III SA/Lu 78/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Referent Monika Kutarska-Wolińska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 maja 2007 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 90d ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania H. K. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania stypendium szkolnego córce A., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że H. K. wnioskiem z dnia [...] października 2006 r. wystąpiła do Wójta Gminy T. o przyznanie córce A., uczennicy drugiej klasy Gimnazjum, stypendium szkolnego w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym. Dodała, że sytuacja jej czteroosobowej rodziny jest trudna, a pogarsza ją ciężka choroba męża. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy T. odmówił przyznania tego świadczenia wskazując w uzasadnieniu, że dochód na jednego członka rodziny, który wynosi 914,02 zł przekracza kryterium ustawowe ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej na kwotę 351 zł na osobę. Podał, że wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 18,4705 ha przel., z którego dochód miesięczny wynosi 3.823,39 zł. Organ obliczył, że łączny dochód czteroosobowej rodziny w skali miesiąca równy jest kwocie 3.656,06 zł, na którą składa się dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 3.823,39 zł pomniejszony o składkę odprowadzaną do KRUS w kwocie 167,33 zł. Zatem miesięczny dochód na jednego jej członka wynosi 914,02 zł. W odwołaniu od tej decyzji H. K. zarzuciła organowi pierwszej instancji, że błędnie przy obliczaniu dochodu z gospodarstwa rolnego przyjął grunty, które małżeństwo K. oddało w dzierżawę. Organ odwoławczy, przytaczając przepisy rozdziału 8a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, podkreślił, że ustawa ta nakazuje obliczanie wysokości miesięcznego dochodu rodziny w sposób określony w art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej. Przepisy te stanowią, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w kwocie 207 zł. W przeciwieństwie do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), które nakazują uznawać za gospodarstwo rolne - gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. nr 94, poz. 431 z późn. zm.), ustawa o pomocy społecznej do przepisów tych się nie odwołuje. Jest to o tyle istotne w sprawie, że wyklucza traktowanie gruntów wydzierżawionych jako wyłączone z podstawy ustalania dochodu osoby ubiegającej się o stypendium. Zatem niezależnie od tego, czy część gruntów gospodarstwa rolnego wydzierżawiona zostanie innej osobie, w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej stanowią one nadal własność osoby ubiegającej się o stypendium, a dochód od tych gruntów ustala się w kwocie 207 zł od 1 ha przeliczeniowego. W tej sytuacji organ określił, że dochód rodziny w skali miesiąca, przyjmując wyłącznie dochód z gospodarstwa rolnego, wynosi łącznie 3656,06 zł. Na jednego członka rodziny dochód faktyczny wynosi 914,02 zł i prawie 2,5-krotnie przekracza ustalone kryterium uprawniające do przyznania stypendium. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] H. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, podnosząc, że gospodarstwo rolne znajdujące się na obszarze Gminy S. ma powierzchnię 5,93 ha (6,062 ha przeliczeniowego), natomiast gospodarstwo rolne położone w Gminie T. obejmuje powierzchnię 16,82 ha (12,41 ha przeliczeniowego). Gospodarstwo położone w Gminie T. małżeństwo K. wydzierżawiło bezczynszowo w celu nabycia prawa do renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin umową z dnia [...] stycznia 2002 r. Skarżąca podkreśliła, że rodzina ich utrzymuje się wyłącznie z gospodarstwa rolnego położonego w Gminie S. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, zatem skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). W świetle art. 90d ust. 7-8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.) w związku z art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz § 1 pkt 2 lit. e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2006 r. nr 135, poz. 950) poprzez miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia z gospodarstwa rolnego rozumieć należy kwotę wynikającą z przemnożenia kwoty 207 zł przez liczbę hektarów przeliczeniowych składających się na gospodarstwo, niezależnie od faktu wydzierżawienia owego gospodarstwa w całości lub w części, oraz podzielenia wyniku mnożenia przez liczbę osób w rodzinie. Pomoc materialna dla uczniów przyznawana jest na podstawie art. 90b-90u ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.). Udzielana jest uczniom w celu zmniejszenia różnic w dostępie do edukacji, umożliwienia pokonywania barier dostępu do edukacji wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia, a także wspierania edukacji uczniów zdolnych (art. 90b ust. 2 ustawy). Jedną z form świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnych jest stypendium szkolne (art. 90c ust. 2 pkt 1 ustawy). Zgodnie z art. 90d ust. 1 pomoc materialną o charakterze socjalnym w formie stypendium szkolnego może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności, gdy w rodzinie tej występuje bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. 351 zł (art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit. b powołanego powyżej rozporządzenia z 24 lipca 2006 r.). Miesięczna wysokość dochodu jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej (art. 90d ust. 8 ustawy o systemie oświaty). Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 2 lit. e rozporządzenia z 24 lipca 2006 r. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Stan sprawy jest następujący: małżonkowie K. są właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 18,4705 ha przeliczeniowego. Umową z dnia [...] stycznia 2002 r. wydzierżawili 15,62 ha J. K. bezczynszowo, na 25 lat. Wnioskiem z dnia [...] października 2006 r. H. K. zwróciła się do Wójta Gminy T. o przyznanie stypendium szkolnego na rzecz córki A. K. Organy stanęły na stanowisku, że w świetle przepisów prawa dochód osiągany w rodzinie uczennicy z gospodarstwa rolnego (obliczany na podstawie całej powierzchni gospodarstwa rolnego, z uwzględnieniem również gruntów wydzierżawianych) wskazuje, że należy odmówić przyznania stypendium szkolnego. Wnioskodawczyni w odwołaniu i w skardze wyraziła pogląd, że powierzchni części gospodarstwa oddanej w dzierżawę nie należy wliczać do powierzchni, według której oblicza się dochód na osobę w rodzinie ucznia. Stwierdzić należy, że sąd podziela stanowisko organów, według którego w przedmiotowej sprawie dochód na osobę w rodzinie ucznia należy obliczać według całej powierzchni gospodarstwa rolnego, stanowiącego własność małżonków, niezależnie od faktu wydzierżawienia części lub całości gospodarstwa innej osobie. Ani w ustawie o systemie oświaty, ani w art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej, do którego ustawa o systemie oświaty odsyła – nie przewidziano, by jako gospodarstwa rolnego, z którego rodzina otrzymuje dochód, nie traktować wydzierżawionych gruntów. Podkreślić trzeba, że umowa dzierżawy wywołuje skutki cywilnoprawne między stronami tej umowy, ale nie pozbawia strony tytułu własności do wydzierżawionej części gospodarstwa rolnego. Zatem w świetle powołanych przepisów umowa ta nie wywołuje skutków w postaci obniżenia powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę do obliczania wysokości dochodu rodziny. Powyższa konstatacja oznacza, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie uczennicy A. K. powinna zostać obliczona na podstawie całej powierzchni gospodarstwa rolnego, stanowiącego ich własność, tj. 18,4705 ha przeliczeniowego, poprzez przemnożenie liczby hektarów przeliczeniowych gospodarstwa przez kwotę 207 zł. Stwierdzić zatem należy, że w przypadku A. K. nie została spełniona przesłanka kryterium dochodowego niezbędna do przyznania uczniowi stypendium szkolnego (maksymalnie 351 zł na osobę w rodzinie). Z powyższych względów sąd podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.