III SA/Lu 774/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2024 r., nr [...], Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia D. B. (dalej jako "skarżąca"), uchylił postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krasnymstawie (dalej jako "organ I instancji") z [...] lipca 2024 r. nr [...], [...], [...] w części dotyczącej poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae wobec braku wymagalności obowiązku, w pozostałym zakresie utrzymał postanowienie w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krasnymstawie wystawił w dniu 22 marca 2024 r. w stosunku do D. B. z tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący obowiązek poddania jej małoletniego córki O. B. (ur. [...] września 2019 r.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: 1) gruźlicy; 2) wirusowemu zapaleniu wątroby typu B; 3) błonicy, tężcowi, krztuścowi; 4) ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (POLIOMYELITIS); 5) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b; 6) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae; 7) odrze, śwince, różyczce. W piśmie z 25 marca 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krasnymstawie zwrócił się do Wojewody Lubelskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji w sprawie uchylania się przez skarżącą od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka oraz o nałożenie na zobowiązaną grzywny. W piśmie z 28 maja 2024 r. skarżąca wniosła zarzuty do powyższego tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym. Postanowieniem z [...] lipca 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krasnymstawie oddalił w całości zarzuty zgłoszone przez D. B.. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącą zażalenia, postanowieniem z 30 września 2024 r. organ odwoławczy uchylił postanowienie organu I instancji z [...] lipca 2024 r. w części dotyczącej obowiązku poddania córki skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae wobec braku wymagalności obowiązku w związku z jego wygaśnięciem (pkt 1), w pozostałym zakresie utrzymał postanowienie w mocy (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924), dalej jako "ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń" lub "ustawa". Obowiązkowe szczepienia przeprowadza się zgodnie ze schematem szczepień określonym dla danego szczepienia w przepisach wydanych na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy. Wymagalność obowiązku została doprecyzowana w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), dalej jako "rozporządzenie". Schemat obowiązkowych szczepień ochronnych określony jest w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Odnosząc się do sprawy organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem oraz tytułem wykonawczym z 22 marca 2024 r. brakujące szczepienia ochronne u O. B. to szczepienia przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B błonicy, tężcowi i krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce. W odniesieniu do obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b oraz przeciwko inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae organ wskazał, że w świetle § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, szczepienia te są obowiązkowe do ukończenia 5 roku życia, więc u córki skarżącej, urodzonej 1 września 2019 r., nie są już wymagalne. Termin wykonania pozostałych szczepień upłynął, w związku z powyższym stały się one wymagalne. Organ II instancji stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych bądź też dokumentu świadczącego o występowaniu długotrwałych przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania. O braku realizacji obowiązkowych szczepień ochronnym u córki skarżącej lekarz podmiotu leczniczego: C. M. [...] w L., poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie, przesyłając dokument: "Formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych" z dnia 5 lipca 2021 r. Powyższe oznacza, że w tej dacie lekarz stwierdził, że szczepienia ochronne były u dziecka wymagalne z uwagi na upływ terminu do ich wykonania, a jednocześnie brak było przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka tym szczepieniom. Informacja ta została potwierdzona przez lekarza z podmiotu leczniczego: R. C. M. L. w L. w "Formularzu zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych" z 24 lutego 2023 r. Przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel otrzymał od podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, pismo z 20 grudnia 2023 r. w którym lekarz stwierdził, że dziecko nie otrzymało żadnych szczepień ochronnych a matka dziecka nie wyraża zgody na ich wykonanie. Z dołączonej dokumentacji wynika, że córka skarżącej została poddana badaniu kwalifikacyjnemu przed szczepieniem, w wyniku którego stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień (zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym z 27 maja 2024 r.). Organ odwoławczy stwierdził, że zarówno zaświadczenie lekarskie z 13 marca 2023 r. jak i wydruk konsultacji lekarskiej z 27 maja 2024 r. nie świadczą o występowaniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Skierowanie do poradni specjalistycznej lub do oddziału alergologii jest jedynie elementem procesu diagnostyki. Organ II instancji podkreślił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Przepis ten nigdy nie został zakwestionowany bądź zmieniony. Wierzyciel wydając tytuł wykonawczy nie oparł się, wbrew twierdzeniom strony, na Programie Szczepień Ochronnych. W tytule wykonawczym jako podstawę prawną egzekwowania obowiązku prawidłowo wskazano art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ odwoławczy stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu wierzyciel wyjaśnił przesłanki dające podstawę do uznania obowiązku za wymagalny na podstawie aktualnie obowiązującego stanu prawnego. Z analizy dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie wynika, że dziecko powinno otrzymać obowiązkowe szczepienia ochronne w zakresie chorób wskazanych tytułem wykonawczym. Organ jeszcze raz podkreślił, że na dzień zgłoszenia zarzutów obowiązek wynikał bezpośrednio z przepisów prawa, więc nie był uzależniony od przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego przed szczepieniem u małoletniej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. B. zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego w całości. Skarżąca zarzuciła: 1) wyjście poza zakres zaskarżenia przez wojewódzkiego inspektora sanitarnego i rozpoznanie postanowienia powiatowego inspektora sanitarnego w zakresie zarzutu niespełnienia tytułu wykonawczego, podczas gdy w przedmiotowym zakresie postanowienia wierzyciela nie było zaskarżone, a zatem stało się ono prawomocne; 2) naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora i Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, że może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo że akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone w wyroku TK z 9 maja 2023 r.; 3) naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w związku z § 3 rozporządzenia, poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo że nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek, 4) naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 rozporządzenia, poprzez uznanie, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w związku z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, że skarżąca może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., 5) naruszenie art. 124 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn.zm.), dalej jako "k.p.a.", w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2025 r., poz. 132), dalej jako "u.p.e.a.", poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej, 6) naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej pkt 2 i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto skarżąca wniosła o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie, w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami, dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie skarżąca wniosła o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (w istocie chodzi o Trybunał Praw Człowieka) o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wskazując, że przedstawione zagadnienia mają charakter prejudycjalny, skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. W odpowiedzi na skargę Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w części oddalającej zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej uchylania się przez skarżącą od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu, że organ odwoławczy wyszedł poza zakres zaskarżenia, poprzez poddanie analizie całego postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krasnymstawie, podczas gdy zażalenie nie zaskarżyło w całości postanowienia organu I instancji, ale jedynie pkt 2 tego postanowienia, dotyczący oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Wbrew zarzutom skargi, organ II instancji nie wyszedł poza zakres zaskarżenia. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z [...] lipca 2024 r. organ I instancji w całości oddalił zarzuty skarżącej do prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczącego uchylania się od obowiązku szczepień ochronnych u dziecka – córki skarżącej. Nie więc jest prawdą, że "wierzyciel w punkcie 1 uznał zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów, zaś w punkcie 2 oddalił pozostałe zarzuty". Skarżąca w zażaleniu z 25 lipca 2024 r. zaskarżyła zaś postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krasnymstawie w całości. Zarzut określony w pkt 1 skargi jest zatem bezzasadny. Nieuzasadnione są również zarzuty przedstawione w pkt 2 i pkt 3 skargi, kwestionujące możliwości nakładania na obywateli obowiązku zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach na podstawie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, jako aktu niezaliczanego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Zarzuty nie mają znaczenia dla sprawy i w istocie dotyczą przepisów już nieobowiązujących. Podnieść w tym miejscu należy, że sądowi znany jest wyrok z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 (opublikowany w Dz. U. z dnia 12 maja 2023, poz. 909), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł w pkt I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie w pkt II wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy został wystawiony 22 marca 2024 r. W art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną z dniem 1 października 2023 r., ministrowi właściwemu do spraw zdrowia udzielona została delegacja ustawowa do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) i osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 z późn. zm.). Rozporządzenie to uchylone zostało z dniem 1 października 2023 r. Przepis § 5 wskazanego rozporządzenia stanowił, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Z powyższego wynika, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych nie obowiązywało już w dacie wystawienia tytułu wykonawczego. Zarzuty skargi oraz wszelka argumentacja w tym zakresie są zatem całkowicie chybione. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego podnieść należy, że zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym albo oddala zarzut albo uznaje zarzut w całości lub w części albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krasnymstawie, na podstawie tytułu wykonawczego z 22 marca 2024 r., stwierdzającego obowiązek poddania córki skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które to szczepienia nie zostały wykonane w terminach wskazanych w obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które weszło w życie 1 października 2023 r., Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Przed wystawieniem tytułu wierzyciel wystosował do skarżącej upomnienie z 15 grudnia 2022 r. Zgodnie z 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Natomiast w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią (ust. 2). Obowiązek szczepienia jest więc obowiązkiem znajdującym swoje umocowanie w obowiązujących powszechnie przepisach prawa. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Stosownie natomiast do art. 17 ust. 9a ustawy szczepienia obowiązkowe przeprowadza się zgodnie ze schematem szczepienia określonym dla danego szczepienia w przepisach wydanych na podstawie ust. 10. Art. 17 ust. 10 ustawy stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: 1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, 2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, 2a) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia, 3) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne, 4) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych, 5) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5, 6) wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia, 7) sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu, 8) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania, 9) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz terminy i sposób jego przekazywania - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń wydane zostało wyżej wymienione rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Wskazane w tytule wykonawczym szczepienia objęte są załącznikiem nr 1 rozporządzenia zatytułowanym "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży". Brakujące szczepienia ochronne u małoletniej to szczepienie przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, śwince, różyczce. Z akt sprawy wynika, że małoletnia w dacie wystawienia tytułu wykonawczego miała 5 lat i nie została w ogóle poddana szczepieniom obowiązkowym. Jednocześnie z materiału dowodowego nie wynika, aby istniały jakiekolwiek przeciwskazania do szczepienia małoletniej. Sąd nie ma wątpliwości, że powołane powyżej regulacje przewidują obowiązek szczepienia z mocy prawa, a tym samym nie ma podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku wymagalności obowiązku. W związku z tym zarzuty skargi w tym przedmiocie są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Jednocześnie sam tytuł wykonawczy z 22 marca 2024 r. spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy został wystawiony według obowiązującego w dacie jego wystawienia wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 176 ze zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola w tym także podstawę prawną egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku objętego tytułem. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), dalej jako "Konwencja" oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 i w związku z art. 68 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącego prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu podnieść należy, że problematyka prawna ingerencji w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego zagwarantowane w Konwencji, poprzez obowiązkowe szczepienia dzieci, była przedmiotem sprawy zakończonej wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (Wielka Izba) z dnia 8 kwietnia 2021 r., sprawa Vavřička i inni przeciwko Republice Czeskiej (skargi nr 47621/13 i 5 pozostałych). Postępowanie przed ETPC zostało wszczęte na skutek wniesienia między 2013 r. a 2015 r. sześciu skarg obywateli czeskich, zarzucających władzom czeskim naruszenie art. 8 Konwencji, w zakresie, w jakim władze te dopuściły do negatywnych dla nich konsekwencji niepoddania obowiązkowym szczepieniom dzieci w postaci nałożenia kar na rodziców lub odmowy przyjęcia dzieci do przedszkola. W przedmiotowym wyroku Europejski Trybunał Praw Człowieka przeanalizował m.in. kształtowanie się orzecznictwa konstytucyjnego w różnych krajach Europy dotyczących problematyki obligatoryjnych szczepień i możliwego naruszenia art. 8 Konwencji. Argumentacja sądów konstytucyjnych koncentrowała się generalnie na stwierdzeniu, że wprowadzając obowiązek szczepień, ustawodawca – w oparciu o wiedzę naukową, miał na celu zwalczanie bardzo poważnych i zakaźnych chorób, których nie można wyeliminować (Rada Konstytucyjna we Francji). Sądy konstytucyjne podkreślały również, że ochrona zdrowia dzieci uzasadnia obowiązkowe szczepienia w określonym wieku, a korzyści ze szczepień zarówno dla jednostki, jak i dla społeczeństwa przeważają nad ewentualnymi szkodami wynikającymi ze skutków ubocznych (Węgierski Trybunał Konstytucyjny). W celu ochrony zdrowia dziecka i jego prawa do zdrowia, które podlega szczególnej ochronie, słusznie odmówiono rodzicom swobody odmowy szczepienia, ponieważ prawo dziecka do zdrowia przeważa nad prawem rodziców do dokonywania wyboru (Trybunał Konstytucyjny Macedonii Północnej). Trybunał Konstytucyjny we Włoszech podkreślił nadto, że w dziedzinie szczepień istnieje wymóg zachowania równowagi między indywidualnym prawem do zdrowia (w tym swobodą leczenia) a współistniejącymi i wzajemnymi prawami innych osób oraz interesami wspólnoty, jak również – w przypadku szczepień obowiązkowych – interesami dzieci, które wymagają ochrony nawet przed rodzicami, którzy nie wypełniają swoich obowiązków w zakresie opieki. Interes małoletnich dzieci, ma być realizowany przede wszystkim poprzez wykonywanie przez rodziców ich wspólnego prawa i obowiązku podejmowania działań służących ochronie zdrowia dzieci. Swoboda ta nie obejmuje jednak dokonywania wyborów potencjalnie szkodliwych dla zdrowia małoletnich dzieci. Trybunał Konstytucyjny Republiki Macedonii zwrócił ponadto uwagę, że prawa jednostki nie są realizowane w egzystencjalnej próżni, lecz w ramach zorganizowanego społeczeństwa (pkt 95 – 128). We wszystkich tych krajach ustawodawca wprowadził albo obowiązek szczepień ochronnych, albo uzależnił przyjęcie dziecka do placówki edukacyjnej od zaszczepienia dziecka przeciwko określonym chorobom. Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku wyraźnie zaakcentował, że obowiązkowe szczepienie, jako niedobrowolna interwencja medyczna, stanowi ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego w rozumieniu art. 8 Konwencji (pkt 263). Jednak aby ustalić, czy ingerencja ta wiązała się z naruszeniem art. 8 Konwencji, należy zbadać, czy ingerencja była "przewidziana przez ustawę", czy realizowała jeden lub więcej określonych w niej uzasadnionych celów oraz czy w tym celu była "konieczna w demokratycznym społeczeństwie" (pkt 265). Trybunał zwrócił uwagę, że obowiązek szczepień w Republice Czeskiej ma swoją szczególną podstawę w art. 46 ust. 1 i 4 ustawy o ochronie zdrowia publicznego, stosowanym w związku z rozporządzeniem Ministra wydanym w wykonaniu uprawnień przyznanych mu w tym celu przez ustawę. Skarżący twierdzili, że termin "ustawa" należy rozumieć jako odnoszący się wyłącznie do aktu parlamentu, ponieważ tak właśnie pojęcie "ustawy" (zákon) jest powszechnie rozumiane na szczeblu krajowym. Kwestionowali oni fakt, że czeski system szczepień opiera się na połączeniu prawodawstwa pierwotnego i wtórnego. Jednak Trybunał przypomniał, że termin "ustawa" – zastosowany w sformułowaniu "przewidziana przez ustawę" w art. 8 – 11 Konwencji – należy rozumieć w jego znaczeniu materialnym, a nie formalnym. Obejmuje on zatem, między innymi, prawo pisane, nie ograniczając się do prawa pierwotnego, lecz uwzględniając również akty i instrumenty prawne o niższej randze (pkt 268 – 269). Należy zwrócić uwagę, że aktualnie obowiązujące polskie prawodawstwo dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych jest w istocie analogiczne do uregulowań czeskich. Podstawą obowiązku szczepień jest ustawa, natomiast kwestie m.in. terminów szczepień, rodzajów chorób zakaźnych objętych szczepieniami czy harmonogram wykonywania poszczególnych szczepień ochronnych doprecyzowany został w rozporządzeniu. Co istotne, zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. ustawy i rozporządzenia. Trybunał nie miał również wątpliwości, że celem przepisów czeskich jest ochrona przed chorobami, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia. Odnosi się to zarówno do tych, którzy otrzymują odpowiednie szczepienia, jak i do tych, którzy nie mogą zostać zaszczepieni i w związku z tym znajdują się w "stanie bezbronności", ponieważ w celu ochrony przed danymi chorobami zakaźnymi uzależnieni są od osiągnięcia wysokiego poziomu szczepień w całym społeczeństwie. Cel ten odpowiada celom ochrony zdrowia i ochrony praw innych osób, określonym w art. 8 ust. 2 Konwencji (pkt 272). Ponadto w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ugruntowany jest pogląd, że we wszystkich decyzjach dotyczących dzieci nadrzędne znaczenie ma ich najlepszy interes. Odzwierciedla to szeroki konsensus w tej sprawie, wyrażony w szczególności w art. 3 Konwencji ONZ o prawach dziecka. Z powyższego wynika, że na państwach spoczywa obowiązek traktowania najlepszego interesu dziecka, a także dzieci jako grupy, jako najważniejszego elementu wszystkich decyzji mających wpływ na ich zdrowie i rozwój. W odniesieniu do szczepień ochronnych celem powinno być zapewnienie każdemu dziecku ochrony przed poważnymi chorobami. W zdecydowanej większości przypadków jest to możliwe dzięki temu, że dzieci we wczesnych latach życia otrzymują pełny zestaw szczepień. Dzieci, które nie mogą być poddane takim zabiegom, są pośrednio chronione przed chorobami zakaźnymi tak długo, jak długo w ich społeczności utrzymywany jest wymagany poziom szczepień, tzn. ich ochrona wynika z "odporności stadnej". W związku z tym, jeżeli polityka dobrowolnych szczepień nie jest wystarczająca do osiągnięcia i utrzymania "odporności stadnej", władze krajowe mogą w uzasadniony sposób wprowadzić obowiązkową politykę szczepień w celu osiągnięcia odpowiedniego poziomu ochrony przed poważnymi chorobami. Trybunał uznał, że polityka zdrowotna Republiki Czeskiej opiera się na takich przesłankach, w świetle których można stwierdzić, że jest ona zgodna z najlepszym interesem dzieci (pkt 267-288). Powyższa argumentacja, w ocenie Trybunału, prowadzi do wniosku, że władze czeskie nie przekroczyły przysługującego im marginesu oceny, a zatem zaskarżone środki można uznać za konieczne w demokratycznym społeczeństwie (pkt 311). W konsekwencji Europejski Trybunał Praw Człowieka, zasiadając jako Wielka Izba uznał, że nie doszło do naruszenia art. 8 Konwencji. W zdaniu odrębnym, sędzia Paul Lammens zaakcentował dodatkowo, że o ile w danym społeczeństwie wszyscy korzystają z praw podstawowych, co państwo musi respektować, o tyle jednostki nie żyją w izolacji. Życie w społeczeństwie wymaga poszanowania przez każdego członka społeczeństwa pewnych minimalnych wymagań. Jednym z tych wymogów jest poszanowanie praw człowieka pozostałych członków społeczeństwa. Jak wyraźnie wynika z wyroku, obowiązek szczepień jest jednym ze sposobów, za pomocą których władze postanawiają wypełnić swój pozytywny obowiązek ochrony prawa do zdrowia. Chociaż prawo do zdrowia nie jest jako takie chronione przez Konwencję, jest ono prawem podstawowym. W społeczeństwach demokratycznych może być konieczne nałożenie ograniczeń na wolność jednostki w celu pogodzenia interesów różnych jednostek i grup oraz zapewnienia poszanowania praw wszystkich. Ograniczenia nie są ustanawiane wyłącznie same dla siebie, ale po to, by zapewnić poszanowanie praw wszystkich ludzi. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia praw obywatelskich zagwarantowanych w Konstytucji, jak również w Konwencji, w świetle zaprezentowanego stanowiska Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, są całkowicie nietrafione. W obowiązującym stanie prawnym nieuprawnione są również zarzuty dotyczące braku rejestru powikłań oraz braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe osób, u których wystąpiły powikłania. Przepisy art. 17a i następne ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi normują przesłanki przyznania i wysokość świadczenia kompensacyjnego oraz działanie odpowiedniego funduszu. Zgodnie z art. 17a ust. 1 ustawy, w przypadku gdy w wyniku szczepienia ochronnego, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2, art. 17 ust. 10 albo art. 46 ust. 4 pkt 7, u osoby, u której zostało przeprowadzone to szczepienie, wystąpiły w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki albo szczepionek działania niepożądane wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego, o której mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, w wyniku których: 1) osoba ta wymagała hospitalizacji przez okres nie krótszy niż 14 dni albo 2) u osoby tej wystąpił wstrząs anafilaktyczny powodujący konieczność obserwacji w szpitalnym oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć albo hospitalizacji przez okres krótszy niż 14 dni - osobie tej przysługuje świadczenie kompensacyjne wypłacane z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Fundusz jest państwowym funduszem celowym tworzonym w celu wypłacania świadczeń kompensacyjnych. Dysponentem Funduszu jest Rzecznik Praw Pacjenta (art. 17b ust. 1 – 2 ustawy). Z kolei przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy przewiduje, że właściwy państwowy inspektor sanitarny prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych. Szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Jeszcze raz trzeba zaznaczyć, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania szczepionki dziecku decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Trzeba również wskazać, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza także niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Informacja, o której mowa w art. 9, dotyczy stanu zdrowia pacjenta. Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że zgodnie z art. 15 ustawy o prawach pacjenta przepisy dotyczące zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych stosuje się, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką odrębną ustawą jest między innymi ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na obowiązkowe szczepienie ochronne, wręcz odmiennie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 338/13, z 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13, z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542). W związku z powyższym sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do wymienionych w skardze Trybunałów z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze. W konsekwencji sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku o zawieszenie postępowania. Prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia nie podważają także rozważania strony na temat dobrowolności szczepień w innych państwach. Obowiązek szczepień ochronnych w Polsce jest uregulowany w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, co oznacza, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. W świetle treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organ prawidłowo wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz ocenił zebrane dowody. Wyniki ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego postanowienia, odnosząc się do kwestii charakteru szczepień ochronnych. W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo też wskazano i zinterpretowano aktualnie obowiązujące przepisy prawa, z których wynika wymagalność obowiązku podania dziecku szczepionek. Na koniec jeszcze wymaga zwrócenia uwagi, że oprócz tego, że zarzuty skargi, co już wyżej zostało omówione, dotyczą nieaktualnego stanu prawnego, to uzasadnienie skargi jest chaotyczne i wielu miejscach najwyraźniej odnosi się do stanu faktycznego oraz okoliczności innej sprawy niż sprawa będąca przedmiotem rozpoznania. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.). Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.