczyn wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy nie miał podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z wnioskami skarżącego zawartymi w odwołaniu, mającymi na celu podważenie wyniku egzaminu. Bez wpływu na powyższe pozostaje podniesiona przez M.M. kwestia braku pouczenia go o możliwości zgłaszania skarg i zastrzeżeń co do przebiegu egzaminu i oceny. W świetle art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym okolicznością decydującą o rozstrzygnięciu na tej podstawie prawnej był negatywny wynik egzaminu z dnia [...] sierpnia 2012 r., a wynik ten we właściwym trybie nie został podważony. W tej sytuacji zgłaszane przez skarżącego dowody nie mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy w myśl art. 75 k.p.a. W konsekwencji należało uznać, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2012 r., została wydana po zbadaniu tych wszystkich okoliczności sprawy, które były istotne z punktu widzenia przedmiotu rozstrzygnięcia, to jest cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym i pozostaje w zgodzie z przepisami prawa. Nie zachodziły zatem określone w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanki do jej uchylenia przez Sąd. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie z punktu II uzasadnia art. 250 p.p.s.a. w związku z § 19 pkt 1, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).